leygardagur 13. oktober 1979síða 24

fólkatingsvalið 1979 Útbyggið farmaskipa- siglingina Meðan tað serliga eru hækkandi olju- og råevnisprisir, sum hava ført til ta búskaparligu = og vinnuligu kreppuna í Danmark, so hev- ur ein annar spurn- ingur eisini gjert seg galdandi í Fer- oyum, neyniliga skerjingarnar i veidumøguleikum Føroya å fjarleidun- um. Um hesar skerjingar og tær fylgjur tær hava havt fyri føroysku fiskivinn- una, skrivar Tórálvur Mohr Olsen, fólkatings- valevni javnaðarfloksins í Sandoy: — Tann fyrsta januar 1977 varð fiskimarkið flutt út á 200 fjórðingar, eins og annur lond rurdan um okkum gjerdu tað sama. Ísland hevði tó flutt sítt fiskimark út Hetta førdi vid sær, at havið, ið fyrr hevði verið frítt at veiða á, varð býtt, og tey fiskirættindi, ið vit hevdu so hart brúk fyri, máttu fáast við samráð- ingum við aðrar. Ísland man vera tað land, ið hevur víst okkum ta sterstu vælvild í hesum samráðingum. Har kunnu vit enn veiða ávísar negdir uttan at lata munandi afturfyri, og í New-Found- landi hava vit fiskirætt- indi, av tí at tey ekir, ið vit veiða á, liggja uttan fyri vanlig fiskimerk. Onnur veidiøki, ið vit hava í dag, eru treytað av, hvussu nógv vit eru ferir fyri at lata aftur fyri. Vit hava nakað av av- lopsfiski — so sum upsa, kongafisk og blálongu og eisini nakað av svartkjafti at lata í býti, men hesar negdir eru steðugt mink- andi, av tí at vit í sterri mun veiða hesi fiskaslog sjálvir. Hendan gongdin hevur fert við sær, at okkara áðreinn, Tórolvur Mohr Olsen egnu grunnar meira og meira eru vorðnir álitið hjá okkum sjálvum. Men tann stóri spurn- ingurin er, hvussu nógv tola hesir grunnar at verða royndir. Eru vit ikki longu í ferð við at koma uppá toppin av tí, ið vit kunnu veiða av vanligum fiska- sløgum? Og hvussu verður tað, tá ið enn fleiri fiski- menn skulu troyta hesar somu leiðir. Her hugsi eg um teir fiskimenn, sum í dag veiða á fjarleiðum, og sum kanska um stutta tíð, vegna tervandi kvotur, eisini skulu veiða á heima- leiðum. Myrdin fyri tey sein- astu árini hevur víst, at úrtekan fyri smærri trol- bátar, línubátar og snellu- bátar, hevur verið mink- andi, og man ikki tann størsta orsøkin vera, at meira vit økja um veidu- orkuna, meira skipatalið veksur, minni verður í part til hvenn einstakan. Hetta samsvarar væl við tað, id fiskifrødingar longu hava gjort vart við. Tað kann ikki sigast, at prísurin á fiskaverum hev- ur fyglt við dyrtidini. Åbøtur hava verið gjørdar frá almennari síðu, og hevur hetta munað nakað, men skal henda gongd halda fram, so mugu enn størri tiltøk gerast fyri at halda prísinum uppi, og tað er ein spurningur, um tað almenna er fert fyri tí. Ein stórur vandi er, tá ið úrtekan hjá fiskimonn- um ikki kemur á hædd við aðrar — inntekur rýma fiskimenn úr hesi vinnu. sær annað arbeiði, aðrir rýma av landinum — manna fiski- fer hjá eðrum tjóðum, har úrtekan er betri. Hesa gongd eru vit íkki ókend við í nýggjari tíð, men tað hevur tíbetur altíð verið so, at hesir menn eru afturkomnir, tá ið umsteðurnar hava broytt seg. Ein gongd leið burtur úr hesi kreppu- steðu er hon at finna fram til aðrar vinnumeguleikar, og har liggur tað nærmast fyri at hugsa um okkurt, ið hevur við skip og sigl- ing at gera, sum til dømis farmaflutning. Her skuldu vit verið væl fyri, tá vit eiga nógv av vælskúlaðum fólki til hesa vinnugrein. Og hugsast kann, at hesir menn vórðu fegnir um at siglt við føroyskum skip- um. Tá ið aðrir, ið bæði inn- flyta skip og manning, fáa hesa vinnu at bera seg, skuldi tað ikki verið so 6- hugsandi, at hetta eisini kundi borið til hjá okkum. Men tað er møguligt, at fyri at fáa gongd á hesa vinnu, at tað má stuðlast frá almennari síðu. Roynd- ir hava verið gjørdar, men tiverri hevur tad ikki enn verið politiskur meguleiki fyri hesum tiltaki. Men tær broytingar og tann samskipan, sum koma at vera í komandi tíðum, koma at krevja meira av teimum, sum Summir fáa verða vald at skipa fyri. Og her er einki at ivast í, at