mikudagur 24. januar 1979síða 11

Nr. 6 — 24. januar 1979 sosislurin Síða 11 Skipasmiðjurnar: Tervurin er stórur skulu vit framvegis hava tiðarhóskandi skipaflota Dentur leggjast á at byggja fiskiskip — mælt verður frá at byggja farmaskip beer Ein hin mest týðandi idn- adargreinin i Føroyum er skipasmidjuidnadurin og arbeiða umleið 250—400 fólk á føroysku skipa- smiðjunum. Seluvirðið av tí fram- leiðslu- og umvælingarar- beiði, ið skipasmiðjurnar hava, er slakar 100 mill. kr. Tvær av skipasmiðjun- um — nevniliga Skála Skipasmiðja og Tórs- havnar Skipasmidja — hava umleið 80% av ar- beiðsfólkinum í hesi vinnugrein. Tær smærru skipasmiðjurnar eru tó ein týðandi táttur í vidlika- haldinum av teimum skip- um, sum eru á teimum økjum, har hesar skipa- smiðjur liggja. Tórshavnar smiðja, Skála Skipa- smiðja og Vestmanna Skipasmiðja eru undir út- bygging grundað á kann- ingar, sum vísa, at skal tervurin á bedingspláss- um nektast, so er neyðugt við útbyggingum. Tað er eisini í umbúnað at út- Skipa- byggja Vágs Skipa- smiðju, so at tey stóru skipini i Suðuroynni kunnu koma å beding har. Kreppustøda Skipasmidjuidnadurin sum heild hevur valla fyrr verið i slikari kreppustødu sum nú, og kanningar Tað hevur stóran týdning at hava fl 6 Á vísa, at skipasmiðjukapa- siteturin í heiminum er dupult so stórur sum neyðugt nógv ár fram í tíðina. Londini rundanum okkum royna at loysa hes- ar trupulleikar við natio- nalisering og umlegging til aðra framleiðslu. Vandi er tí fyri, at skipasmid yvirhøvur verð- ur fyri ógvuliga harðari kapping næstu árini bæði í prískapping og kapping um fíggjartreytir. Tær kanningar, ið gjørdar vórðu í samband við endurreisan av Vest- manna og Skála skipa- smiðju, vísa, at tervurin er stórur, um vit fram- vegis skulu hava ein tíðar- hóskandi skipaflota, og sum nú er, er framleiðslu- orkan hjá skipasmiðjun- um alt ov lítil í mun til tervin. Flest allir feroyskir skipakeyparar eru samdir um, at skip bygd í Foroy- um eru dygdarskip, og í tann mun feroyskar skipa- smiðjur megna priskapp- ingina, velja teir at keypa foroysk bygd skip. Trupult at kappast Tað tykist greitt, at tað verður trupult hjá fer- oysku skipasmiðjunum at kappast við stóru stats- kassarnar í útlondunum, og er tí ikki lætt at gera uppskot, sum kunnu loysa eiri skipasmiðjur, sum kunnu gera umvælingar hesar trupulleikar. Men tað, ið gerast kann, eigur at verða gjert. Royndir vísa, at eru skipasmiðjur- nar hildnar uppat, er ógvuliga kostnaðarmikið at koma í gongd aftur. Málið um áhaldandi framleiðslu = á okkara skipasmiðjum varð sett sum ein treyt, tá skipa- smiðjumálið varð viðgjert av løgtinginum í 1972/ 73. Skotið varð upp at seta á stovn ein sáttmálastovn, sum kundi gera byggi- sáttmálar, og um neyðugt reka skip, tí hugurin til at byggja var annars ov lítil. Uppskotið fall, tí løgting- ið metti, at tervurin fyri einum slíkum stovni ikki var til staðar tá. Fráfarandi landsstýrið nam við málið í tí sam- gonguskjali, sum gjørt varð sum arbeiðsgrundar- lag undir síðsta løgtings- skeiði. Varðveita ella ikki! Nevndin metir í álitinum, at ein av teimum spurn- ingum, ið komandi lands- stýri skal taka steðu til, er, um tann feroyski skipasmiðjuidnaðurin skal varðveitast, og, um so er, um neyðugt er at stovn- seta fyrr umredda sátt- málastovn, til tess at verja skipasmiðjurnar móti tí herðu kapping, ið stendur fyri durum (ein kapping, ið má sammetast við dumping). Skipasmidjuidnadurin i nógvum londum kring okkum hevur nýtt og nýt- ir framvegis ofta lagaliga fígging í kappingini um skipasmiðjusáttmálar. Millumtjóða hevur verið roynt at harmonisera figgjartreytirnar fyri at taka figgingina burturúr kappingini — tó uttan serliga gott úrslit. Sáttmálastovn Nevndin er av teirri á- skodan, at figgjan av sátt- málum á føroyskum skipasmidjum må loysast i tann mun, hetta er gjør- ligt, um neyðugt endur- taka loysnina vid »50 mill. grunninum«. Vidmerkt verður, at serstakliga við- vikjandi figgjan av um- byggingum og figgjan av sáttmálahækkingum eru føroysku skipasmiðjurnar verri fyri enn t.d. norsku skipasmiðjurnar, og er orsek til at halda, at hesin spurningur kann loysast um vilji er til tess. Loysnin við einum sátt- málastovni eigur at verða endurskoðað til bygging av skipum til fiskiflotan. Á Tórshavnar Skipasmiðju Mælt verður frá at byggja farmaskip Vøksturin hjá føroyska skipaflotanum Stålskip i Føroyum: Pr. 15/11 1977: 167 før, 57.306,09 brt. Pr. 1/11 1965: 83 før, 31.334 brt. Pr. 15/10 1957: 36 før, 16.836 brt. Træskip 20 t og størri: Pr. 15/11 1977: 126 før, 8.191,49 brt. Pr. 1/11 1965: 131 før, 10.631 brt. Pr. 15/10 1957: 183 før, 15.836 brt. Dekksfør 5—20 t +) Pr. 1/1 1977: 158 før, 1.917,89 brt. Pr. 1/1 1970: 188 før Pr. 1/1 1964: 80 før. Pr. 1/1 1957: 50 før. +) Telini viðvíkjandi dekksforum millum 5 og 10 tons eru ikki heilt ålit- andi, men skeivleikin er neyvan sterri enn uml. 10%. Tendensurin er tydulig- ur. Stålskipaflotin er síð- ani 1957 4-faldaður í tali og 3-faldaður í tonsatali (BRT), meðan talið á træ- skipaflotanum (20 t og sterri) í sama tíðarskeiði er minkaður við 30% og tonsatalið við uml. 50%. Henda afturgongd í træ- skipaflotanum er sum kunnugt orsakad av teim- um mongu søktu sluppun- um. I nidurstødu sini heldur nevndin, at ein eigur at ganga langt fyri at tryggja framhaldandi skipasmíði í Feroyum av fiskiskipum, men mælir frá at ganga hesa leið til bygging av farmaskipum. Orsekin er, at priskapp- ingin um bygging av fiski- skipum als ikki er so herð sum til bygging av farma- skipum. Fiskiskip eru ofta meira ella minni serskip, meðan farmaskip í dag kunnu keypast ógvuliga bíliga á heimsmarknaðin- um.