leygardagur 20. oktober 1979síða 7

fólkatingsval »Ilt er at spáa — eina- helst um framtidina«, segði gitni danski humoristurin Storm P. einaferð — orð ið eru vorðin klassisk. Og so er eisini við einum vali alla- staðni, men kanska ser- stakliga i Føroyum, har so mangir lokalpolitiskir umframt landspolitiskir faktorar eru uppii. Ofta eru hjá okkum persónarnir, ið uppstillaðir eru av teim- um ymsu flokkunum, eins avgerandi og flokk- arnir sjálvir — kanska meiri í mongum førum. So kann ein sjálvur gera sær eina meting um, annaðhvert hetta er rætt ella ikki, men taðer so. Til valið týsdagin 23. stilla allir 6 politisku flokkar á løgtingi upp, men mær tykir undrun- arvert, at eingin valsam- gonga er fráboðað mill- um flokkar, eins og sein- ast. Sum eg meti tað, at eingin valsamgonga er millum tveir ella fleiri flokkar, so er hetta ein stórur vandi fyri ósigri — mest sjálvsagt fyri teir smærru flokkarnar. Tað munnu vera flestu, ið gita, at Sam- bandsflokkurin eins og seinast, tá ið hann fekk sitt »come back« á fólka- tingi, eisini hesaferð fær mann valdan. Men tveir eru teir, ið veljast skulu, og hver verður so hin flokkurin, ið fær mann? Missur Latið okkum fyrst taka tann flokkin, sum í sein- gongur hava verið mill- um legtingsflokkar, síð- ani Heimastýrislógin kom í gildi í 1948, men nú sum tá, eru einans 3 flokkar, ið viðurkenna heimastýrisskipanina: Sambandsflokkurin, Javnaðarflokkurin = og Sjálvstýrisflokkurin. Tað gera hesir flokkar eisini í dag, hóast at nýggj sam- gonga seinastu árini hev- ur verið á tingi og í Tinganesi, við Javnaðar- flokkinum (heimastýris- flokkur) og Fólkaflokki — hvers steða til heima- stýrið ongantíð hevur verið greitt lýst — og Tjóðveldisflokkurin, ið er reinur loysingarflokkur — tað er ein greið støda. Ein teoretiskur megu- leiki hevði verið — og ikki so fjarur kortini — at teir 3 núverandi landsstýrisflokkarnir gingu í valbólk til hetta asta fólkatingsskeiði var umboðaður á Christians- borg saman við Sambandsflokkinum — Javnaðarflokkurin. dJo- han Nielsen stillar ikki uppaftur, heldur íkki Atli Dam, løgmadur, hó- ast hann var á listanum á báðum teimum sein- astu fólkatingsvalum. Hetta meti eg vera ein stórur missur fyri flokk- in, sum annars eigur aðrar góðar menn og royndar legtingspolitik- arar at bjóða fram; men annars hevur eingin teirra áður verið fólka- tingslimur. Tað krevur eftir mínum tykki, at Javnaðarflokkurin legg- ur allar árar út, skal flokkurin gera sær vón um enn einaferð at fáa annað feroyska fólka- tingsumboði, og hjá javnaðarflokkinum er avgjert stersti vandin ; ; i tjóðveldisflokkurin. A, in Hesin flokkur fær jú. Fólkaflokkurin og Tjóð- veldisflokkurin í roynd og veru hava accepterað heimastýrið og virka undir tí — tað er veru- leiki, ið ikki kann reingj- ast. Men tann ósemja, ið hesa ferð í sín part at- kveðurnar hjá Zacharias Wang (seinast uppstill- aði hann í samgongu við fólkaflokkin, og Zachar- istarnir fingu 891 at- kveður). Hetta verður, må å 41: hevur tikid seg upp vid um tølini ikki broytast Á ; i - : millumbilum millum stórvegis, reinur netto- op innin hjá tióðveld stjórnarflokkarnar = og ymningur má GOFve landsstýrismanning inum, ið hevði tveitt teirra sínámillum hevur verið so sjónsk, at menn uttanfyri samgonguna (og helst eisini innanfyri) hava ilt við at fata hana, og mundi hon sum kunn- ugt eisini borið tað við sær, at samgongan slitn- aði í summar. Hetta kann henda aftur (kagið einans í samgongubleð- Z.W. úr flokkinum, men sum síðani er tikin til „ »nådis« aftur. Hetta hev- ur sjálvsagt styrkt tjóð- veldið munandi. Samgongur, ið verið hava Mangar politiskar sam- ini). Og hetta er helst beinleiðis atvoldin til, at ein valsamgonga millum landsstýrisflokkarnar ikki hevur borið til. Javnaðarflokkurin, Sambandsflokkurin 0 Sjålvstyrisflokkurin myndaðu fyrsta føroyska landsstýrið í 1948 og hava eisini seinni verið í samgohgu. At hetta samstarv ikki hevur kunnað hildið fram, man harma mang- an veljara hjá hesum flokkum, men um hetta skal ikki verða kjakað á hesum sinni. Sambands- flokkurin og Fólkaflokk- urin myndaðu í 8 samfull ár saman við Sjálvstýris- flokkinum samgongu á tingi og í landsstýri. Eis- ini henda samgonga hevði eitt natúrligt grundarlag, av tí at allir hesir 3 flokkar eru borg- arligir flokkar, og sam- starv teirra mundi yvir- hevur av veljarum teirra vera væl umtókt, hóast kanska ikki allir vóru eins forliptir um hetta samstarv. 