leygardagur 12. mai 1979síða 7

TE á Sy ' dvd Nr. 36 — 12. mai 1979 sosialurin Sida 7 IDEALISTAR So hava vit enn einaferð verið vitni til henda marg- hátliga sjónleikin, sátt- málasamráðingar. Eina løtu friktadi eg fyri, at teir kravmiklu arbeiðaraleiðararnir fóru at royta okkara arbeiðs- gevarar heilt inn at skinn- inum, men til alt held hava vit jú okkara neutralu semingsmenn, sum sjálvandi vita, hvenn veg teirra neutralitetur eigur at venda og sum hava sans fyri ti sam- fundsøkonomisku balanc- uni. Tað var gott, at t.d. formaðurin Torstein Vil- helm ikki skal út við meira enn 4,4% í lønarhækkan, tí satt at siga dugi eg ikki at síggja, hvussu í allari víðu verð Torstein skal kunna lata meira í len. Hann hevur jú ongan í ar- beiði og luttekur helst í samráðingunum av berari idealismu. Ella hvat við hinum suðringinum, Niels Juel Mortensen, stjóra á Tver- oyri. Ein ordiligur kapital- istur hava teir helst hildið og tí skuldi hann knokk- roytast. Her má eg protestera! Vita tit ikki, at Niels Juel er so illa fyri figgjarliga, at hóast hann er luttakari í sáttmála- samráðingum ikki hevur ráð til at hava organiser- að, sáttmálalent fólk í arbeiði. Neyðars maður — hann hevur illa nokk ráð at vera limur í Feroya Ar- beiðsgevarafelag og er noyddur at nokta sínum fólki at vera limir í Drós- uni ella S & K. Arbeiðarar hevur hann als ikki ráð til at hava og ti hevur hann ongan. Tað, sum skip hansara veiða hevur hann als ikki ráð at leggja upp á Tveroyri, tí sendir hann tey norðureftir. Eitt held, at Tveráfólk hava ráð at keypa olju, mat og klæði frá Niels Juel og gott at hansara krambagentur eru so loyalar, at tær ikki melda seg inn i fakfeløg, ti so hevði hesin idealistur havt annad at hugsa um enn at sitið á Hafnia og forhandla lenir. Mær dámar lítið tankan um, at Johannus og Ingeborg og ell hini skuldu sloppið at plukka ein slíkan arbeiðs- gevara fyri hansara síðsta oyra. Eg haldi, at eg fari at skipa fyri einari innsaml- ing á mínum arbeiðsplássi til Niesl Juel og Torstein, so at annar kann fáa ráð til aftur at fáa sær ein ar- beiðsmann ella í minsta lagið ein tænara og hin ráð til at lata sáttmálalen! Ná, kann nú onkur á- byrgdarleysur arbeiðari siga, jamen hin tridji samráðingarmaðurin — Thulesen, hann er jú stjóri fyri eini milliónfyriteku, sum at kalla er almanna- ogn og sum takkað verið Thulesens framúrskarandi talenti gevur milliónyvir- skot, so har er ein fyri- tøka, sum hevur ráð, ha? Men nei, den gár ikke, Kjelbrovirkið hevur annað at nýta sín kapital til, enn at lata fólki lenarhækkan í tíð og urtid, t.d. hevur virkið fyri ikki so langari tið keypt Núp frá Thule- sen og eðrum. Arbeiðarar! Speglið tykkum í slíkum solidariteti millum virki og starvsfólk í hesum feri stjóran. Minnist til hvat slitmannavinurin Óli Breckmann sigur: >Vit eru øll í sama båti« nøkur liggja gott nokk í soguni, nekur sita vist so á leysa- bekki onnur húka á tilj- unum og tað eru tey, sum viga á stokkunum, ja, summi hanga uttanborða men øll kunnu nú ikki sita afturi í rong og stýra ella sita og verma seg inni í ruffinum hjá Óla, Thule- sen, Birgiri, Rasmusi í bankanum og hvat tey nú øll eita í ti passagerbólk- inum. Vist eru vit øll í sama báti, men hvar í bát- inum vit eru og hvussu stóran part vit skulu hava noyðast vit at lata eigar- arnar bestemma. Onkur kravmikil fjall- brúður, sum ikki lurtar eftir Óla Breckmann, kundi helst eisini funnið uppá at hildið sum rimu- ligt, at Jákup Lopra Sup- erstar, Feroya svar uppá Onassis við einum yvir- skoti uppá skallutar 7 milliónir, sum als ikki er limur í Feroya Arbeiðs- gevarafelag, men sum gleivbeintur stillaði sína ekspertisu í arbeiðaratukt til rádigheit fyri Torstein á Co. — at hann mátti havt ráð at goldið