leygardagur 31. mars 1979síða 4

kring oyggjarnar arutsizez sosialurin E* eter; FE Nr. 25 — 31. mars 1979 Vilja bjarga fuglalivinum å Toftavatni Í dag og næstu tveir leygardagar fara fólk av Toftum at beta um tveir av teimum stóru hólmunum á Tofta- vatni. Í dag verður grót savnað saman fram við vatninum og næsta leygardag verð- ur so farið undir at flyta tað út til Prest- hólm og Ríshólm á tunnuflakum. Grótið verður laðað upp í hólmarnar, flag verður lagt omaná og megu- liga verða eisini plant- ur settar niður. Tað er ein nevnd, Hólmsnevndin fyri Toftavatn, sum stend- ur fyri hesum tiltaki. Nevndin varð vald á einum fundi týskveld- ið. Ein av nevndarlim- unum og ein teirra, sum tóku stig til at halda fundin, Jaspur Hansen, sigur, at fuglalívið á vatninum er í minking, ti veður og vindur hava máað burtur av hólmunum gjøgnum árini. Hann sigur, at verður onki Søkja eftir manni til Skúvoyarbátin Strandferåslan sekir nú eftir einum manni at reka tann nýggja bát- in, sum kemur í sigl- ingina Sand — Skúvoy í mai ella juni. Báturin skal hava heimstað á Sandi og tann, sum fær starvið at reka hann, má tí búgva á Sand- oynni. Ætlanin er at brúka somu skipan í sam- bandi við raksturin av gjørt við teir, so doyr fuglalivi = spakuliga burtur. Jaspur Hansen sig- ur, at tað er ætlanin at stovna eitt felag, sum kann standa fyri vid- likahaldi av hólmunum og meguliga eisini gera nýggjar. Tað er stórur áhugi fyri hesum á Toftum, serliga millum teir ungu dreingirnar. Tað hevur í nógv ár ikki verið nakað reglu- ligt = viðlíkahald av kh: unum á Tofta- vat Av og á hava lær.car + “ið har við skul»flokk a, seinast í fyr: .rið. Fuglarnir Tofta- vatni vere r"ágv 6- rógvaðu .. summi- bátunum, sum liggja og sigla á vatninum. Jaspur Hansen sigur, at nevndin ætlar at royna at fáa hesa sigl- ing steðgaða og virka fyri, at skelti verða sett upp, sum siga frá á ymiskum málum, at slík sigling á vatninum er bannað. Skúvoyarbátinum sum við Súluni í Servági. Ein motorkenur maður verður settur í fast starv og afturat honum verður so ein maður, sum annað- hvert verður tímalent- ur ella fær samsýning fyri hvenn túrin. Tað var meiningin at geva Skúvoyarbátin- um navnið Lírin, men skúvoyingar vóru ikki negdir við hetta navn- ið. Teir hava hinvegin skotið upp at kalla hann Sildberan. »En Gade í Thorshavn« I sambandi vid tekningina, sum vit høvdu å bak- siduni mikudagin, hava vit fingid nakrar upplys- ingar frå John Davidsen i Havn. Tekningin er gjørd av ti kenda danska arkitekt- inum Vilhelm Dahlerup, sum var i Føroyum i 1864. Hann varð sendur higar til at gera ymsar uppmátingar, m.a. av Múrinum í Kirkjube. Tekningin stóð i »Illustreret Tidende«, árgang- inum 1866—67 (s. 192—193) saman við einari grein um >En Gade i Thorshavn« eftir Peter Al- berg Holm. Hesin var hálvur feroyingur, pápin var prestur í Kvivik og hann var giftur føroyskari konu. John Davidsen sigur, at tað kann ikki vera talan um, at tekningin er gjørd „efter naturen«, ti tað sá ikki soleiðis út í Havnini tá. Motivið kann minna um Gongina, men John Davidsen metir, at Dahlerup hevur gjert tekningina annaðhvert á veg niður aftur til Danmarkar ella eftir at hann er komin niður. Stovna nú Scierosefelag í Føroyum: Sclerosa meguliga til Feroya við bretum undir krignum Bert ein tilburdur í Føroyum í 20 ár Í hesum døgum verða fyrireikingar gjørd- ar til at stovna eitt felag fyri sclerosusjúk- lingar í Føroyum I hesum sambandi eru tveir-danir og ein føroy- ingur, sum er búsitandi i Danmark, i Føroyum. Teir eru Kay Hyllested, yvirlækni, Morten Drei- jer, skrivari i landsfelagn- um hjá sclerosusjúkling- um og Axel Johannesen, ið er stjóri fyri amtsrekt- arheimini - á Vestur- sælandi. Teir triggir hava hitt umboð fyri landsstýrið og býráðið í Tórshavn, sum siga seg taka fult undir við ætlanini at stovna eitt sclerosufelag í Feroyum. Mánakveldið skipaði Feroyadeildin hjá Dansk Sygeplejeraad fyri fyri- lestri í veitsluhellini á Landssjúkrahúsinum, har greitt varð frá »dissemin- erað sclerosu<, sum sjúk- an verður nevnd. Sjúklingar møttust fyri fyrstu ferð Seinni hava gestirnir eis- ini hitt teir umleið 17 fer- oyingarnar, sum hava hesa sjúkuna. Týsdagin varð fyri fyrstu ferð høvi hjá sjúklingunum at vera saman. Tað var á hesi samkom- uni, ið varð hildin á skúl- anum á Treðni, at avgjert varð at seta eina nevnd, sum skal skipa fyri, at eitt felag fyri sclerosusjúk- lingar verður stovnað í Feroyum. Í nevndina