93 Steðan í dag Súm steðan í dag er vorðin politiskt, átti ein valsamgonga til valið 23. okt. millum Sam- bandsflokkin og Javn- aðarflokkin als ikki at verið óhugsandi, men sum viðurskiftini eru vorðin millum einahelst floksformenninar í hes- um báðum flokkum, hev 3213 4104 3552 Valdur: Valdur: Joh. Nielsen fE. Patursfon ur hesin møguleiki fyri samgongu ikki verið til stadar — ein kann so frøast um tad ella harm- ast um tað. Teir smærru flokkar- nir, Sjálvstýrisflokkurin og Framburðs- og Fiski- vinnuflokkurin, hava eft- ir mínari meting — hon er í ellum forum, ið eg longu havi skrivað, mín persónliga — ongan kjans at fáa mann vald- an, einsamallir sum teir standa til valið týsdagin. Henda hugsan man vera galdandi eisini hjá mongum veljarum teirra — og til hvenn flokk kundi so hesar atkveður farið hentari? Her eru sjónarmiðini sjálvsagt ymisk, men at fiski- vinnuflokkurin helst fer at taka atkveður millum fiskimenn frá Tjóðveldis- flokkinum er neyvan óhugsandi. Mong eru tey, ið vilja vera við, at Sambandsflokkurin á seinasta fólkatingsvali í 1977 fekk fleiri javnaðar- atkveður, av tí at mang- ir javnaðarveljarar vóru misnegdir eins og teir eru í dag um, at flokkur teirra hevur leitað í sam- vinnu við teir mest víð- gongdu loysingarmenn og borgarliga Fólkaflokk- in. Av tí at Javnaðar- flokkurin til hetta val hevur rikið ein hvassan politikk móti Tjóðveldis- flokkinum, fáa menn inn- an Javnaðarflokkin — framvegis eftir míni per- sónligu metan — at halda, at tær javnaðar- atkveður, ið kanska fóru til Sambandsflokkin seinast, nú koma aftur í Nr. 81 — 20. september 1979 sosialurin „Síða 7 sJ |* >J Í v }XN Sum ein av teimum føroysku blað- og tíðindamonnum, sum VAGOY gjøgnum langt áramál — síðani 1938, tá ið hann 16 ára Bøur ------------ Á | 1 f le gamal fór at búgva seg út til blaðmannayrki, bæði heima og Gásadalur KER | I burturi, m.a. eitt tíðarskeið á stóra, danska blaðnum MIÐvagur ----..-- A 3 j 27 »Politiken« — hevur Eiden Múller fingist vid politiska Mykites ss: | FÅ Ål — bladskriving burturav. a 5 24 úr“ Sjálvur hevur hann eisini fleiri ferðir verið løgtingsval- 7=3 7 7 7 ” evni hjå Sambandsflokkinum, men vid løgtingsvalid i fjør | Í | bar hann seg sjálvur undan at verða uppstillaður. | | — Í 32 ár var hann fastur fråsøgumadur (referentur) hjá DANDOY J + sa ' {* »Dimmalætting« á tingi. Hetta gav honum ein hollan kunn- Dalur ............ AM } } leika til føroysk, politisk viðurskifti og til, hvussu føroyskur Húsavík ........ , 4 a, politikkur verður rikin. Sendue - 147 71 67 | SOSIALURIN hevur biðið Eiden gera sina meting av, Skálavík { 7 £ | hvussu úrslitið kemur at verða av fólkatingsvalinum 23. a 34 2Á| = Í oktober. Sklvey soreonrn- 2 | P4| Pál St. Dímun 37 VE3 | #7 VST | = | Metingarum :- EL, Fámjin .......... 3/ rå | KR } - Hov ............ oo 25 1 4, Halo 31231 712 = Lopra ..........- 1 mM] Á bú) . ki seeren T 2 T J 7! 3| ; nådvik .......... ; omaåandi 515 Tvereyri j S|5æl1f VV. VågurHE 74 Pøl pe 7 Vikarbyrgi ?7/ = EF KI773 s8/ | 3062 9 '#8L0 | F K/S F4o | »båsin«. Men orsakað av framhaldandi samvinn- uni innan landsstyris- samgonguna, og hóast at teir ikki dylja, at teir í so mongum týðandi spurningum eru rukandi ósamdir (eitt nå Lassa- málið, ið mundi havt ta avleiding, at samgongan skrædnaði með alla og nýtt legtingsval varð út- skrivað), ivist eg stórliga í, at teir javnaðarmenn — og fyri tað eisini mangir fólkafloksmenn — ið halda lítið um sam- gonguna av ideologisk- um orsekum fremst, hava slept hesi misnegd. Valstríðið í bleðunum upp undir eitt fólka- tingsval hevur hesaferð verið óvanliga hart: ikki einans merkt av stríð- num millum Sambandið og samgonguna, men ikki minni orsakað av teimum ógvuliga harð- rendu, ofta ikki nettupp »flatterandi« persónligu álopum, samgongu- menn í partapolitisku blødum sínum hava bor ið fram hver móti eðrum. Men livst, so spyrst. Sjálvsagt hava lokal- politiskir spurningar ikki sama árin, sum tá ið løgtingsval er — men at persónarnir, ið uppstill- aðir eru, telja meira enn leiðslurnar hjá teimum: ymsu flokkum geva sær far um, hugsi eg ikki, eg fari heilt skeivur í. Eiden Miller