mikudagur 16. mai 1979síða 6

sosialurin Nr. 37 — 16. mai 1979 telf. 14720 . 11820 box 76, 3800 Tórshavn Feroya Javnaðarflokkur Tórfinn Smith Vilhelm Johannesen (ábyrgd) Hegni Djurhuus Jóhann Mortensen Jan Miiller Arne Thomsen Sosialurin Dimmalætting Utgevari: Fyritaksstjøri: Blaðstjóri: Blaðmenn: Lýsingar: Uppseting: Prent: Gagnar samfelagnum TAÐ vanliga mynstrið i føroyska samfelagnum hevur verið og er framvegis tað, at samfelagið sum so, løgtingid, luttekur beinleiðis i flestøllum vinnufyritøkum av tydn- ingi. Bædi vid beinleidis iløgum og i stóran mun i rakstrarútreiðslunum, alt fyri at tryggja samfelagnum ar- beiðspláss fyri allar hendur. Í SO máta er alt gott og væl. Men her tykir sum um tað frá summum síðum í tíð og úrtíð skal undirstrik- ast, at alt sum hevur samfelags- smakk í sær er av tí ónda. Samfel- agið skal eftir borgarliga mynstri- num einans brúkast, tá gjaldast skal til tað privata. MEN í veruleikanum er tað nú so, at vit ikki á nakran hátt kunnu hava okkara samfelag gangandi, hvorki so ella so, uttan at vit í stórt mát hava samfelagsins orku við í leiki- num. Vit hava dømi um hetta í nógvum. EITT nú tá tað frá sambandsins síðu verður undirstrikað, at tað almenna má ikki eiga meira enn 20% i nøkrum virki i eginpeningi. Alt ann- að er av ti onda. HETTA er tad friskasta dømi um hvussu maktarleyst samfelagið hevði verið, um hetta var rætt. Tí tann nakni sannleikin er, at sam- felagsins orka verður brúkt í ollum syftum, tá verður heldur ikki spurt hvorki um 20, 30 ella fleiri prosentir. AÐALMÁLIÐ má vera, at sam- felagsins luttøka altíð verður so- leiðis, at áhugamál borgaranna verða tryggjað, so arbeiði er fyri allar hendur — og at spurningurin um tað eru einstaklingar ella sam- felagið sum eigur meira ella minni ikki er hin avgerandi. — Tað avger- andi er at hava væl stýrdar fyritøkur sum gagna samfelagnum. KOMMUNISTUR SVARAR ÓLA BRECKMANN Fyrst av ellum vil eg biðja lesaran um eina tænastu, at sammeta tað, sum stendur í greinini >Hver byggir landið?< sum stóð í Sosialinum 21. apr. og svarið hjá O. B. í Dag- blaðnum 25. apr. »ØII byggja vit«. Sammetið tað, ið sagt verður og argumentini i báðum greinunum. Svarið hjá Ola er eftir minum tykki bæði flokjasligt og ósakligt við skeivum referatum og citatum, um hetta kann kallast fyri svar! Óli heldur tað hevði verið stuttligt at sæð, hvar slíkir kommunistar kroka fyribils. Ja, tað iv- ist eg ikki í, at tað hevði dámt Óla, tí ell minnast vit, hvussu hann fór við hinum ávísa kommunist- inum á Studentaskúla- num á sinni. Í mínum fyrra brævi spurdi eg, hver tað var, ið bygdi landið — tann vanligi fiskimaðurin og arbeiðs- fólkið ella handilsmaðurin og reiðarin, ið kraddaðu innundir seg virðini, tey fyrst nevndu skapaðu! Óli svarar, at spurningurin er tåpuligur, at tað vóru øll hesi, sum bygdu landið, summi tó meira enn onn- ur. Her kunnu vit vera samdir, sjálvandi byggja tey, sum stríðast í ein mansaldur á skipsdekki, á flakavirki osv. landið meira, enn hann, ið stóð á skipsdekki eina stutta tid, men síðani sum aðrir rættir menn við evnum slapp sær uppi stýrhúsið, har hann fekk 6 ferðir tað i urtøku, sum »apan« fekk. Sidani gekk leidin i reid- arakontórið, har goggarin nú var umbýttur við tele- fonhornið og stampurin við skrivimaskinuna, men nú gera onnur eisini hetta arbeiðið fyri