í hvussu so er eini 5% í lenarhækk- ing. Men nei, mín fjall- brúður, Jákup Superstar hevur annað at nýta síni oyru til: uppkeyp av besta dyrkilendi í Vági, so tykk- ara børn kunnu fáa grund- stykki um nekur ár — aftur ein idealistur. Fyri alt tað hava tit verið illa- vorðnar við Jakup og snopprikk hansara, Vall- berg — tosað um polar- kulda á virki teirra, fý vorðið tykkum, tit hava onga lenarhækkan uppi- borið! Nei eg kann ikki halda fram, eg gerist so rerdur av at hugsa um okkara vælsignaðu arbeiðsgevar- ar sum jú geva okkum ar- beiði, ja, summir eru so góðir, at teir hava givið alt sítt arbeiði burtur, so KARIN SKILIR EINKI Bert ein lítil viðmerking til 1. mai-reðuna hjá Kar- in Kjelbro. Mær dåmdi hana væl, men har var > Meðan økjast »puljur- nar«. Og hevði flogvitið ikki funnið nýggjar leiðir til teirra var Schweiz ein- astu ráðini, tó frá skatti sleppa teir. Svullurin er stórur og rættuliga gamal, og skuldi verið búgvin til skurðs. Spell at vit ikki hava lækna í landsstýr- inum nú — men nóg lærdir eru teir tó. Ga: al fiskari nakað sum prógvaði, at Karin ikki ánar, hvussu tey dagligu viðurskiftini eru á einum vanligum ar- beiðsplássi í dag. Hon mælti okkum nevniliga til at finnast at í blødunum, men at gera tað við okkara kristna navni undir. Ja, Karin góða tað kann man, um man situr í einum trygg- um almennum starvi, men ikki á teimum privatu ar- beiðsplássunum, soleiðis sum staðan yvirhøvur er i dag. Eg skal vissa teg um Karin Kjelbro, at á min- um arbeiðsplássi (eitt flakavirki í eini stórbygd) er bæði eitt og annað at finnast at. Men eg kann samstundis vissa teg um, at um eg skrivaði somikið sum eitt orð av atfinning um arbeiðsviðurskiftini, so var eg liðug her — antin so ella so. Soleiðis er tað tíverri, men eg skilji væl, at tú við tíni superyvirklassabak- grund ikki hevur begreb um tann beiska veruleika, sum ræður á mongum fer- oyskum arbeiðsplássum í dag. Ein skuldi hugsað, at fakfelagið var ein vernd móti yvirgangi frá ar- beiðsgevarum og for- monnum, men nógv feløg eru nakað slev. Tað eru ikki ell sum hava eina Ingeborg Winther til for- mann. flakakvinna teir einki hava eftir líka- sum Torstein. Kortini má eg nevna ein afturat: Pól Mohr, okkara lokala stolt- heit, ein av okkara fáu vinnulivsmonnum við stórum V, ein av teimum, sum ikki letur seg kúga av frekkum lærlingum og forlangandi arbeiðsmonn- um, skal hann roytast inn at skinninum sum ein onnur lesær í áseyðaroyt- ing? Ikki talan um! Í heila tikið kunnu vit ikki vera bekent at for- Luttakið í almenna tjakinum Sendið lesarabrøv til Sosialin! langa so nógv, at okkara stjórar og reiðarar ikki fáa livað, sum stjórar og reið- arar eiga at liva. Ti hvussu skulu teir fáa ráð til ross, bilar, summar- hús, bátar, traðir um vit fara avstað við ellum teir eiga. Nei, latið okkara idealistar, stjórarnar, hava frið og lurtið eftir Ola Breckmann — vísið ábyrgdarkenslu, so verður nakað til øll — sjålvt um tað kanska verður eitt sindur meir til tey á fyrsta plássi. áskoðari SØGAN ENDURTEKUR SEG Nú eru mong år síðan, at eg saman við mongum suðuroyingum fóru norður um fjerð at rógva út, á Norðhavinum, við heldur smáum motor dekksbåt- um. Vit mundu vera nakrir og 20 í tali, ið skuldu búleikast í einum heldur stórum sethúsum. Ætlanin var so, at vit allir í felag skuldu fáa okkum eina kvinnu til kokk ella matmóður. Hettar var ikki sum at siga tað. Jú, so bar so í bandi, at vit fingu eina gentu, sum átók sær starvið. Vit vóru sera hepnir við at fáa eina, sum hevði verið kokkur hjá út- róðrarmonnum til lands í Íslandi. Hettar gekk stak væl, ti hon var eitt, um eg so má siga, konubrot. Hon og vit allir sum ein, komu stak væl ásamt. Tá ein tíð var fráliðin, og hon kundi meta um hesar