leygardagur 6. oktober 1979síða 6

Síða 6 box 76. 3800 Tórshavn Utgevari: p.f. sosialurin Fyritaksstjóri: Tórfinn Smith Blaðstjóri Blaðmenn Vilhelm Johannesen (ábyrgd) 1 Høgni Djurhuus Johann Mortensen Jan Muller Lysingar: Arne Thomsen 7 Uppseting: Sosialurin Prent: Dimmalætting Føroysk umbodan Í BLAÐNUM mikudagin søgdu vit, at tey seinastu 19 árini hevur javnaðar- flokkurin átt annað tað føroyska fólkatingsumboðið, meðan hitt umboðið hevur skift ímillum fólka- flokkin, tjóðveldisflokkin og sam- bandsflokkin. MUNUR Í MILLUM umboð javnaðar- floksins ødrumegin og so umbodan- ina fyri teir triggjar flokkarnar hinu- megin er tann, at medan javnadar- umboðini altíð hava møtt á fólkatingi og tikið orðið har, so hava hini umboðini verið eins forkunnug at sæð sum lundi á jólanátt og tær hendingaferðirnar, teir hava víst seg, hevur tað verið sum tá terna skjýts á SUMMIR av hesum flokkum hava ta stóðu, at fólkatingsumboðini eiga at verða avtikin ella við ødrum orðum, at ongin nytta er í hesum umboðum. Menn og flokkar, ið hava eina tílíka stóðu, fara ongantíð at nýta fólka- tingsumboðanina til gagns fyri Føroyar og føroyingar ella til gagns fyri samvinnuna millum Føroyar og Danmark. Teirra arbeiði verður at vísa á, at ongin dugur er í fólkatings- umboðanini, og at fólkatingsumboð- ini tí eiga at verða avtikin. VIT HALDA tvørtur ímóti, at vit eiga at varðveita fólkatingsumboðini og kunnu vísa á ymisk úrslit av hesi umboðan. Eitt av teimum stóru úr- slitunum av, at júst javnaðarflokkurin hevur átt annað fólkatingsumboðið er íløgugrunnurin, ella tann sonevndi 60-milliónagrunnurin, ið seinni varð vaksin til 114 mill. kr. og sum nú við teimum seinastu tilskrivingunum hevur eitt stovnsfæ uppá 140 mill. kr. EISINI ERU tað fleiri stórmál, sum eru felagsmál og tí verða vidgjørd bæði á løgtingi og á fólkatingi. Her hugsa vit m.a. um heilsuverkið, skúlaverkið, evnaveikaforsorgina og almannamálini annars. Tað er av alstórum týdningi, at føroyingar eiga umboð á fólkatingi og at hesi umboð meta upp har og tosa okkara sek, tá mál, sum viðkoma okkum, verða vidgjørd. sosialurin Nr. 77 — 6. oktober 1979 MUNDI BOKASSA KEISARI Hasin spurningur rann mær i huga, tå id eg las grein, sum Alfred Hansen i Saltangarå skrivar i Dagblaðnum seinasta mikudag. Kanska er tað ikki ómakin vert at svara til slíkt tvætl, men við hvert skal tað gerast. Alfred skrivar nógv — og í nær- um aðruhverjari reglu skrivar hann »sosialist- iskt-kommunistiskt-eitt- ella-annad.« Og so visir hann å dømi, hvar lond, sum eru kommunistiskt stjórnað, hava brotið mannarættindini. Hetta er alt tíverri rætt og eigur ikki at verða borið í betu- flaka fyri tað. Men Alfred, tað ber ikki til bara at draga tílík domi fram og so koma við sam- metingum við javnaðar- politikk ella tjóðveldis- politikk í Føroyum. Ti vit kunnu finna eins nógv dømi um, at lond vid kapitalistiskari sam- felagsskipan bróta mannarættindini. Fyri tí um Bokassa keisari myrðir bern og etur sínar fíggindar, so er eingin javnaðarmaður so tápuligur, at hann skuld- setir fólkafloksmenn fyri at ætla at stimbra tí for- oyska búskapinum við mannaáti ella barnamorð- um. Men tilik fávitskut skriving er tíverri alt ov vanlig í Dagblaðnum — undarligt at allir tápuling- arnir hava fingið innivist í einum blaði. Tað kann sjálvandi eisini vera, at hesir menn als ikki eru so tápuligir — men so munnu teir halda lesarar sínar vera tað. Og tann, sum samvitskuleyst og uttan fyrilit útnyttar fávitskuna hjá fólki og reingir veruleikan til tess at fáa sær sjálvum vald og ríkidomi — hann er ein brotsmaður. At enda kundi eg sett tær (tykkum) nakrar spurningar, sum hava samband við greinina hjá Alfred Hansen: 1. Kanst tú nevna domi um, at sosialistisk ávirkan verður framd í skúlunum í Feroyum? 2. Kennir tú ongi domi, um kapitalistiska ávirkan í skúlunum? 3. Hvat heldur tú um, at 30 milliónir av fólki rýmdi úr Europa til Ameriku, meðan ongin sosialisma var til, og kapitalistiskar kreftir einsamallar hevdu alt ræði her? 4. Hvat heldur tú um, at 6 milliónir fólk vórðu týnd í Europa fyri fáum árum síðani — undir einum stýrislag, sum ikki var sosialistiskt? 5. Hvat heldur tú um, at sama brotsmannastjórnin helt kommunistar og sosialistar vera sínar arg- astu mótsteðumenn? 