hann, nú bert »hugsar« hann. Teir, sum i dag eru rikir og eiga stórar ognir, hava fingið hetta við at speku- lera í annan mans hondum og sliti. Tann vanligi fiskimaðurin, arbeiðs- maðurin og arbeiðskvinn- an, sum aldrin hava fingið meir í len enn til at fáa endarnar at rekka saman, hava ongantíð og kunna heldur aldrin blíva kapi- talistar. Eg verið biðin um at nevna 10 reiðarar, sum fóru ríkir í grevina. Tað kundi eg saktans gjørt, fólkið kennur eisini nokk av demum, men fyri ikki at vera persónligur, geri eg tað ikki. Tað er skjótt hvenn vegin, sigur Óli, og at hetta er ógvuliga sunt. Oftast hava handils- manna- og reiðarabern tjak og meiningar spælt stórt upp á »babbasa uppgåvu« i okk- ara samfelag og å henda hátt oytt tað påpin hevur kraddað innundir seg. Men hvenn hetta skuldi verið gott fyri, skilji eg ikki. Skuldi tað t.d. verið gott fyri tey 100, kanska fleiri arbeiðsfólk, ið koyrd vórðu útí arbeiðsloysið? Nei, kanska fyri tann nýggja kapitalistin, tað nýggja navnið, ta nýggju standmyndina, tað vit jú lærdu í skúlanum: >tað eru teir við teimum stóru evnunum, ið byggja sam- felagið< og ikki fjøldin av fiskimonnum og arbeiðs- fólki. Henda hugsan var ókend á skúlabonki. Vit eru samdir um, at hvørki fakfeløgini ella stættirnar hava sin upp- runa i halgubók ella Marx. Tað er jú evugt. Marx- isman hevur jú sín upp- runa í kapitalistiska stættasamfelagnum. Marx granskar og útlegg- ur kapitalistiska samfel- agið og stættirnar og tek- ur sina steðu, sína stætta- steðu útfrá arbeiðara- stættini (proletariat- inum). Hetta var hansara lívsverk. Hann nýtti sína vitan, at geva arbeiðara- stættini eitt amboð, eitt vápn í stríðnum fram imóti frælsi — sosialist- iska arbeiðaraveldinum — stættaleysa samfelagnum — kommunismuni! Tú sigur facisman er andstyggilig, hetta má vera títt skemt. Hver hev- ur skrivað rósandi greinir um Suður Afrika, Rho- desia. Chile, hugsan- ina hjá Milton Friedman. uttan nettupp tú Óli Breckmann? Er tað ikki tú, sum meinar at arbeið- arar og arbeiðsgevarar skulu standa saman? Tað meinar eisini fascisman, henda sinnisjúka hugsan, sum avnoktar alt strid ar- beiðaranna fyri betri um- stødum, fyri einum betri samfelag. Sum meinar, at arbeiðarastættin skal undirleggja seg áhuga- málunum hjá arbeidsgev- arum — kapitalistum. Tað er rætt, at aðal- virðini um næstakærleika eru felags í kristnu siða- læruni og sosialismuni, og eg vil til seinasta blóð- dropa stríðast fyri at verja, at religiøs eins og ikki religiøs, skulu hava loyvi til at hugsa tað, tey vilja. Men samstundis vil eg av øllum alvi berjast ímóti teimum svínum, kapitalistum og erinda- sveinum, sum misnýta kristindómin og aðrar hugsanir til at verja um pengaposan. Tað eru ikki so fá ið minnast útruddanina av jeda- bolchevikkunum, ið týsku nacistarnir/kapital- istarnir framdu. Tað sær út til, at flestu fekfeløg og landsorgan- isatiónir í londum rund- anum okkum og heima hjá okkum sjálvum eru sovn- að, m.a. ti at tey verða stýrd av fakfelagspamp- arum, ið hugsa ov nógv um at verða sitandi í leni- stólinum. Arbeiðsfólk! Hygg bert at, hvussu samfelagið verður alt ríkari, meðan tann negd av peningi, ið verður legd í tína hond, sum tú hevur sveittað fyri, stendur í stað og missir virði. Eitt talandi demi er tað neyðarsliga úrslit, seinastu sáttmála- samráðingarnar gÓVU, 