mikudagur 14. mars 1979síða 7

Nr. 20 — 14. mars 1979 sosialurin Síða 7 Fiskur uppi í sjónum (Pelagiskur fiskur) Vit halda her fram við at greiða frá teimum ymsu fiskaslegunum undir Fer- oyum. Í dag byrja vit eina greinarød um fisk uppi í sjónum. Í hesum parti verður greitt frá merki- royndum og ekkointegrat- orkanningum. (Tilfarið er frá >Tiðindum frá Fiski- rannsóknarstovuni 2, 1978«. Metingar av uppsjóvar fiskastovnum eru grund- aðar á 5 ymiskar kanning- arhættir. 1. VPAkanningin 2. Merkingar 3. Ekkointegrator- kanningar 4. Larvakanningar 5. Yngul-kanningar Merkiroyndir Merking av fiski hevur verið og er nógv nytt av fiskifreðingum til kann- ingar av ferðing, at skilja millum stovnar við og til stovnsmetingar. Tey merkir, fiskimenn oftast koma í samband við, eru merkir fest uttaná fiskinum. Hesi merki verða mest fest á sterri fisk, sum fer til matna og sum antin av fiskimannin- um ella á fiskavirkjunum verður handfarin ein og ein. Merkini skulu sendast inn til nærmastu fiski- rannsóknarstovu av ti sum finnur tey, móti ein- ari lítlari samsýning fyri ómakin. Nakað av svinni verður ofta av slíkum merkjum, tí finnarin antin gloymur at senda tey inn ella goymur tey til stutt- leika. Minni fiskur, sum sild, makrelur og brislingur, sum bert partvis verður handfarin ein og ein, verður ofta merktur við smáum stálmerkjum, sum verða »sett« inn í búkhol- una. Stálmerkini fáast aftur við at tey hanga fest á elektromagnetum á fiska- mjelsvirkjunum ella við at merktir fiskar verða skild- ir út frá hinum av sort- eringsmaskinum, sum verða settar inn í linjurnar á fiskavirkjunum. Tann einfaldasti mátin at rokna stovnssteddina út frá merkjum er, at talið av merktum fiski, ið fisk- aðir eru, stendur í sama lutfall til talið, sum er fiskað, sum tað samlaða talið merkt stendur í lut- fall til samlaða talið í stovninum Skal ein merkiroynd eydnast, er tað neyðugt, at fleiri fortreytir eru til steðgar. Nakað av tíð gongur frá ti at fiskurin er merktur til roknast kann við, at tann merkti fisk- urin hevur blandað seg nekulunda javnt út í stovnin. Nakað av fiski doyr av merkingini og royndir mugu gerast fyri at kanna, hvussu nógv. Magnetirnar á mjølvirkj- unum virka ikki allar líka væl og hvert virki má tí kannast fyri at vita, hvussu stórt prosenttal av merkjunum, sum koma til virki, hanga á magnetun- um o.s.fr. Tey ymsu tølini fyri for- treytirnar verða bygd inn í formilin og verður merkt fleiri ferðir yvir longri tíð, verður formilin víðari út- bygdur fyri at loyva fyri deyðatalinum, bæði tí náttúrliga og fiskideyða- talinum. Tað sæst av hesum, at nógv arbeiði skal til, um ein merkiroynd skal eydn- ast. Men verður hetta gjørt fullgott, gevur merking eina góða mynd av broytingum í stovns- steddini, bæði lutfallsliga og samlað. Og fyri stovn- ar sum norðsjóvarmakrel- in og norðhavssildina hev- ur hesin máti verið nýttur til stovnsmetingar við góðum úrsliti í nógv ár. Í einum vísundaligum ekkoloddi er innbygdur ein tiðarbundin forsterk- ari, sum ger, at ekko- styrkin (máld á fiska- luppi) frá sama slag av ekkogevara er tað sama uttan mun til dýpi ekko- gevarin er á. T.v.s. at síggja vit á ekkoloddinum t.d. ein upsa, sum er 1 m langur á 50 m dýpi og ein annan líka langan á 200 m dýpi, verður ekkoútslagið frá báðum mált á einum fiskaluppi (verður hetta) líka stórt. Á einum so- nevndum ekkointegratori, sum verður knýttur at ekkoloddinum, kunnu vit fáa skrivað út ekkonegd- ina antin fyri hverja ferð ljóðið verður sent út ella sum eitt meðal fyri eina vissa tíð ella eitt strekki, ið verður siglt. Ekkoeginleikarnir eru ymiskir fyri ymisk fiska- sløg, t.d. kemur sild nógv betur uppá ekkoloddið enn makrelur. Men fyri sama fiskaslag broytast ekko- eginleikarnir bert við steddini og tá í ein heilt fastan máta, sum ger, at ekkoeginleikarnir kunnu roknast út frá longdarbýt- inum. Harumframt eksur ekkoútslagið javnt við nøgdina av fiski í vekt innan ljóðstáluna. Findus vil keypa foroyskan svartkjaft Risastóra fyritøkan »Findus« er hugað fyri at keypa svartkjaft úr Feroyum. Herfyri var ein umboðsmaður fyri Findus í Feroyum við fyrispurningi um megu- leikarnar at keypa svart- kjaft. Findus ynski at keypa 1000 tons av heil- frystum svartkjafti í blokki. Hesin svartkjaft- urin skal verða veiddur í tiðarskeiðnum august til mai. stórt virki Teir ur eitt Grimsby. kjafti, tá landaður í Grimsby. Við at nýta ekkointe- grator kunnu vit sostatt fáa eitt tal