leygardagur 27. oktober 1979síða 7

Nr. 83 — 27. oktober 1979 sosialurin Síða 7 Spesialskúlin hvorki hevur ella hevur havt nakran næming móti ynski foreldra ella sakkunnleika Í Sosialinum nr. 79, leyg- ardagin 13. oktober 1979 hevur blaðið samreðu við Johannes Andr. Næs skúlaráðgevara. Blaðið hevur havt tríggjar samrødur, ið fyri stóran part snúgva seg um (spesialskúlan) Skúlan á Treðni, tó utt- an at boðsenda nekrum hiðani til meguliga at rætta mistek, ið kunnu koma fram í hesum máli. Eg ætli ikki at koma í blaðtjak og avgjert ikki lættisoppaskriving hes- um álvarsmáli viðvíkj- andi, men bert við skjøl- um prógva, at Johannes Andr. Næs í fleiri stød- um sigur ésatt um Skul- .an á Treðni, um tað er rætt endurgivið, sum hann skal hava sagt við blaðmannnin á Sosialin- um. Í pettinum >Neyðugt við samarbeiði<, verður ráðgevarin spurdur, um nakað samarbeiði er mill- um fólkaskúlan og spesi- alskúlan, og skal hann til hetta hava svarað, at tað einki samarbeiði er mill- um hesar báðar skúlar í dag. Eisini verður hann spurdur nær samarbeiði hevur verið, og er svarið ongantíð. So : verður hann spurdur, um hesir báðir skúlar ikki hava brúk fyri hverjum eðrum, og svarar hann jú, so avgjørt. Hann verður eisini spurdur um, hvussu eitt tílíkt samarbeiði kann koma í lag, og vísir hann her til nýggju fólka- skúlalógina. Spurdur um spesialskúlin kann senda spesiallærarar út kring landið at hjálpa til við undirvísingini í fólka- skúlanum, er svarið, at tað kann hann ikki, tí lærararnir á spesialskúl- anum ganga eftir eini heilt aðrari lóg, og at spesialskúlin hoyrir undir danska sosialmála- ráðið. Aftaná at hava lisið hetta, spyr ein seg sjálv- an, hví tílík ósannindi skulu berast út millum Feroya fólk. Veruleikin er hesin, at ríkisumboðsmaðurin 17. apríl 1969 setti hina so- kallaðu 9-manna- nevndina at koma við einum tilmæli um sam- skipan av undirvísingini av brekaðum í Feroyum. Í hesi nevnd var Johs. Andr. Næs ein av okkum 9. Eftir nevndarupp- skotinum og vidtøkunum er einaleverandørur til áður- nevndu deild. Tað skal einki loyndar- mál vera, at: orsakað av harðari kapping, var ógvu- liga tunnligt við flutningi úr Skotland fyri hálvan juli í ár. Áðurnevnda felag hevði nakað av flutningi. Men bara einki við okkum. Annað felag kom og bjóð- aði okkum væl av flutn- ingi. Samstundis varð av- talað, at vit skuldu leggja okkara innkeyp soleiðis, at hesir sluppu upp í part. Eg dugi ikki at síggja, at nakað skal vera í vegin fyri at SL ger handilsav- talur, ið ekja um inntek- una. Persónliga fái eg einki burtur úr tí — í besta føri vrøvl og balladu — men eg meti tað sum mína skyldu m.a. at gera avtal- skúlin ein sjálveigandi stovnur. Í grein 6 er sett ein »visitationsnevnd« at taka avgerdir um upp- tøku og útskriving av næmingunum. Í hesi nevnd, sum virkar situr Johs. Andr. Næs eisini. Hvussu kann hann so siga, at einki samarbeiði er millum fólkaskúlan og spesialskúlan? Ella er tað ráðgevarin, sum ikki vil = samarbeiða við spesialskúlan? Tað framgongur týði- liga av »cirkulære om specialundervisning i den færøske folkeskole« frå 12. april 1965 $ 3 at rådgevarin hevur einsa- mallur alla heimild at taka stødu til alla ser- undirvisning i fólkaskúlanum. Har er eingin demokratisk »visitatidnsnevnd«, t.v. s. at hann, sum skal fåa i lag (formidla) samarbeidi sigur, at einki samsar- beidi er. Hetta er madur i tænastu hjå ti almenna; synd at siga at hann er ræddur. Rådgevarin sigur, at hesir báðir skúlar hava brúk fyri hverjum ødrum, og tekk fái hann fyri