suð- uroyingarnar, fór hon at siga frá, hví hon hevði iv- ast so stórliga at átaka sær starvið. Har í hennara heim- bygd høvdu suðuroyingar ikki tað besta orðið á sær. Men nú sá hon nakað heilt annað. Meinlíkt við segnini um tá Uppsalapætur helt jól í Gásadali. Min ætlan við hesi mynd er at minna á, at vit suðuroyingar eru eitt í mongum førum toli fólk. Fyri fáum døgum síðani var útvarpað í fylgjandi trý kveld frá legtings- fundum um keyp av skipi til uttanlandssigling burt- urav. So legið tað annars ljóðar, hevði hettar ting- mál sera nógv við okkum suðuroyingar at gera. Sid- ani 1975 hava vit havt »Smyril« partvís um summarið í innanoyggja sigling til suðuroyar- og klaksvíkssigling. Tann, ið vil skilja hetta mál, sær eina positiva ætlan í keypi av einum eðrum skipi, sum kann avloysa »Smyril« frá utt- anlandssiglingini. So vit kunnu ognast »Smyril« burtur av til Suðuroyarsigling. Hetta mál hevur fingið misjavna undirteku í leg- tinginum. Tað margháttligasta við hesum tingmáli er, at allir flokkar eru so alsknir við okkum suðuroyingar. Teir vita ikki hvussu lítið teir skula skerja suðuroy- arsiglingina við »Smyrli«. Men at hann skal sigla uttanlands, tað er so ong- in ivi um. Tá haldi eg, at wad er skert til lítar. Nei, tit góðu menn. Handan paraplyin heldur ikki móti regni. Tit kunnu banna upp á, at um allir suðuroyingar hevdu havt mitt tempera- ment, skuldi »Smyril« annaðhvert i hond ella bond. Slagorðið má vera »Smyril til suduroyarsigl- ing.« So vóni eg at vit her suðuri ikki koma at hoyra eitt »nyss« um undirskot í framtíðini. Eg hevði ikki ætlað mær, hverki at nevna per- sónar ella flokkar, men hettar sleppi eg ikki uttan um. Tíverri fekk Fólka- flokkurin fótakulda. Fólkaflokstingmenn! Tit vita eins væl og eg, at í dag er millum nakað og onki, sum eitur privat (fyritakssemi). Vísið á okkurt, sum ikki er meira ella minni alment! Tað var tann tíð, tá tað kundi kallast, at fiskivinnan var á reint privatum hondum. Hon var ikki tespilig tá. Tað skal ikki kastast teimum fyri, ið tá skipaðu fyri sum útgerðarmenn. Tá var onki landsstýri ella nakar landskassi at seta slangu niður í og heva pening upp úr. Tá eg fór til sjós í 1929 var alt á privatum hondum, men í dag er ikki so. Til Javnaðarflokkin og Tjóðveldisflokkin! Enn kann eg ikki siga nakað avgjert, ti tað skal jú stemmast um málið. Eftir míni meting eru tit á bein- ari leið. Latið teir fella málið, tað er ikki tykkara svartskygni um so verður. Men tað skulu bæði tit og andstæðan sum so vita, at vit fara at krevja »Smyril« til suðuroyar- sigling. Tá hava hinir allir skorið á stokkinum, nú kalvin var komin undir høgg. Hetta er bara eitt hjartasuff. >Grátið ikki, men minnist suðuroying- ar.” Hentzar Joensen TRØLLANES —MULA Ein bygd, ið liggur illa fyri at sekja frá sjónum av, og ikki so lætt heldur frá næstu grannabygdini, Mikladali. Nú er tunnelgerð byrjað úr Hattardali í Villingar- dal, og verður hetta berg- hol, sum er 1165 metrar langt, opið síðst í mai. Og vónandi verður ikki givist fyrr enn á Trella- nesi. Seinasta sunnudag (29/4) fór tað seinasta av keiskapilsinum á Trella- nesi á bláman. Hetta varð gjert í 1967, men bleiv ongantíð so gott, sum tað átti, og komst hetta av, at ókyrra kom meðan stoypt varð. Nekur ár herfyri fór nakað, og nú fór so restin. Fyrstu ferð, ið atlagt varð á Trellanesi, var 13. au- gust 1967. Hetta var stór- hending og hevur til dagin í dag lætt ómetaligt um knossið á einum sovorðn- um plássi. Í umleið fimm ár, hevur bátur at rógva í land við, ikki verið nýttur. Einaferð fyri nekrum árum síðani, var komið langt við at beta um tað, sum var burturtikið, men óveður kom og alt fór fyri onki. Tað, sum stóð eftir, hevur, so vánaligt sum Framhald á siðu 14