mikudagur 11. apríl 1979síða 6

telf. 14720 . 11820 box 76, 3800 Tórshavn Feroya Javnaðarflokkur Tórfinn Smith Vilhelm Johannesen (ábyrgd) Hegni Djurhuus Jóhann Mortensen Jan Miiller Arne Thomsen Sosialurin Dimmalætting Útgevari: Fyritaksstjóri: Blaðstjóri: Blaðmenn: Lýsingar: Uppseting: Prent: Broytingin KOMIN inn í ársins fjórða mánaða ber til at gera sammeting um bú- skaparligu gongdina í høvudsvinnu okkara, og tá serliga hugsa vit um ta fiskimongd, sum kemur upp á land til víðari viðgerð í Føroyum. Her síggja vit klárliga eina munandi framgongd í nøgd av tonsum, sum fyrstu tríggjar mánaðarnar í 1979 er 14% meira enn í fyrstu trimum mán- aðunum í 1978. Hetta átti at givið okkum so mikið til umhugsanar, serliga tí at hetta man vera týðuligur peikifingur um, hvussu tað fer at vera framyvir í metingum av ílegg- ingartørvi. HOAST VETURIN hevur vignast serliga illa til vedurs eru tonsini av fiski, sum upp eru komin, økt år 21.000 i januar kvartali 1978 til 23.000 í januar kvartali 1979. Og hóast illa hevur borið til hjá teimum smærru fiskiførunum hevur henda gongdin vist seg í øking og er hetta av ti, at vit hava fingið nakað av størri veiði- førum, sum landa til tey størri flaka- virkini og tað eru hesi, sum hava víst ta stóru framgongdina, meðan nøkur av teimum smærri virkjunum sosialurin Nr. 28 — 11. apríl 1979 ———————88——— ——————————————— [ff EIN BLINDTARMUR 100.000 — TAKK Í royndum teirra at savna viðhaldsfólk velja hegra- kreftirnar eina steðu, ið fyrst av ollum er lætti- soppakend og viðgongd út um øll merk. Einabest kemur hetta til sjóndar í málgegnum fólka- og sambandsfloksins. Dim- malætting skulu vit bert taka sum ein viðfáning á hesum sinni. Sambands- flokkurin stýrdur av ein- um blaðstjóra, ið eftir øll- um at dema er Feroya fyrsti serfrødingur í ill- natni og útspilling, er leiddur út í eina politiska oyðu, har allir møguleikar fyri einum meiningsfylt- um orðaskifti eru upp- turkaðir. Eitt sindur eðrvísi er stødan, tá talan er um fólkafloksmálgagnið og almenna talsmann fólka- floksins, Dagblaðsblað- stjóran. Flestu okkara hava hoyrt um, at persónar kunnu vera skizofrenir (Sbrt. orðabókini er skizo- freni= afstumpet følelses- liv, vrangforestillinger, motorisk uro eller stivnen, muskelspændinger). Per- sonar, sum lida av ti sål- arligu sjúku, ið skizofreni tjak og meiningar Vit gera lesarar okkara varugar vid, at treytin fyri at fåa lesarabrøv er, fáa viðgerð hjá sålar- læknum. Men tá talan er um heilar politiskar flokk- ar, ber hetta tíverri ikki til. Annars hevði Hin fer- oyski fólkaflokkurin, radi- kalt sjálvstýri, verið ein sjálvsagdur klientur hjá sålarfrødingum. Fólkaflokkurin velur til aðra síðuna at vera við í einum samarbeiði, ið er grundað á sínámillum stuðli millum frægastu politisku kreftirnar í land- inum. Fólkaflokkurin vel- ur at vera við í ti politiska samarbeiðinum, ið til endamáls hevur at tryggja ellum landsins borgarum góð, trygg og rættvis kor, og flokkurin hevur valt at vera við í ti arbeiði, sum framhaldandi skal beta og økja um sosialu trygd- ina i samfelagnum Samstundis, sum fólka- flokkurin velur hesa pol- itisku kós, velur hann sær ein almennan talsmann. Eg mundi