1,40 .kr. í lønarhækking um tíman. Meðan, um lenin skuldi uppá tað, hon var í 1969, í mun til bruttotjédarurtøkuna, skuldi hon umleid 16 kr. upp. Hvør er farin avstad vid restini? Tad eru kapi- talistarnir og samfelagid (tad almenna), teirra am- bod, ikki teirra figgindi, sum Oli meinar. Utróðrar- m,enn minnist og lærið av utr6drarverkfallinum! Oli sigur, at ein króna i lønarhækking gevur fjøld ini onki meira rikidømi. Hetta er satt, ti at tann eina krónan, ið arbeiðara- felogini >stríðast< fyri, alti3 fyri langt síðan er etin upp av okurs pris- hækkingum. Um vit skulu fáa meir burturúr skulu vit uppá eini 16 kr. meir um tíman, samstundis sum at prísirnir verða hildnir í teirri somu legu sum teir eru. Samfelagið fer ikki av knóranum fyri tann skuld — lesið bert seinasta nummar av blað- num »Arbeidid«. Tad einasta hækkandi løn førir vid sær er, at hon minkar um profittin, tad arbeidsgevararnir koyra i lumman, kanska seta i liga fólkið meir enn tað dustið teir traðka á. Men hetta er ikki nakað fólkið á gøtuni, pøbilin, fyri at nýta yvirklassans orðalag, skal seta sínar næsar í. Hverki inntekur- nar ella skattafrádrátt- irnir hjá kapitalistunum. Í ti seinasta pettinum av greinini skal Óli so pent appelera, tala til fólkið — „fólkið er gløgt o.s.v.«, hetta er bert ein vánalig komedia. Ti aldrin hevur yvirklassin ella teirra er- indadrongir virt tað van- liga fólkið meir enn tað dustið tir traðka á. Tá nú Óli ikki visti meira at siga við orðum, kom hann til alla lukku at hugsa um, at onkunstaðni átti hann eina talrammu, og sjálvt um hon nú var nýtt nakrar ferðir so, ja, fólk hava nú gott av at síggja, at eisini við tølum kann Oli seta hendan fjandans kommunist uppá pláss. Jú, sanniliga tølini tala — bert fólk hava nóg mikið av bilum — radio- um — fjarsýnum — skóm og telefonum!! — háfjall- sólum — ja, so hava tey eisini lukkuna. Hetta er heilt í tráð við hugsunarháttin hjá teim flestu borgarligu apukett- unum, ið leita og halda seg finna lukkuna í ting- um — deyðum tingum. Nei, Óli, lukkan er bert at finna saman við góðum menniskjum. Menniskju, ið ikki liva av at merg- súgva og traðka á onnur, menniskju, ið ikki liva bert fyri sín egna lumma, men harafturimóti menn- iskju, ið stríðast fyri fel- agsskapin, fyri einum betri samfelag, har menn- iskja ikki er eitt uppslitið klyvjaross orsakað av kapitalismuni, men eitt samfelag, hvar meining er við tínum arbeiði, við tín- um lívi! Tað fyrsta dømid í tal- myndini er eins misvis- andi sum hini, tað er tað sama sum at samanleggja lenina hjá fiskasølustjør- anum við ta hjá útróðrar- manninum og síðani taka miðaitalið (og eftir Ólasa hugsan sigur hetta, at so gott hava báðir tað), vit vita betur. Vit kunnu t.d. sammeta kapitalismuna mótvegis sosialismuni, á henda hátt. Í 1974 var ein ST- sendinevnd innan fyri FAO í Kina og kannaði støduna hjá ti vanliga kinesaranum og kom til tað úrslit, at ikki ein kin- esari sveltaði. Har búgva í dag 1 milliard menniskju, skulu vit minnast. Í USA gjørdi ein senatsnevnd kanning av mattørvinum hjá fólki og niðurstaðan var, at har sveltaðu 35 milliónir menniskju. Sen- atið bleiv í eðini og nokt- aði og segði, at har svelt- aðu ikki fleiri enn 25 milli- ónir. Grátiligt ha, men veruleiki. Hetta er eitt sammetingargrundarlag millum kapitalismu og so- sialismu! Kommunistur