komu: Arn- dis Davidsen, Tórshavn, Hanna Jacobsen, Servág, Heðin í Dali, Tórshavn, Sólva Mortensen, Tórs- havn, og Hans Joensen, Miðvág. Sum tiltaksmað- ur varð valdur Eli David- sen, Tórshavn. Nevndin skal hava sín fyrsta fund 27. apríl. Tá skal hon skipa seg, gera uppskot til reglugerð fyri felagið og áseta ein dag til stovnandi aðalfund. Axel Johannesen sigur í samreðu við Sosialin, at samkoman á Treðni sam- an við sjúklingunum hev- ur verið ein tann mest áhugaverda letan á ferð- ini, tí ein hevði varhugan av, at hesir sjúklingar vórðu heilt samdir um, at tað er átroðkandi at fáa eitt felag. Savna pening til gransking Sclerosusjúklingar í Dan- mark hava havt eitt tílíkt felag í meira enn 20 ár, sigur Axel Johannesen. Endamálið við hesum fel- ag varð fyrst og fremst at savna saman pening til granskingararbeiði innan sclerosu, men skipað verð- ur eisini fyri nógvum ym- iskum tiltøkum, eitt nú fundum, útferðum, virkis- vitjanum, filmsfyrivis- anum 0.Ø. Hyllested, yvirlækni sigur i hesum sambandi, at tað hevur alstóran týdning, at sjúklingar í Føroyum eisini kunnu fáa gagn av at hava eitt felag. Hann vónar, at tað møgu- liga ein dag verður gjør- ligt at fåa til vega ein buss til sjúklingarnar, ið tá kunnu fara útferðir kring oyggjarnar. Hetta hevur nógv at siga fyri at fáa tey at virka og kenna seg væl í tí samfelagnum, tey liva i. Hvat er sclerosa? Disseminerað sclerosa er ein sjúka, ið ger seg inn á meginnervalagið hjá menniskjum. Tað er enn óvist, um sjúkan er smitt- andi, men nógv bendir á, at hon er ikki arvalig. Øll fólk kunnu fáa hesa sjúku. Ein fær sjúkuna longu í barnaárunum, men sjúkan merkist ikki fyrr enn eini 10 til 15 ár seinni. Tað er ógvuliga ymiskt, hverjar avleiðingar stand- ast av sjúkuni. Tey, sum hava fingið álvarsligt mein av sclerosu kunnu verða bundin til rullustól- in restina av lívinum. Í dag finst eingin heilivágur móti sjúkuni, men nógv verður gjørt fyri at linna um tær avleiðingar, sum sjúkan hevur við sær. Føroyar åhuga- verdar fyri granskarar Føroyar eru sera åhuga- verdar fyri granskarar, sum arbeida vid at finna orsøkina til sclerosu. Hetta kemst av, at tað eru ógvuliga fáir tilburðir í Feroyum í mun til í næstu grannalondum okkara. Í Danmark eru í dag umleið 5000 fólk við sclerosu og hetta tal veksur. Roknað verður við, at hvenn dag fær ein dani aftrat scler- osu. Í Føroyum hevur bert verið ein tilburður av sclerosu hesi seinastu 20 árini. Tað, sum annars fær granskarar at venda eyguni móti Feroyum í hesum sambandi, er, at tað tykist sum at Feroyar hava verið raktar av smittu helst undir seinna heimsbardaga. Bert eitt av teimum 18 fólkunum, sum hava fingið sjúkuna, er føtt eftir seinna heims- kriggj. Longu í Føroyum i 1955 Kay Hyllested, yvirlækni, sum fleiri ferðir hevur verið í Føroyum í hesum sambandi, sigur, at talan meguliga er um smittandi virus, sum bretar høvdu við sær undir krignum. Hetta er tó enn ikki prógvað. Hyllested var longu í Feroyum í 1955 fyri at kanna sclerosutilburðir. Tá hoyrdi hann um rætti- liga nógvar tilburðir í Norðurskotlandi, Orkn- oyggjum og Hetlandi. Hetta samsvaraði illa við støduna i Føroyum, og Hyllested fór síðani at for- vitnast meira. Í 1960 fóru tí 6 med- isinskir studentar úr Dan- Hesin maðurin er meint raktur av sclerosu. Í dag er tó møguligt at hjálpa tilikum sjúklingum við m.a. hesari útgerðini mark til Orknoyar, Het- lands og Feroyar fyri at skráseta sclerosusjúk- lingar. Hetta arbeiðið hevur havt stóran týdning fyri víðari arbeiðið. Kay Hyllested sigur, at talan meguliga er um eina smittandi sjúku, sum er við at hverva í Feroyum, tí hon hevur óivað ikki nóg góð gróðrarlíkindi millum feroyingar. Tey úrslit, sum menn eru komnir fram til við at gera kanningar i Feroyum, kunnu tí meguliga hjálpa til við at finna fram til orsøkina til hesa sjúku. Stórt granskingar- arbeiði í Danmark Í Danmark verður í dag gjørt nógv við at granska bæði fyri at finna orsøkina til sjúkuna og fyri at finna heilivág ímóti henni. Hes- ar kanningar verða gjerd- ar fyri tann pening, sum Landsfelagið hjá sclerosu- sjúklingum í Danmark savnar inn. Just í hesum døgum skipar landsfelagið fyri eini umfatandi peninga- innsavning til frama fyri granskingararbeiðið. Fólk, sum hava áhuga at hjálpa, kunnu gerast limir ella lata pening til felagið. Limagjaldið er 20 kr. ár- liga og kann sendast til >Postgirokonto nr. 3001547, Scleroseforen- ingen, Mosedalsvej 15, 2500 Valby« . en