leygardagur 10. februar 1979síða 7

Nr. 11 — 10. ferbuar 1979 sosialurin Landbúnaðarvinnan Feroyar hava frá land- nåmstidini og fram til endan av seinastu eld verið eitt bóndasamfelag, har landbúnaður var aðal- vinnan og útróður hjá- vinnan. Hettar kemur kanska eina best fram við fólka- teljingina í 1801. Tá hava tær bygdir, sum eiga sterst markatal av jerð, flestu íbúgvar. Til demis er Hvalba stersta bygd í Feroyum eftir íbúgvatal- inum tá. Sandur er næst stersta, Miðvágur og Sumba trið- og fjórð- sterstu bygdir og so fram- vegis, og júst hesar bydir hava og hevdu størst markatal av jørå. Men seinast i fyrru øld og fyrst i hesi foru hus- kallarnir til skips, sum onkur hevur tikið til, ella teir og arbeiðskonurnar fóru í fiskaarbeiði á landi, og tá byrjaði afturgongdin innan landbúnaðin. Bendurnir dugdu illa at umskifta seg til nýggju tíðina, nú tað ikki longur vóru bert teir, sum høvdu tað sigandi orðið, tí ar- beiðsfólk og fiskimenn og fæðloysingar annars tóku seg saman í feløg, yrkis- felog. Reiðarar og keyp- menn vórðu nú eisini rættuliga týðandi bólkur í samfelagnum, og steða bóndans viknaði samsvar- andi. Ikki dugdu bendurnir — ella kanska hevdu teir ikki umsteður til tess — at taka teknikkin til hjálp- ar ístaðin fyri mistu ar- beiðismegina. Hettar er komið tey seinastu árini. Úrslitið av hesum út- viklingi er, at talið av landbúnaðarmonnum — bendrum, sum liva av garðinum — er minkað niður í lítið og einki. Frá- steðan millum henda lítla bólk og øll hini í samfel- agnum sýnist stór í hugs- unarhátti og samfelags- innstilling. Tað er so, at landbúnaðarmenn halda seg illa viðfarnar í sam- felagi okkara, og vit onnur hava kanska hug til at mistonkiliggera hesar virnumenn fyri eitt og annað samfelagsliga. Hettar kann og eigur at verða broytt, sjálvandi. Tað nýggja liðið av land- búnaðarmonnum, um enn teir eru fáir, hava fyri ein part skilt broytingina í tidini og í tíðarandanum og sýnast fúsir at fáa sær útbúgving og at gera iløg- ur, fyri at kunna eka tid- arhóskandi landbrúk. Tó ásannast má, at búnaðarjerðin fyri ein part er farin undir vegir og bygningar, og ikki altid er farið líka skilagott fram, og valla hava vit altid virt tey dyrkilendir og tann be, sum forfedrar okkara arbeiddu við — eg hevði nær sagt — berum hond- um. Hartil kemur, at stersti parturin av ognar- jørdini og stórur partur av almennari jerð (kongs) er arvað og stykkjað sundur í ov smáar eindir til at kunna vera eitt familju- brúk, soleiðis at hendan jørd í besta fall í dag verð- ur rektað og rikin sum hjávinna eigarans, har hon kann geva av sær og vera hollur stuðul í húsar- haldinum, men í ringasta fall liggur í órekt. Frá politiskari síðu hev- ur henda vinna ikki havt tann ans, hon átti, og lítið og einki hevur verið gjert fyri at venda tí skeiva út- viklinginum. Teir polit- isku flokkarnir í Føroyum hava til fyri stuttum onga stevnu og ongi mið havt við nekrum landbúnaðar- politikki. Traðarpolitikk- urin — við innlegging og dyrking av traðum — var kanska rættur og gagn- ligur tá, men tidin broytt- ist skjótt, fyritreytirnar somuleiðis. Eg hugsi, at allir á- sanna í dag, at tað er í evstu letu at gera nakað fyri = landbúnaðin sum vinnu. Eingin eigur at hava nakað ímóti, at menn