mikudagur 24. januar 1979síða 10

Síða 10 Taraídnaður: sosialurin Ein nýggjur vinnuvegur i Føroyum Byrja framleidslu i år Vid føroysku strendurnar eru stórar nøgdir av tara. Eitt råevni, sum vit higar- til ikki hava givid gætur, men sum aðrastaðir hevur verið grundarlagið undir einari idnadargrein burt- urav. Fyri umleið 1 ári síðani Vest - facade var — i samband vid kannan av møguleikanum at fara undir framleidslu av alginati og tara — gjørd ein kanning av tara- nøgdunum i Feroyum. Nidurstødan var, at saml- aðu nøgdirnar ikki vóru minni enn 400.000 tons, og at botnurin í flestu stoðum var soleiðis, at tari kundi skerast uttan sterri trupulleikar. Byrjar í 1979 Teir, ið hava tikið stig til hetta virki, hava eisini gjølliga kannað fram- leiðslu- og seluviðurskift- ini, og eru komnir til ta nidurstødu, at virki av hesum slag eigur megu- leikar í Føroyum. Figg- ingarviðurskiftini eru greið, og virkið kann væntast at byrja at ar- beiða einaferð í 1979, um ikki serligir trupulleikar stinga seg upp. Úrdrátturin sum finst í ymiskari góðsku, verður nýttur sum bindievni í samband við framleiðslu av nógvum verum, t.d. textilverur, medicinalverur, fødievni, pappír, elektrodir o.s.fr. alginat, Stórur eftir- spurningur Tað eru sjálvandi fyrst og fremst í idnadarlondum talan verður um at finna marknað fyri hesari veru. Eftirspurningurin hevur verið vaksandi, tí alginat- ið verður alt meira nýtt í samband við fleiri og fleiri ymiskar framleiðslur. Eft- irspurningurin hevur verið sterri enn teir hava kunn- Nr. 6 — 24. januar 1979 að framleiða, og hava prísirnir sostatt havt lyndi til at vaksa. Sostatt skuldi framleiðslan av al- ginati í letuni verið væl lønandi. Europeiska fram- leiðslan dekkar so gott sum 100% europeiska marknaðin. Virkini finn- ast í Noreg (eitt stórt virki), í Onglandi (eitt stórt virki) og í Fraklandi (fleiri smærri virkir). Har- umframt eru virkir í t.d. Danmark, Týsklandi, ið mest gera onnur sløg av bindieyni, sum bert lutvis kunnu kappast við algi- natið. Tey virkir, ið framleiða alginat, hava verið trek at latið frå sær nakað >know - how«, ið føroyska virkið kemur at byggja á, er sostatt pettað saman við hjálp frá ymiskum ser- frødingum. Svøriki, Tyskland og Sveits eru tey lond, har vit kunnu rokna vid einum marknadi, og skuldi hesin marknaður verið hampu- liga stabilur. Oljuóhappið uttan fyri strondina í Bre- tagne fordi við sær, at stórur partur av ráevnis- grundarlagnum hjá fronsku virkjunum varð oyðilagdur, og vil hetta eisini gera sítt til, at marknaðurin ikki verður yvirfyltur fyribils. Eydnast feroyska til takið, er grundarlag fyri einum nýggjum vinnuvegi burturav. Virkið er ætlað at framleiða 300—350 tons av alginati burturúr eini ráverunegd uppá 7000 tons til eitt framleiðslu- virði uppá í minsta lagi 10 mill. kr. Nevndin ósamd Í álitinum verður sagt, at nevndini er greitt, at menn ikki eru á einum máli um, í hvenn mun henda vinnugrein eigur at troytast. Vist hevur verið á ta ávirkan, hetta kann hava á økologiska javn- vágin, serliga hvat dálk- ing og fiskayngli viðvíkur. Ti eigur ein at vera varin við eini víðari útbygging, áðrenn hesir spurningar eru gjølla lýstir. Taravirki, sum verður bygt á Hulki Emballaguframleiðsla: Góðir moguleikar fyri lonandi framleiðslu Arbeiði til umleið 15 fólk Emballaga verður nógv nýtt í Feroyum, serstak- liga í samband við út- flutning av fiski. Hetta er idnaður á høgum tøknar- ligum steði og setir krav til serútbúgvið fólk. Av hesi orsøk er úrtekan njá fólki í hesari vinnu vanl:ga góð. Um til ber at reka vinn- andi emballaguvirki í Før- oyum, er meguleiki fyri at skapa 10—15 góð arbeiðs- pláss og at minka um inn- flutningsvirðið við umleið 3—4 mill. kr. Viðmerking- arnar niðanfyri eru grund- aðar á kanningar gjørdar í 1976. Marknaðar- viðurskifti Emballagunýtslan til fiskaútflutning er í dag helst omanfyri 10 mill. kr., og eitt meguligt em- ballaguvirki mátti grunda framleiðsluna á at nekta henda terv. Kanningar, sum eru gjørdar viðvíkjandi em- ballaguframleidslu, benda å, at ein ikki kann vænta, at møguleikar eru fyri framleidslu til utflutnings, og at neyðugt er at fáa meginpartin av heima- marknaðinum. Skal hetta bera til, er neyðugt at fáa samarbeiði í lag við Fer- oya Fiskaselu, tí henda er nógv stersti avtakari í Feroyum. lløgutørvur/ Rakstur I ti kanningararbeidi, i3 gjørt varð, varð víst á, at ílegutervurin til eitt slíkt virki hevði verið 6—7 mill. kr.. Skuldi virkið kunna borið seg, varð neyðugt at samlaða selan var umleið eins stór. Utbågving/ Know-how Sum áður nevnt er neyð- ugt at hava fólk við serút- búgving til eitt slíkt virki, og mett verður, at í minsta lagi 3 mans mugu útvega sær kunnleika í út- heiminum. Til ber at keypa ein part av tí vitan, ið nýtast skal (Know-how), men hetta eigur helst bert at verða gjørt i byrjanini. Livilikindi! Av ti kanning, id gjørd varð, var nidurstødan, at eitt slíkt projekt, ið er tænastuidnaður til fiski- vinnuna, eigur at hava livilíkindi i Feroyum treytað av: Treytin fyri at emballaguvirki kann byggjast er, 1. at nýtslan á heima- marknaðinum øll verðu framleidd á hesum virki. - 2. at meguligt er at reka tervandi framleiðslu av rækjuemballagu. 3. at møguligt er at fáa manning, ið hevur tekn- iskan kunnleika til at stíla fyri slíkari framleiðslu. Síðani áðurnevnda kanning varð gjørd, er emballagunýtslan vaksin Meginparturin av emballaguni fer til fiskaverur munandi. Idnadarstarvs- nevndin er av tí áskoðan, at meguleikarnir fyri len- andi framleiðslu tí eru bet- ur. Vert er tí at umhugsa eitt slíkt virki, har neyð- ugt er við eini nýggjari kanning, áðrenn steða kann takast. Neyðugt er eisini við einum neyvum samarbeiði við avtakarar- nar fyri at tryggja seluni í mest meguligan mun. at Føroya Fiskasela verður avtakari.