ein atkveða til javnað- arflokkin er tann besta borgan fyri hesum. FI SKIMEN N minnist til at velja áðrenn til fara! Donsk rættarull Nú um dagarnar las eg eina heldur margháttliga oddagrein í 14. Sept., sum verða skýrdar rætt- arull, verða nýttar til í tí føroyska samfelagnum, Spyrja vit so, hvat hesin flokkurin hevur at seta í staðin fyri henda sum í skitnum vending- so síggja vit vid at draga stuðulin, sum so van- um umtalar tann partin fram nekur einstek dømi virðisliga verður av útreiðslunum í lands- ' fyri fíggjarárið 1977/78, umtalaður í floksblað- at tá var ríkisstuðulin 45 mill. til skúlamál, 7 mill. til næmingastudning, 80 mill. til almannamál, 45 húsarhaldi okkara, sum vit sambært ríkisfelags- skapin eiga rætt til frá hinum partinum av rík- num, og hvat hevur hann at bjóða teimum, sum í dag treingja til at fáa eina góða heilsurøkt, inum. mill. til sjúkrahús, o.s.v. teimum sum hava al- i ningur í ; í m veitingar fyri Hesin pen: Síðani kunnu vit nevna AMNAVELIDE y verður samanlíknaður neyðini, teimum ungu, 60 mill. grunnin, sum nú við rættarull, sum liggur er meira enn 120 mill., og og sleðist í rættini, tá sum søkja sær útbúgv- hevur fíggjað stóran ing fyri at gerast kapp- rikið verður, og tí er part av vega- og berg- ingarfer við onnur í skitin og dálkar tann, holsgerðini, S.E.V. út- lívsins avbjóðingum sum tekur hana í hond- byggingini o.a. Ídnaðar- o.s.fr. i ina. grunnin, sum hevur Jú, lítið annað uttan Samstundis = verður ? eggjandi og håbærislig studlad til bygging av tikið nakað soleiðis til, at {dnaðarvirkjum. vit eru ikki kaldir og vit eru ikki svangir, og tí nýtist okkum ikki hesa lán frá egnsútviklings- »rættarull«. grunninum til bygging Jú, gaman i; tann sum av flakavirkjum og stendur fyri nevndu eðrum ídnaðarvirkjum, oddagrein, kann saktans har nógvir av okkara siga so og nýta stór orð, íbúgvum vinna sítt lívs- tí hesin stuðul, sum breyð. Ríkisstudningur verður umtalaður so háð- til havnaútbyggingar, andi, man mangan hava sum er ein fortreyt fyri flovað væl um og verið at kunna reka fiskiskap, tekur hjá teimum, sum ið er ein lívstreyt fyri mest speireka henda. nógvar bygdir og grund- Kanna vit so eftir, stuðulin undir okkara hvat tær úti við 300 mill. samfelag o.s.v. Hilmar Bech Javnaðarfólk, farið á val! orð, sum onki eru at líkna við uttan lognbrá, og slíkan politikk fara allir rætthugsandi føroy- ingar at siga nei til, ti ongin livur av hvørvi- sjånum. Vit i javnadarflokkin- um hava vist i verki, at politikkur tað er at handla við skynsemi og djarvt, tá tað gerst neyð- ugt til frama fyri tjóðina alla, og tað vilja vit eisini gera framyvir. Studningsveiting og Ofta hoyrist millum ganga inn fyri loysing, og serligar fundir har manna, at fólkatingsval- hava fólkatingsumboð- hann mest hevur nytt ið er uttan tydning fyri ini avmarkaðan tydning talutíðina til at baktala okkum. — tað sigur seg sjálvt. sínar landsmenn. Tað er Hetta er skeiv hugs- Men fyri okkum, sum ganga inn fyri framhald- andi ríkisfelagsskapi, er Harafturímóti eru tað av stersta týdningi, nógvar grundir til at lata at vit hava góð og loyal eitt javnaðarumboð umboð á danatingi. halda fram. Jóhan hevur tí eingin grund til at an. senda hann niður aftur. Vit eru í ríkisfelags- skapi við Danmark og eiga sjálvsagt at gera brúk av teim rættindum og lúka tær skyldur Her verður hugsaðum lagt frå sær, men vit eiga hesin felagsskapur | umboð, sum meta reglu- mong góð umboð á lista gevur. liga og eru við at viðgera okkara. Ein rætturin er at feroysk mál í fólkating- Javnaðarfólk kring senda tvey umboð til inum. landið! Metið fjølment fólkatingið. Bakgrundin Javnaðarumboðið upp og setið eitt javnað- fyri hesum rætti er tann, hevur gjørt eitt stórt og arumboð inn aftur á at øll felagsmál jú á ein dygdargott arbeiði í ting. Tað slær ikki falsk- ella annan hátt skulu fólkatinginum, meðan ar mentir. viðgerast í fólkating- sambandsmaðurin bert inum. Fyri flokkar, ið hevur mett til veitslur fiskimaður