hava sær eina treð ella ein gyllin í jørå til at supplera húsarhaldið við til demis eplum, seyða- ella neytakjeti, avroðum, eini gås ella oksakjøti, um bert eigarin rektar og ger nýtslu av jarðastykkin- um, men nekur vinna verður tað neyvan, uttan so at munandi samvinna fer fram. Fyri at endurreisa land- búnaðin sum vinnu verður neyðugt hjá pooitikarum okkara at seta sær mál og føra ein miåvisan land- búnaðarpolitikk. So ym- isk vit ell eru, so eru vit heldur ikki samd um til- tekini, gjørd eiga at vera. Summi vilja útbyggja centralt, onnur meira lok- alt. Summi vilja telma innflutningi og kapping útifrá við tiltøkum frá lóg- gevarunum, onnur vilja vinna á hesum við sterri menning og betri dygd innlendis. Uttan mun til hetta og mangt annað, sum skilir, so eiga vit at leggja okkara ymisku hugsanir saman og — um viljin eisini er tann rætti — at finna tær bestu loysnirnar. Feroya Javnaðarflokk- ur hevur í virkisskrá síni frá apríl 1978 sett sær fyri at virka politiskt í orði og verki fyri einari menning av landbúnaðarvinnuni, ti flokkurin metir, at tað er av týdningi fyri land okk- ara. Sum mál hevur flokk- urin sett sær sterst megu- liga framleiðslu av land- búnaðarverum í Feroyum, men ásannar, at frá nátt- úrunnar hond verður hetta úrval nakað avmarkað. Fyri at rokka hetta mål, vil flokkurin millum annað arbeiða fyri, at grund- spekulatiónin og spekul- atión í búnaðarjerð verður steðgað. Harnæst at jarð- arlógirnar verða skipaðar FM-kappingin í billard: | | billard | Fuglfirðingar og vagbingar spæla í Havn Mimir spælir sín seinasta dyst Í gjárkveldið byrjaði eitt nýtt umfar í FM-billardkapp- ingini. Vágbingar vitja í Havnar Klubba og fuglfirð- ingar vitja Mimir. Kappingarnar halda fram í dag. Ein dystur verður spældur í B-bólkinum. Tað er Havnar Klubbi, sum vitjar í Klaksvík. Tað gongur annars móti endanum av FM-kappingini Mimir spælir sín seinasta dyst, meðan Havnar Klubbi sum vann kappingina í fjør, hevur tveir dystir eftir Steðan er tann, at Mimir liggur á odda og Klaksvíkar Klubbi er nummar tvey. Hesi bæði feløgini hava s] triggjar dystir, meðan Havnar Klubbi bert hevur spælt tveir. Líkt er til, at Havnar Klubbi framvegis hevur ein góðan meguleika at vinna kappingina aftur í ár. Tað veldst tó um, hvussu stinnir vágbingar eru í dag, og hvussu havnarmenn fara at klára seg í Klaksvík seinni í hesum mánaðinum. Stødan í FM-kappingini: Felag d. 1. Mimir 3 2. Klaksvikar Klubbi 3 3. Havnar Klubbi 2 4. Vågs Billardfelag 2 5. Fuglafjardar Klubbi 2 stig Eygu midal 65 13.322 13,88 52 9.818 10,23 47 7.724 12,07 16 5.668 8,86 12 4.580 7,16 Seinasta vikuskiftið vóru vågbingar í Klaksvík og spældu. Urslitið av hesi kappingini varð: Klaksvíkar Klubbi: 20 stig og 3170 eygu Stig Eygu 1. Jógvan Vågsheyg 8 ii? 2. Tórur Andreasen 4 770 3. Sonhard Johannesen 4 762 4. Martin Eliasen 1 626 Vågs Billardfelag 12 stig og 2849 eygu Jaspur Midjord ) Ole Verdig € 81 i Joensen 590 1. Poul Poulsen 02 Jógvan Vágsheyg hevði besta umfarið: 98 eygu Síða 7 soleiðis, at ell, sum hava áhuga fyri at starvast inn- an landbúnaða, skula hava høvi til tess. Øl skulu hava høvi til ut- bugving og virkan innan hesa vinnu, um tey ynskja tað. Tað skal fyrst og fremst vera áhugi fyri hes- um arbeiði