mikudagur 24. oktober 1979síða 3

Nr. 82 — 24. oktober 1979 sosialurin Eingin spyr okkum »Eingin spyr okkum, hvat vit innast inni ynskja. Tað eru bert pengar, sum hetta ættarliðið skilir og virðire. So rámandi tók hovuðspersónurin í útvarpsleik- inum >Gardinurnar fyri — og hvat so« eftir Stein- bjorn Jacobsen, til. Hesin leikur varð sendur í út- varpinum fyrríár. Vit eiga at geva okkum fær um hesi orðini, ser- liga tá talan er um viðurskiftini hjá teimum gomlu og bornunum í samfelagnum. Er tað veru- liga so galið, at tað einans eru pengar, sum vit skilja. og sostatt ikki royna at skilja vidurskift- ini hjá »hinum«? Vit liva í einum vælferðarsamfelag. Tad er so smått byrjad at ganga nidur å bakka i fleiri av grannalondum okkara orsakað av hækkandi olju- prisum, øktari inflation og stórum arbeiðsloysi, fyri bert at nevna nøkur fyribrigdi. Og eisini hjá okkum er hetta farið at merkjast. Hetta hevur fingið politikararnar at hála í teymarnar — tað skal sparast. Útreiðslur til nógv ymisk endamál skulu minkast ella skerast heilt niður í einki. Nýggjar íloguætlanir og nýggj pro- jekt skulu útsetast ella strikast. Hesi viðurskifti fingu ein at hugsa um orðini í útvarpsleikinum hjá Steinbjorn, har gamla og einsamalla konan sigur, at eingin hugsar um tey gomlu — tað eru bert pengar, sum hetta ættarliðið skilir og virðir. Nú útlit er til, at tað skal sparast innan sam- felagshúsarhaldið hjá okkum eisini, mugu vit av álvara gera okkum greitt, hverja stoðu vit hava til tey minnu mentu í samfelagnum — børn- ini og tey gomlu. Hetta eru teir samfelagsbólkar, sum hava minst møguleika at gera vart við seg, seta ynski og krøv síni fram. Vit, sum eru í besta aldri, vit sum stýra sam- felagnum og njóta ágóðan av tí, sum eldra ættar- liðið legði lunnar undir, vit mugu virða og stuðla teimum, eins og komandi ættarliði, ið skal taka við eftir okkum. Politikararnir svara, tá teir verða spurdir. Teir siga, at'vit eiga at byggja fleiri íbúðir, barnagarð- ar og vøggustovur, ellis- og røktarheim. Tað verður tó sjáldan gjørt sum sagt. Ti er tað okkara uppgáva, vit sum eru borgarar í samfelag- num, at gera vart við viðurskiftini — og síðani at velja tey fólk í býráð og logting, sum eru ærlig, ágrýtin og kenna ábyrgd í sínum arbeiði. Seks sjúkrasystrar hava gjørt eina kanning av viðurskiftunum hjá teimum gomlu í Havn. Hetta tiltak vísir, at tað eru nokur, sum vilja fáa fram, hvussu viðurskiftini eru — tokk skulu tey hava fyri tað. Greinin á hesi blaðsíðu vísir okkum, at alt er ikki so bjart, sum vit kanska trúgva, at umstoður- nar hjá teimum gomlu eru ikki nóg góðar. Her liggur nógu á láni, men tað kann gerast betri, um vilji er til tess. Niðurstoðan í greinini er tann, at heimasjúkra- roktin eigur at verða útbygd, og at eitt ellis- og røktarheim eigur at verða bygt í Torshavn — ongantíð ov skjótt. Tá stendur spurningurin eftir til politikararnar at avgera, hvat peningarnir í samfelagskossunum skulu nýtast til. Skulu vit spara almennar útreiðsl- ur við at útseta utbyggingina av heimarøktini og roktarheimum enn nøkur ár í framtidini! »Eingin spyr okkum, hvat vit innast inni ynskja«. Síða 3 Seks sjúkrasystrar hava kannað røktartørvin í Havn: Nógv av teimum gomlu kundu havt tað betri Tað er stórur tørvur á útbygdari heimarøkt og á einum røktar- heimi í Tórshavn Tað er umráðandi, at heimasjúkrargktin verður útbygd, og at tað