leygardagur 22. september 1979síða 7

Nr. 72 — 19. september 1979 reingjandi. hon gjørd við beráddum huga. Meguliga veit blað- stjórin ikki betur. Hesar gitingarnar skal eg tó ikki gera nakrar metingar um, men dekan ov perfida, tá odda- greinskrivarin m.a. sigur: Latið okkum fyrst gera okkum greitt, at prístal- ið verður útroknað eftir prísunum á teimum ver- um, ið ein vanlig familja nýtir í dagliga húsar- haldinum. Prístal 100 er seti tann 1. juli 1975 fyri samlaðu meðalprísirnar hjá eini meðalfamilju, og fyri hverji 3% prístalið hækkar ella lækkar, fáa ella missa vit 60 oyru í tímalenini. Prístalið pr. 1. juli 1979 er 132,1. Hetta vil siga, at tímalenin hesi 4 árini er hækkað við 10 viðbótum á 60 oyru ella Oddagreinin í Dimmalætt- ing leygardagin 8. sep- tember vidger uttanlandsskuldina og hallið á føroyske gjalds- javnanum, greinskrivarin setir i sam- band við persónin Atla Dam feroysku sum odda- Oddagreinin er ikki sørt Meguliga er mær tykir hana saa har samme Dam i mellemtiden præsteret at stifte gæld til udlandet af mangel på grund af offent- lig balance, som i trit over- går Danmarks«. Sjålvur dugi eg ikki at lesa hetta brotið geðrvísi enn, at Atli Dam — per- við € kr. pr. tíma (1950 kr. um mánaðin). Vit eru sostatt 2,1% + tíðina frá 1. juli til nú afturút í mun til veru- dýrkanina, somuleiðis sum virðið á 60 oyrum hesi 4 árini er minkað so mikið, at dýrtíðarviðkót- in heldur skuldi verið um 80 oyru. Prístalið er so- leiðis at rokna sum ein faktorur, ið er við til at tryggja lenmóttakarun- um eina vissa kompensa- tión fyri vørudyrkanum, men ikki fult og ikki fyrr enn nakað væl eftir, at príshækkaninar eru farn- ar fram. sónliga, eftir Dimmalættingar — hevur skuldsett Feroyar í sterri mun enn Danmark er skuldsett. Sammetingar- grundarlag Víst hevur føroyska sam- felagið eina uttanlands- skuld, sum er ekt nógv tey seinastu árini. Men hevur viðkomandi, sum ta búskaparligu steðuna, hug at gera eina objektiva meting, ber tað ikki uil at viðgera uttanlandsskuld- ina, uttan samstundis at sammeta hana við bruito- tjédarinntøkuna — tað føroyska framleiðsluvirðið — og tær stóru ílegurnar, sum tey seinastu árini eru gjerdar í vinnutólið. Bruttotjóðarinntskan er vaksin nógv tey sein- astu árini og í 1977 var hon 2,1 milliard kr vidger sjónarmið meting Mortan Rasmussen, postkontroligrur Fólkaflokkurin |og pristalið sosialurin Síða 7 . Pristal L:tfa n Prista Pr 1 - - juli …… 10,23 , , , t ur erg 0," , 7 ; 1 ; ti 5, ,6 …m ……9 , G lo, sí , …… 5, 1,5 . , 1 > i 4 o, ' 118, 7 Aðrar VETL? +00 re 5,3 101,4 i: LE 100,0 106,3 12,9 12 ; 2 “ urin verður tálmaður. Tí lenir hjá tí almenna. kannað verður eftir Orsøkin til, at nomið verður við hetta nú, er, at ein av ckkara lands- stýrisflokkum er farin at seta spurnartekin við prístalið og beinleiðis mælir til at halda veru- dýrkanir uttanfyri prís- talið. Í leiðaranum í Dag- blaðnum 5. september verður prístalið gjert til syndabukk fyri inflatión og hækkandi útreiðslur hjá skipum. Har verður m.a. skrivað: „Ein for- treyt fyri, at ein loysn fæst á teimum hækkandi útreiðslunum hjá skip- um er, at pristalsvøkst- »Dimma«o veruligu tø ] Økt virdi Frá 1974 til 1977 vakst bruttotjóðarinntekan sam- bært Arsfrågreidingini vid esum tidarskeidi um bert 36 pst. Soleiðis vaks veruliga virðið av tjóðarinntekuni munandi hesi árini. Taka vit bruttoílegur 1 i: tær eisini økt- ar 530 mió. kr. meðan tær í fjør vóru knappar 840 mió. kr. vóru tær knapp Uttanlandsskuldin Hvussu stór er so uttan- landsskuldin og hver skyldar allan hendan pen- ingin í útlondum? Er tað landskassin ella einstak- lingurin, tann almenni ella privati sektorurin? Samlaða > uttanlands- í í prístalin- yvirskot. eitt hækkandi prístal ferir økt lønarkrøv við sær. Vit sóu frammanfyri, ai lenirnar hækka eftir at veruprísirnir eru upp- farnir. At hetta førir til eyka lenarkrev er heldur enn ikki legið. Tvertur- ímóti fær ein við sam- ráðingarborðið at at orsakað av, vita, at prís talið longu hevur givið so og só kann talan ikki