leygardagur 4. august 1979síða 3

Nr. 60 — 4. august 1979 sosialurin Føroyingur fingið hålva mill. kr. til at kanna årinid av sjonvarpinum Evnið: >Hvat árin hevur sjónvarpið á mentanarlívið i Føroyum« Tann feroyski fólkaminnisfreðingurin, Eyðun Andreassen úr Havn er farin undir at kanna, hverjar avleiðingar sjónvarpið fer at hava á mentanarlivid i Føroyum. Tad er bert eitt hålvt år sidani, at eitt sjånvarps- felag i Havn fór undir at senda sjónvarpssendingar til móttakarar í Havn og har nærhendis. Enn eru tað bert fá pláss í Føroy- um, sum hava fingið sjón- varp, men í fleiri bygdum eru stovnað sjónvarpsfe- leg, sum hava til endamáls at »senda«, so skjótt tey fáa loyvi til tess. Sum følkaminnisfrød- ingur hevur Eyðun Andreassen nú átikið sær uppgávuna at kanna, hverja ávirkan sjónvarpið fer at hava og kanska longu hevur á mentanar- lívið i Føroyum. Danmarks Forsknings- sekretariat Nakað herfyri sendi Eyð- un tí eina umsókn til ein danskan granskingar- stovn, >Danmarks Forsk- ningssekretariat«, har hann greiddi frå ætlan síni. Danski stovnurin við- gjørdi umsóknina og tók so væl ímóti henni, at hann avgjørdi at lata 400.000 kr. í studningi til kanningina. Bera skjótt at Orsekin til at Danmarks Forskningssekretariat, ið Fara hesar antennurnar at síggjast á teimum flestu tekjunum um stutta tíð. Longu nú eru tær nógvar í tali annars vrakar hópin av hundraðtals innkomnum umsóknum, játtaði pen- ingin til kanningina, er tann, at Feroyar í dag eru tað einasta landið bæði av i-londum og u-londum, sum enn ikki hevur fingið veruligt sjónvarp. Verður borið skjótt at, ber til at fáa eina neyva mynd av mentanarlívinum í Feroy- um fyri og eftir, at sjón- varpið hevur fingið pláss í nærum hverjari stovu kring oyggjarnar. Miseydnaðar fyri ein part Nógvar kanningar eru gjørdar i ødrum londum, skal vera lidug um hålvt- annad år. Umframt til lønir, skal ein stórur part- ur av upphæddini nytast til at datavidgera tilfarid. Harafturat skulu nógv fólk nýtast til at fara inn í rættiliga nógv heim við spurnarbleðum. Vit hittu Eyðun í vikuni og prátaðu við hann um kanningina. Sjálvur er hann longu farin til verka og hevur lagt sær arbeiðið til rættis. Avirkan á hin einstaka Kanningin er býtt upp í tveir partar. Tann fyrri parturin snýr seg um at fáa vitan um, hvat fólk í bygd og bý brúka sína fritid till. Spurnarbleð verða send til umleið 600 fólk. Helvtin av hesum fólkum búgva á plássum, Ungdómshúsið í Húsavík. Hvussu verður virksemi her, tá hvert hús hevur fingið sjónvarpstól? um hverja ávirkan sjón- varpið í veruleikanum hevur havt á mentanar- lívið. Hesar kanningar eru tó gjørdar aftaná, at sjón- varpið er komið til landið, og tí hevur sum heild ikki eydnast at fáa eitt hald- gott grundarlag fyri eini árinskanning. Júst tí granskarar nú meta, at Feroyar sum ein- dømi í so máta, har sjón- varp enn bert er á byrj- anarstignum, so hava teir latið tann nógva peningin til hesa kanningina. Liðug um hálvtannað ár Ætlanin er at kanningin har einki sjónvarp er í dag. Hin helvtin hevur harafturímóti møguleika at síggja sjónvarpssend- ingar. Endamálið við hesum fyrra partinum er at kanna, hvussu sjón- varpið ávirkar tann ein- staka. Avirkan á mentanarlívið Í 2. parti av kanningini ætlar Eyðun at velja tvær bygdir út og kanna ment- anarlívið á hesum pláss- um. Endamálið við hesum er at vita, hverja ávirkan sjónvarpið hevur á ment- anarlívið í eini bygd í síni heild * Eyðun Andreasen tók prógv sum fólkaminnisfreðingur í universitetinum í Oslo fyri trimum árum síðani. Hann hevur nú í eitt ár arbeitt sum lærari í universitetinum í Keypmannahavn Henda partin metir Eyðun hava serliga stóran týdning. Í grannalondum okkara verður ferdur ein miðvísur | mentanarpoli- tikkur, har tað almenna eisini tekur stigið. Í Før- oyum er steðan ødrvisi. Her tekur tad almenna ikki stig til ein mentanar- politikk, men luttekur kortini vid at figgja ment- anarlig tiltøk. Einstaklingar taka stigid Tad eru næstan bara ein- staklingar og åvis feløg, id taka stig til ymiskt ment- anarvirksemi i Føroyum. Á smábygdunum eru tað nekur fá fólk, sum birta uppundir at nakað hendir. Hvussu verður við hesum tiltøkum, tá sjónvarpið hevur fingið fastar retur á øllum plåssum i Føroyum, spyr Eydun Andreasen. Bygdamynstrid broytt! Hann visur å, at kanska verður úrslitið, at sjónvarpið fer at leggja alt mentanarlívið í eini bygd dey tt víðari ávísar dagar og fer tað at fáa so broyta bygdamynsturid. Hetta mynstur fer kanska at verða bygt upp eftir, hvussu og nær sjónvarpið sendir. Kanningar aftur seinni Um hetta eru orð í tóma luft ella hetta fer at gerast veruleiki, skal kanningin vísa okkum. Og tá kann- ingin er gjørd, tå hava vit fingið eitt grundarlag fyri at gera nýggjar kanningar seinni. Varin Uppá fyrispurning um hann er ímóti sjónvarpi í Feroyum, sigur Eyðun Andreassen, at hann tekur hverki steðu fyri ella ímóti sjónvarpi. Kortini heldur hann, at vit áttu kanska at havt skulu vit veruliga foroyskt sjónvarp Tað fer m.a. at vera trupult, um vit einaferð skulu verið meira varin, hava kostnaðar- miklar feroyskar sending- gera ar, at fáa fólk at gjalda fyri tær, nú tey eru von at síggja sjónvarp uttan gjalda nakað sigur Eyðun Andreassen Síða 3 irý á getuni Hvussu kundi tú ynskt tær, at eitt nýtt landsstýri sá út? Jógvan Jensen, lær- — Eg vildi ynskt, at javnaðarflokkurin, sambandsflokkurin og sjálvstýrisflokk- urin myndaðu lands- stýrið. Poul Martin Joensen, vrakieftirlitsmaður: — Javnaðarflokkurin, tjóðveldisflokkurin, sjálvstýrisflokkurin og framburðs- og fiskivinnuflokkurin vildi eg hildið høvdu hóskað væl saman. Kristian Poulsen, læraraskulanæm.: Vid javnadarflokk inum, tjóðveldisflokk- i a in og