nær sagt propa- gandaministara, sum til livsuppgávu hevur sett sær at bróta niður og sora sundur allar teir sigrar og øll tey mál, sum árbeið- andi fólkið við tógvið stríð hevur vunnið. Allar sosi- alar skipanir skulu burtur, fakfelagsrerslan skal bein- ast av vegnum. Allar fel- agsskapir, sum hava til endamáls at stuðla tí vinnandi fólkinum, hatar hann sum pestina. Og all tey, sum ikki taka undir við honum, skulu beinast av vegnum. Hverji vápn Sum eitt demi um, hverja hugsan og hverja framtidarætlan folka- flokstalsmadurin hevur vid føroyska samfelagnum kunnu vit taka oddagrein Dagblaðsins 30. mars. Fyri at ongin ivi skal vera um dygdina í oddagreinini hevur fólkafloksblaðstjór- in mikið hóskandi navn- givið hana 0,0. Oddagreinin viðger fólkaflokskompleksið, loysing contra samband. Sagt verður millum ann- að, at vit hava tvinnar kostir í at velja, um“vit skulu gera okkum meira óheft av danska studning- inum til Feroyar ið er 300 m.ó. kr. „Annar er, at vit avgera at taka á okkum sjálvi at gjalda tær 300 m.ó. kr meiri í skati og tolli, sum danir nú gjalda. Hin er at vit liberalisea okkara al- menna rakstur, so at hin einstaki við sjálvvali sleppur at njóta almennar tænastur sama mun, sum hann vil gjalda fyri hesar tænastur.« Umsett til gerandismál sigur fólkafloksblaðstjór- in, at sjálvstýri skulu vit fyri ein og hvenn prís hava. 300 m.ó. kr. metir hann, at hetta kostar. Tá hann ræðist orðini skatt og toll, mælir hann í staðin til, at vit avtaka allar núgaldandi sosialar skipanir, og ístaðin seta á stovn eina skipan, har tann einstaki sjálvur skal gjalda tær veitingar. hon- um tørvar. Sjúklingurin skal gjalda sína egnu sjúkrahúsviðgerð, iløgur, rentur og avdrátt av sjúk- rahúsinum. Tey gomlu og brekaðu skulu /sjálvi gjalda fyri ellis- og røkt- arheimini. Einkjan skal gjalda einkjupensiónina. Tann avlamni avlamis- pensiónina osfr. Tað verð- ur ikki torfert at ímynda sær, hvussu skipan Dag- blaðsins fer at hilnast. Tey stakríku og vælfyri- komnu í samfelagnum verða tey, sum hava bestu ráðini at keypa sær sosi- alar veitingar, meðan hini mongu, sum hava havt nógmikið við at klára ger- andisdagin, eisini nú, tá talan verður um sjúkra veitingar og sjukrarøkt, verða sett á ytstu brík. Mong eru tey samfelog á klótu okkara, sum liva undir ti Breckmannsku sosialskipanini og føroy ingar hava eisini livað undir henni. Men at hon skal vera politisk fyrimynd hjá ein- um av størstu politisku flokkunum í 1979, er enn eitt tekin um, hvussu kaldir teir politisku vind- arnir eru í letuni. PEYOTL Vegna avmarkad pláss i blaðnum, hesin almenni talsmaður kann fáa seg at nýta, kunnu vit m.a. lesa um í upptikin undir hesum teiginum er, at blað- stjórnin veit, hver hev- hava havt eina afturgongd. HERAFTRAT vísur gongdin eisini, at kunna vit ikki taka við lesarabrøv, sum eisini eru send ødrum blødum. vit hava fingið minni av teimum vanligu fiskasløgunum sum hýsu og toski, meðan tonsatalið av upsa er munandi økt. Hetta sigur okkum eisini, at krøvini til råfiskagrunnin eru munandi økt. SAMANUMTIKID kann sigast, at neyðugt verður í komandi tíðum at bøta um havnaviðurskiftini á teim- um plåssum, har ikki er møguligt at brúka tey størri