verða um lenarhækkingar annars. nogv Lata >lønmåttakarar annars billa sær inn, at prístalið i Feroyum hevur ávirkað oljuprísirnar í Arabia so nógv, at skipini fara á heysin? I Dagblaðnum 7. september skrivar ein Ó.B. víðari um prístalið: »Avgjøld (men íikki skattur) eru roknað inn í prístalið. Eitt hækkandi prístal ferir til hækkandi skuldin er meti til útvið eina milliard kr. Men Fer- oyar hava eisini nakrar hundrað milliónir kr. til góðar í útiondum, soleiðis at feroyska nettoskuldin er mett til 550 mió. kr. Hendan skuldin bytir seg soleidis i umleid-milli- Hækkandi lønir hjá ti al- menna føra til økt lerar- krøv frå fólki, sum starv- ast i vinnuni. Vinnan fær hægri lenarúireiðslur at dragast vid.« Altso meira av somu skuffu — og her skal ábyrgdin so verða legd á tey, ið eru í almennari vinnu. Tað verður ann- ars ikki gjerdur munur á, hverjum starvi ein lenmóttakari er í — ein pristalsvidbot er 60 oyru pr. tíma fyri allar At pristalsvøksturin verður tálmaður er í fín- asta lagi. Tað undrar meg bert stórliga, at komið verður inn á ávirkanina, uttan at nomið verður við orsek- irnar. Hví nevnir Dagblaðið ikki avansur, prísstopp ella onnur prístálmandi tiltøk? Eg kann fortelja Fólkaflokkinum, at um hvat gongur inn í sølu- prísirnar á verum, kundi væl hent seg, at bæði avgjeld og skattur vórðu íroknað avansurnar. At minstalenin hjá sjómonnum ikki er pris- talsviågjørd er bert at beklaga. Skal ein familja — privat, almenn ella á sjónum — liva, mugu vit allir lenmóttaksrar krevja,, at minstamatiå fyri lenarhækkingar gev- ur dekning fyri prishækkanum å teimum verum, ið eru neyðugar í dagliga hús- arhaldinum. Mortan Rasmussen N.B. Hví bleiv eyka- skatturin til fiskivinn- una ikki roknaður av bruttolønini? Hvi bleiv i heila taki nomið við avgjøldini? Var tað ikki fyri at lenmóttakarin skuldi svíða? ónum-krónum: fiskivinnu- : flotin 275, farmaskipaflot in 59, telefonverkið 100, SEV 100, -kommunurnar 100, ymiskt (handilsfyri tekur. flakavirki, bil- og onnur privatskuld) 225 og landskassin 190. Yvirlitié vísir, leiðis skuidin hjá kassanum bert er umleið 100 mió. kr. og taka vit allan almenna sektorin (landskassin, SEV, TLF og kommunurnar). eri skuldin einar 400 mió. kr. Gjaldsjavnahallið Víst hevur føroyska sam- felagið havt eitt hall á gjaldsjavnanum sidani 1974 við undantak a 1977, sum gav eitt lítið Árið 1978 var metár, hvat viðvíkur halli á gjaldsjavna, men skal samme Dam..< hava skyldina fyri, at t.d. doll- arpprísurin fór í botn, at vit bygdu tíðarhóskandi skip, at einir 10-15 handilsfyritøkur fingu sær tíðarhóskandi høli, ella ti at privata brúk feroyinga til bilar o.a. er ov stórt? (Eg spyrji ikki, tí eg haldi tað hava nakra sterri meining, men tá Dimma- lætting dregur orðaskiftið um samfelagslig viður- skifti niður á eitt so lágt stødi, er lítið annað at ge ie, So nevnir Dimmalætt- ing »… af mangel paa offentlig balance, som i trit overgaard Danmarks« Um Dimmalætting her vil billa lesarunum inn, at feroyska skuldin lutfalls- liga er størri enn tann danska skuldin, fer hon óivað aftur sken Tá skuldin hjá einum samíelag verður sam við skuldina hjá einum: øårum, verður ofta skuld fyri hvenn íbúgva nýtt. Taka vit ta føroysku skuldina, svarar hon til einar 12 1 mett „509 til 13.000 kr f.h. íbúgva. Tad er år ella meira síðani, at tann danska skuidin lá um 11- 12.000 kr. f.h. íbúgva og við teimum stóru stats- ligu låntøkunum seinasta árið, og við tí steðuga gjaldsjavnahallinum er skuldin heist vaksin upp aftur meira, hóast tað er lítil uggi í at vísa á hetta. = Politiskt máttloysi Eitt er at koma við sak ligum atfinningum, sun eitt andstødublad andi skal, men eitt annað og meira ódámligt — er at koma við atfinningum og persónligum briksli, sjålv- sum beinleiðis hvíla skeivum grundarlagi Hetta kann ikki vera prégv um annað enn eitt og ríkisumboði tjóðarroknskapin di. Har eru fles ara at finna Sostatt skuldi-tað verið Manni hjá odda skrivarani ir hagtelunum, áðrenn hann haldleysum um kemur við slik dseting Jábanr Mortensen