verður bygt eitt eilis- og røktarheim í Tórshavn. Verður hetta ikki gjørt nakað skjótt, fara viðurskiftini hjá eldri fólki her í býnum at versna munandi tey komandi árini. Í dag eru umstødurnar hjá eldri fólki, sum búgva heima, í nógvum fórum ov vánaligar. M.a. hetta er komið fram í eini kanning, sum seks sjúkra- systrar í Havn hava gjørt av røktartørvinum í høvudsstadnum. Sosialurin hevur tosað við tær seks sjúkrasystrarnar, ið greiddu okkum frá úrslitinum av kanningini. Tað var á einum limafundi í sjúkrasystrafelagnum, at skotið varð upp at seta ein arbeiðsbólk at kanna tervin á rekt í Havnini. Seks sjúkrasystrar hava tí síðani í vár arbeitt við spurninginum. Tær eru Margit Thomsen, Helena Nattestad, Ása í Gerðin- um, Gurli Restorff, Sú- sanna Johannesen og Jonna við Á. Tilsamans 250 fólk yvir 70 ár eru við í kanningini. Tey eru útvald heilt til- vildarligt og eru øll í dag heimabúgvandi í Havn. Hetta er umleið triðingur- in av ellum teimum gomlu yvir 70 ár í Havn í dag. Hava vitjað tey gomlu Tey gomlu fingið sendandi eitt spurn- arblað, og seinni hava tær hava fyrst seks sjúkrasystrarnar so vitjað øll fólkini og prátað við tey. Hetta arbeiðið er nú liðugt, og í letuni verð- ur alt tilfarid gjøgnumar- beitt og at enda sett upp í talvur Tá hetta er gjørt, ber til at gera sær eina mynd av, hvussu viður- skiftini eru hjá einum stórum parti av teimum gomlu. sum í dag búgva í e gnum heimi í Tórshavn Hvat hava tá tær seks sjúkrasystrarnar fingið burtur ur kanningini? Hvussu búgva tey gomlu í dag. Hava nekur av teim- um rekt og hjálp fyri neyðini? Hesar spurningar settu vit arbeiðsbólkinum. Og hetta kom fram: — Tað er einki dulsmál, at viðurskiftini hjá goml- um fólki, ið eru heima- búgvandi fyri tað mesta kundu verið betri. Í dag er tað so, at hesi fólk fáa heimahjálp og nakað av heimasjúkra- rekt. Harumframt kemur, at avvarðandi og familja oftani taka sær av teimum gomlu. Avvarðandi og familja hjálpa Vit hava tó onga veruliga eldraforsorg í Feroyum í dag. Harafturimoti hevur tann skipan, at tey gomlu fáa hjálp frá sínum næstu, Hetta letur eldraforsorg. seg tó ikki gera so væl longur. Víðirn: eru broyttar tann vegin, nógv fleiri konufólk enn nakrantíð áður nu arbeiða úti. Og hetta fer meguliga at vinda enn meira uppá seg í framtíðini. Júst hetta er orsøkin til, at tørvurin í eini munagóðari rektar skipan í Tórshavn, nú er meira átroðkandi nakrantíð fyrr Fólkapensiónin rekkur bert til tað mest neyðuga Kanningin hjá arbeiðs- bólkinum vísir, at nógv av teimum gomlu hava ilt við at fáa endarnar at rekka saman peningaliga. Við fólkapensiónini eru ráðini bert til tað heilt neyðuga. Nógv hava t.d. ikki ráð til at keypa olju. Í fleiri for- um kunnu tey gomlu bert hava hitan frá í einum rúmi. Fleiri av teimum hava heldur ikki ráð at brúka heitt vatn. Skulu tey t.d. til at vaska upp eftir degurðan, mugu tey skunda sær at seta ketilin út á ta plátuna, sum varð brúkt til døgurdamatin Tað eru heldur íkki nógvir pengar til at keypa matverur fyri. T.d. hava fleiri ikki ráð til at keypa eitt nú grenmeti. Ibudarvidurskifti Síðani eru tað íbúðarviður- skiftini. Tey gomlu hava ikki nokk av peningi til at halda húsini við líka. Fólk, ið brúka rullustól og búgva í leigaðum íbúð- um, eru ofta illa fyri, tí í íbúðunum eru hegar Framhald á síðu 11 Heimasjúkrasysturin á veg til arbeiðis: út í heimini at rekta tey gomlu