fiskiførini, tey, sum visa seg at geva virkjunum eina meira javna råfiskanøgd, ti tað eru plássini við góðum havnavidurskift- um, sum at siga alla tíðina hava fisk. FØROYAR gerast landið sum meira og meira ger seg út til at tilvirka fiskin, áðrenn hann verður útfluttur, virdisøkingin fer fram í landinum. Av somu orsøk er prisspurningurin alla tidina i broyting og nógv kemur at liggja á teimum, sum skulu selja, at finna okkum teir réttu marknað- irnar við teimum røttu prisunum. MEN tað er týðuligt, at komandi tíðir krevja stórar iløgur í virkir og samfelagsstyrkjandi endamál. ur skrivað brevini. Í greinini hjá Helenu Sa- muelsen í Dagblaðnum 4. apríl hefti eg meg við hesi orðini: >Meðan veggustova og barnagarður altíð mugu vera eitt tilboð, sum fólk mugu kunna velja, um tey gera nýtslu av ella ikki, so ræður eingin av okkum fyri, um ella nær vit verða so sjúk og lest, at vit hava sjúkrahús ella rektar- heimssongina fyri neyðini. — Tí skuldu tey, sum ynsktu at gera nýtslu av tilboånum um barna- institutiónir, goldið meir fyri seg, meðan tær neyð- ugu institutiónirnar í ein- umhverjum framkomnum samfelag skuldi verið ein sjålvsagdur rættur hjá teimum, sum komu so- leiðis fyri í lívinum, at tey verða bundin til serliga dómsprotokollini. HELENA SAMUELSEN OG INSTITUTIONIRNAR Ed hjálp frá eðrum menn- iskjum.« Við ødrum orðum, sjúk og óhjálpin kunnu vit øll blíva og ráða ikki fyri tí sjálvi. Men vit velja at fáa børn, og skulu vit fylgja tankagongdini hjá Helenu víðari, má kravið vera, at bara tey sum hava ráð og umstødur til at passa síni børn sjálvi ella gjalda meginpartin ella alt tað. tað kostar at fáa tey ansað á veggustovu og barna- garði, skulu hava rætt at eiga børn. Um tølini hjá Inga Mohr í Dagblaðnum herfyri eru rett, kostar tað tilsamans árliga 20.000— 30.000 pr. barn. Og tað vil aftur siga, at vit mugu seta spurnar- tekin við, um tað skal vera ein mannarættur — ella kvinnurættur — at eiga børn, skal tað vera so- leiðis, at tað skal vera ein framíhjárættur, sum bert er lutaður teimum sum eru væl fyri peningaliga. Kon- sekvensirnir av hesum tanka eru ikki dámligir, tá kunnu vit ikki við nøkrum rætti tosa um frían abort, men alment stýrdan abort um onkur skuldi komið illa fyri og blivið við barn í urtid. At dema eftir blað- skriving í Feroyum fer onkur tá at koma í tvin- ingar, tí tað eru tey somu sum eru ímóti barnainsti- tutiónum sum eisini eru í- móti lagaligari fosturtøku og upplysing um fyri- byrgjandi evni. Fitt annað, ein kemur at hugsa um vid at lesa greinina hjå Helenu er, at hennara sjónarmið eru demi um, hvussu væl tað eydnast at privatisera problem, sum hoyra fam- iljuni til. Ein floskil er, at »familjan er minsta sam- felags eind, ið samansett av fleiri ber alt samfel- agið<. Og í nógvum forum verður familjupolitikkur stýrdur soleiðis, at fólk velja tann samlívsform, sum loysir seg best. Tað kann gerast við skatta- politikki, bústaðarpoli- tikki og lóggávu um rætt- arstøduna hjá foreldrum / bernum o.m.a. Men í eðrum forum vantar ein familjupoli- tikkur, og har er tað lætt- asta at siga, at hasi prob- lemini eru ikki almenn, men privat, hatta mugu tit sjálvi loysa. Sum Framhald á síðu 12