6. Hvussu kanst tú ræð- ast fyri, at alt verður stýrt úr Tinganesi, samstundis sum tú ynskir eina fasta hond í Tinganesi? 7. Man tað ikki bara vera eitt politiskt streym- skifti, tú ynskir? Ein, sum vegna tervandi frísinni fólkafloksmanna, ynskir at vera óneyvndur SEINUR Í KEYPMANNAHAVN Hvussu ber tað til, at tú sum haldari av Sosialinum kanst keypa hann inni á hevuðsjarnbreytasteðini í Keypmannhavn fleiri dagar áðrenn tú so sjálvur fært hann inn um dyrnar? Hetta ferir til, at tú ofta fært 2 Sosialar, tí um tú gongur ofta um hesa jarn- breytasteð, so keypir tú ofta føroysku blødini. Tað Fólkatingsvalið: er onki gagn í at vera hald- ari, um tú kanst keypa blaðið dagin eftir á stød- ini, men mást bíða til tað er 5-6 daga gamalt fyri at fáa tað við postinum. Útisetasosialfan Tað er einki, sum harmar okkum meir enn tað, at ein haldari ikki fær Sosialin, tá hann eigur at fáa hann. Annars hava vit bert hoyrt um, hvussu skjótt okkara útisetahaldarar fáa blaðið. Vanliga fáa teir mikudagsblaðið hósdag ella friggjadag og leygar- dagsblaðið mánadag. Blødini til hevuðsjarn- breytastødina i Keyp- mannahavn fara å post- Fólkatingið og álitið Stóru fíggjarligu vanda- málini hava fert til, at ríkisstjórnin gjerdi av at skriva út fólkatingsval 23. oktober. Semjan mill- um báðar stjórnarflokk- arnar, javnaðarmenn og vinstra, bar ikki uppum prinsipiellu åskodanina hjá flokkunum. Tað er helst til lítla nyttu í æsir at fara útí bladskriving um hesi mál, men so grovt for- einklað sum Pauli Ellef- sen setur spurningarnar fram í Dimmu, ber nú einaferð ikki til. Tað er at halda veljararnar fyri gjøldur. Hann fær tað til at javnaðarmenn vilja hava avlopið av øllum fyritøkum i Danmark til fakfeløgini medan Vinstra vil hava eina skipan hareftir hvør ein- stakur lenmóttakari fær sín part av avlopinum góðskrivaðan. Prinsipiella støda javnadarmanna er, at virkisavlop skal fara i grunn vid ti endamåli at tryggja so nógv arbeiðs- pláss sum gjørligt. Javnadarflokkurin hevur altid mett tad vera av størsta tydningi at velja umboð á fólkating, sum vilja verja og fremja áhugamál okkara í samvinnu við danir, og í anda heimastýrislógar- innar fremja tann politikk, sum allir flokkar eftirhondini hava viðurkent at arbeiða undir. Tá tað aftur hesaferð tykir sum um hevuðs- gularót Sambandsins fer at vera at fyrigykla veljarunum, at javnaðar- flokkurin ikki er nakar heimastýrisflokkur burt- urav, so er hetta at venda ellum veruleikum á høvdid. Gøbbelsteori- in, endurtøka uttan i- . hald, so svart gerst hvítt og øvugt hevur framveg- is jóladagar i Dimmu. Allar yvirtøkur fram til 1974, og tær vóru ikki so fáar, eru gjerdar meðan Sambandsflokk- urin sat við leiðsluni i landsstyrinum og aftrat vid sterkari medvirkan av Sambandsflokkinum og tær sum seinri eru framdar eru somuleiðis í samsvar = við somu heimastýrislóg sum Sambandsflokkurin var við til at fremja. So einfalt er tað. Hetta fólkatingsvalið eigur ikki at vera ein spurningur um at fáa umboð á danatingi sum mest hava sett sær fyri at sáa misálit, mistreysti millum fólk. Vit hava sæð at mót- partarnir í feroyskum politikki, tá tað snýr seg húsið á Havn samstundis sum blødini til haldarar- nar, so hetta sum lesarin skrivar tykist okkum legið. Vit mugu tí biðja úti- setasosialfan seta seg í samband við sítt posthús í Kbh., ti tað kann hugsast at tað er har, tað er galið. t. um tjóðskaparspurning- ar, hver í sínum lagi nýta hevi til at sáa mis- treysti, misálit. Heima Pauli Ellefsen, uttan samstundis at vísa á gongdar leiðir á annan hátt — og í fólkatingin- um gjørdi Erlendur á sinni hvat hann kundi fyri at forsikra fólka- tinginum at feroyingar als einki samband vildu hava við danir. Hjá báðum eydnaðist at fáa ljóð. Heima fekk Pauli undirteku, ið sum part hevur framt frukt- arleysa naggatódn í politiska arbeiðnum og á danatingi hevur Erlend- ur megnað at styrkja ein heilan flokk til konse- kvent at ganga ímóti ollum veitingum til Fer- oya. - Komandi tíð fer at sanna, at hollast er at taka undir við Javnaðar- flokkinum, tí umráðandi verður at hava gott sam- band við tann flokk, sum á ríkisdegi altíð hevur verið Feroyum hollur stuðul og sum í komandi tíðum givið kemur at hava stóra ávirkan í donskum politikki — og harvið á feroyskan bú- skap. J. Lindenskov ——