tað; men hví so ikki gera brúk av teimum? ur, ið geva mest megulig- an ágóða til Strandfara- skip Landsins. Tórshavn 18.10.79 Thomas Arabo Her sigur hann, at spesialskúlin ikki kann senda sínar lærarar at hjálpa til við undirvís- ingini í- fólkaskúlanum, tí at spesialskúlin hoyrir undir socialmálaráðið. Hetta er jú ósatt; eingin átti at vita tað betri enn Johs. Andr. Næs, sum jú sat í 9-mannanevndini, og sum veit, at $ 1 sigur, at Feroya Spesialskúli er ein sjálveigandi stovnur, og $ 2 sigur, at hann er undir eftirliti av Føroya Landsstyri, sosialmåla- ráðnum og undirvising- armálaráðnum, og $ 3 sigur, at skúlin hevur eina lokala (feroyska) 5- mannastjórn. Danskir serforsorgs- skúlar verða fluttir frá sosialmálaráðnum undir: undirvísingarmálaráðið og helst lagdir undir amtini 1/1. 1980; men hesin skúlin var sostatt tann fyrsti, sum varð lagdur út. Tað var hann 1/8. 1976 og í Udlægn- ingsbetænkningen verð- ur sagt soleiðis um Fer- oyar: Statens specialskole i Tórshavn overgår den 1. august 1976 til at være en selvejende institu- tion, Færøernes special- skole. Den er fælles for særforsorgen (herunder åndssvageforsorgen) og folkeskolen til under- visning og pleje av handicappede. Den selvejende insti- tution ledes af en bestyr- else der tæller repræsen- tanter for Færøernes landsstyre, skolens for- ældreforening samt Rigsombudsmanden på Færøerne. Udgifterne til skolens drift vil blive dækket med 75% av statskassen og 25% af de færøske myndigheder. Efter de af Færøernes landsstyre, socialminist- eriet og undervisnings- minisiteriet godkendte vedtægter står skolen under tilsyn af Færøer- nes landsstyre, social- ministeriet og under- visningsministeriet. Tå id nå myndugleik- arnir hava tikid hesa av- gerð, so kann ein kanska spyrja ráðgevaran, um hann ætlar at formidla ella at sabotera hesa av- gerð. Tað átti einki at forða fyri einum smidig- um samarbeiði millum fólkaskúla og spesial- skúla. At stovnar hava hver sína stjórn, forðar ikki fyri samarbeiði, tí Johs. Andr. Næs var eis- ini við at góðtaka visitatiónsnevndina og hetta orðaljóðið: »Det må efter udvalg- ets opfattelse være et ledende synspunkt, at så mange børn som muligt får den fornødne spesial- undervisning lokalt, således at de kan for- blive boende hjemme«. Hetta vilja øll fólk, sum eru nakað at sær komin royna at fremja, og ikki minst tí eigur ráðgevarin at formidla eitt sam- arbeið millum fólkaskúl- an og spesialskúlan. Spesialskúlin hvørki hevur ella hevur havt nakran næming móti ynski foreldra ella sak- kunnugleika. Hjálegd eru kopi av hesum skjølum, sum lýsa tað, ið her er sagt: 1. Skjal vísir hver var í 9-mannanevndini 2. Udkast til vedtægt for Feroya Spesialskúla 3. Vedtægt for Feroya Spesialskúla 4. Cirkulære Spesialundervisning 5. fra udlægningsbe- tænkningen (síða 146) 6. úr nevndarålitinum um serundirvísing í Fer- oyum (síða 9) i om Ditlev Olsen »BØRN OG BARNAGARDAR« Í Utvarpinum sunnudagin 7. oktober var ein áhuga- verd sending um >Bern og barnagardar«. Evnið ið er vordid 6gvu- liga aktuelt, hevur fingið eina áleypandi umtalu í blødum. Hetta halda vit er ógvuliga keðiligt, tí tað er als ikki meiningin, at heimið og barnagarðurin skulu mótarbeiða hverjum eðrum. Men har- afturímóti er tað av stór- um týdningi fyri barnið, at tey arbeiða saman! Vit takka tí Kristiannu Jespersen fyri sendingina, og hevði tað verið áhuga- vert, um tað komu fleiri sendingar um sama evnið, við so ymiskum sjónar- miðum sum gjerligt. Olga Horn Julianna Næs Súsanna Binderup Fia Nattestad