fyri, hvussu nøgdin av fiski skiftir fram við kósini. Integrat- orvirðini kunnu síðan um- setast til negd í vekt við at kalibrera útgerðina, antin við at lodda, tá fisk- urin stendur so spjaddur, at vit kunnu telja hvenn Findusfyritekan hev- hava bjóðað feroyingum 1.20 kr. fyri kilo av svart- fiskurin er Tað er greitt, at tílíkur handil ikki fer at lena seg fyri føroyingar, ti við hesum prisum fáa skip- ini bert 57 oyru fyri kilo tá allar útreiðslur eru farnar frá og hetta er alt ov lítið. Skal veiðan hjá skip- unum loysa seg, skulu tey í minsta lagi hava 1.00 kr. fyri kilo, og tá verður prísurin umleið 30 oyru hægri fyri kilo, enn Findus hevur bjóð- að. Ætlanin er nú, at Findus skal fáa eina royndarsending av svartkjafti, sum er land- aður í Føroyum. Ætlanin við hesi sending er at vita, um fiskurin gongur undir tær treytir, sum virkið setur til tílíka matveru. Findusfyritøkan hev- ur annars biðið um 1000 tons av vársvartkjafti frá bretskum fiskiskip- um í tíðarskeiðnum april -mai. fiskin, sum kemur inn í ljóðstráluna, ella við ser- ligum mátitólum. Bestu stovnsmetingar við ekkointegratori fáast av > fiskasløgum, sum ganga uppi í sjónum (pel- agiskum fiskum), og hava higartil á okkara leiðum mest verið gjerdar av sild, lodnu og svartkjafti. Grundarlagið undir mjólkarflamleiðslu — stráfóður dyrkad í Føroyum Føroya Jarðarráð hevur játtað 10 umsóknir um bygging av fjósum i — Grundarlagið undir mjólkarframleiðslu er stráfóður, sum er dyrkað í Feroyum, segði formaðurin í Feroya Jarðarráð, Frit- leif Joensen, í »Bunadartåttinum« í , ut- varpinum i farnu viku. I samreðuni segði Fritleif Joensen m.a., at tann gamli bøurin i Føroyum ikki egnar seg eins væl til fóður sum tann jørdin, ið verður velt úr nýggjum. Tað, sum verður dyrkað úr nýggjum, gevur bæði sterri rúgvu av stráfóðri og størri fóðurvirði. Dyrkað úr nýggjum Sjálvur hevur Fritleif Jo- ensen, sum er bóndi í Fuglafirði, dyrkað umleið 100.000 kvm. úr nýggj- um. Fyri 1976 var lítið lendi dyrkað úr nýggjum. Men tá kom eisini gongd á velt- ingina. Hetta árið vórðu 370.000 kvm. veltir úr nýggjum, í 1977 var talið 440.000 kvm. og í fjer vórðu 560.000 kvm. av jarð veltir úr nýggjum. Fritleif Joensen metir, at kunnu vit halda fram við at velta teir 560.000 kvm. úr nýggjum um árið yvir eitt 5-ára skeið, tá skuldi verið rokkið langt. Endamálið við at velta úr Nýggjum er m.a. at fáa nóg mikið av stráfóðri til eina munandi sterri mjólkaframleiðslu í Fer- oyum. Meira mjólk Sum er framleiða vit í dag umleið 4,4 mill. litrar av drekkimjólk um árið. Fyri at nekta mjólkatervin skulu 6—8 mill. litrar framleiðast. Men tað ar- beiðið, sum er gjert hesi seinastu árini við at velta úr nýggjum, sæst aftur á mjólkaframleiðsluni. Framleiðslan av mjólk er vaksin við umleið 1 mill. litrum tey seinastu 4 árini. Bert í fjer vaks framleiðslan við 400.000 litrum. Ahugin fyri landbúnaði í Feroyum tykist at vera vaksandi. Feroya Jarðar- ráð játtaði herfyri stuðul til byggjan av 10 nýggjum fjósum í ár. Hesi fjósini skulu hava millum 10 og 30 neyt hvert ella í alt 200 neyt. Fjósini skula byggj- ast í hesum oyggjum: 2 í Suðuroynni, 1 í Sand- oynni, 4 í Streymoynni, 1 í Vágoynni, 2 í Eystur- oynni og 1 í Norðoyggj- um. Teir flestu av teimum, sum skula hava fjósini, eru menn, sum byggja síni brúk fullkomiliga upp úr nýggjum. Tað eru menn, ið hava verið í aðrari vinnu og sum leggja seg meira út í jarðarbrúkið Fritleif Joensen heldur, at verður líka stórur áhugi fyri at byggja fjós í kom andi árum sum nú, liggur tað ikki nógv ár frammi í tíðini, til vit sjálvir kunnu nekta mjólkatervin. Bóndirnir taka stig til nýdyrking Í samreðuni segði formað- urin í Feroya Jarðarráð, at tað er vón Jarðarráðs- ins, at meira av jerð verð- ur dyrkað úr nýggjum. Hann helt fyri, at tað eru bóndirnir, sum sjálvir mugu taka stig til hesa nýdyrking. Tá bendir senda umsókn til jarðar- ráðið um stuðul til upp- dyrking. er tað skylda ráðsins at fáa fígging til hesa nýdyrking. Vanliga verður 1.35 kr. latin fyri ur veltur ur nyggjum ár Fóðra við havra Fritleif Joensen vísti eisini á tær royndir hann sjálvur hevur havt við at velta úr nýggjum. Hann hevur sétt bæði havra og gras saman. Neytini vilja held- ur hava havra enn gras. og ti mælir Fritleif Joen- sen eðrum til at sáa havra i enn størri mun, tå hugs- að verður um mjólkafram- leiðsluna. Vit fáa nevni- liga meiri mjólk við at fóðra við havra DM, N MAÐUR HEVUR y VANDAN RIS VI