og dugnaskap- ur hertil, sum verður av- gerðandi fyri, hver vera skal bóndi í framtíðini. Ti má gamla festiskip- anin avloysast av leigu- sáttmálum til almennu jørdina, sum ikki eigur at vera arvað automatiskt. Vit kenna øll dømi um, at hesin arvur hevur verið til lítið gagns fyri nakran av pertunum, tí arvingin — elsti sonur bóndans — hevði betri hug til annað lívsyrki, men bleiv við garðin eftir misskyldum vanum og gomlum siðum. Ílegur í nýdyrking og langtidarætlanir fyri bún- aðarlendir vera at gera og stuðla figgjarliga av ti al- menna, líka sum tann samanlegging, ið Matr- ikulstovan sambært matr- ikullogina frå 1962 hevur byrjad, eigur at vera hild- in åfram. Loggivid eigur at vera hesum til frama, fyrst og fremst fyri ta al- mennu jerðina, men i princippinum fyri alla landbúnaðarjerð uttan at traðka alt ov nær tí grundlógartryggjaða ogn- arrættinum. Royndarsteð og land- búnaðarskúli vera nú at fera út í lívið, sum viðtikið er á legtingi. Skúlin kann húsast í einum hverjum verandi skúlabygningi í landinum fyri fyrst, og royndarsteðin eigur at verða legd í Sandoynni, sum demi á Dalsgarði í Skálavík, um festarin kann vera samdur i ti Hettar kann gerast skjott. Annars eiga royndir at vera gjørdar runt um alt landið. Jarðarráðið eigur at verða umskipað, og av- gerðir tess eins og øll á- byrgd fyri landbúnaðar- vinnu og landbúnaðarpoli- tikki og allar avgerðir annars hesum viðvíkj- andi, lagdar undir lands- stýrið og legtingið. Jarð- arráðið eigur at verða broytt í samanseting eis- ini og síðan at hava ráð- gevandi uppgávur og meguliga eisini umsiting- arligar. Landbúnaðurin sum lenandi vinna skuldi verið bygdarmenning við lít, eisini ti eigur at vera gjert nakað nú. Vit síggja, at sam gonguskjalið millum teir triggjar flokkarnar | hesaferð sindur meira um og eitt sindur greiðari steðu í landbúnaðarpolit landsstýrinum hevur eitt J.B. Mohr, bygdarráðsformaður Ein munandi landbúnaðarvinna skuldi minka um okk- ara innflutning av landbúnaðarverum og skuldi eisini givið tí feroyska -húsarhaldin- um dygdarbetri verur. Ein meira livandi landbúnaðarvinna átti — saman við fiskiidn- aði og eðrum idnadi á landi — at verið hald- góð alternativ og suppleran til viðbreknu hevuðsvinnu okkara fiskivinnuna. ment ikkinum. Nú kann ikki alt standa í hesum skjali, og tað, sum skilir flokkarnar, er helst ikki tikið við. So- leiðis eru tær politisku treytirnar, men er viljin góður, kundi helst væl meira fingist burtur úr Ídnaðarnevndin, sum beint nú hevur lagt álit sítt fram, mælir til at fáa sett niður eina landbúnað- arnevnd fyri hesa vinnu. Slíkt arbeiði tekur tíð. Ti eigur ikki at verða drálað ov leingi við hesum. Ein munandi ment landbúnaðarvinna skuldi minkað um okkara inn flutning av landbúnaðar- verum og skuldi eisini givið ti feroyska húsar- haldinum dygdarbetri verur. Ein meira livandi landbúnaðarvinna átti — saman við fiskiidnaði og eðrum ídnaði uppi á landi — at verið haldgóð altern- ativ og suppleran til við- breknu hevuðsvinnu okk- ara fiskivinnuna. Samfelagið bú- skaparliga at ganga á odda og taka tey stig, sum neyðug eru fyri at náa størst møguliga fram- leiðslu og rættvist býti av ágóðanum, soleiðis at til- tøkini heildini, eigur koma at gagna landi og lki be st