mikudagur 28. november 1979síða 3

—— = Nr. 92 — 28. november 1979 sosialurin Semings- uppskot i næstu viku Enn er eingin semja fingin millum handverkararnar meistararnar um måla Enn er eingin semja fingin í lag millum handverk- ararnar og hand- verksmeistararnar um ein fastlenar- sáttmála. Mánadagin høvdu partarnir fund saman vid semingsstovninum, sum setti eitt uppskot fram, men sum semja ikki fekst um. Jógvan Sundstein, semingsmaður, upplýsir, at í komandi viku fer hann at seta fram eitt endaligt | semingsupp- skot. Uppskotið, sum varð sett fram mánadag- in, var ikki eitt semings- uppskot. Tvídrátturin millum handverkararnar og handverksmeistararnar snýr seg um ein fast- lenarsáttmála. Tá sáttmálin varð undirskrivaður i vár millum partarnar, samdust partarnir um at gera ein fastlonarsátt- mála. Um partarnir ikki funnu fram til eina semju fyri 1. oktober skuldi semingstovnurin koma upp í. Og tað er tað, sum er hent. Jógvan Sundstein upplýsir, at tað er rætti- og handverks- ein fastlønarsått- liga stórur munur mill- um partarnar. Partarnir hava ymisk sjónarmið, um hvenn sáttmálin skal fevna um. Tó metir hann, at tað er møguleiki fyri semju. Meðan handverkarar- nir fyrst og fremst vilja hava sáttmálan at galda fyri teir handverkarar, sum eru farnir í fast starv — t.d. innan fyri tað almenna — soleiðis at teir kunnu fáa teir aftur í handverkarafe- lagið, vilja handverksmeistararnir hava sáttmálan at galda fyri teir handverkarar, sum teir hava serligt álit á. T.d. formenn. Hinveg- in hava meistararnir einki ímóti, at sáttmálin eisini skal fevna um teir, sum eru farnir í fast starv. Sum vit hava skilt, standa partarnir langt frá hverjum eðrum, hvat lenarspurninginum við- víkur. Meðan handverks- meistararnir vilja hava ein sáttmála, sum liggur so nær tímalenini sum meguligt, vilja hand- verkararnir nærkast meira starvsmannasátt- málanum. Roknast kann so við, at semingsstovn- urin kemur við einum uppskoti, sum liggur nakað í millum hesar sáttmálarnar. Síða 3 Panelfundur um ellis- og røktarheim: Sjúkrahúsini virka ofta sum røktarheim Og hetta er vánalig samfelagsøkonomi Tað er ein sannroynd, at fleiri av feroysku sjúkrahúsunum í dag virka sum rektarheim fyri teir mongu rektar- sjúklingar, ið einki pláss er fyri aðrastaðni. Ein uppgerð, sum varð gjerd 23. november í ár, vísir, at tað henda dag- in vórðu innlagdir 100 rektarsjúklingar á teim- - um trimum sjúkrahús- unum í landinum. Á somu sjúkrahúsum eru bert normerað íalt 35 rektarpláss. Telini omanfyri vórðu al- mannakunngjerd á einum fundi fríggjakveldið. Tað var feroyska læknafe- lagið, sum skipaði fyri einum tjakfundi um ellis- og rektarheim í Feroyum. Vit fara í blaðnum í dag og í fylgjandi blødum at nerta eitt sindur við tað, sum kom fram á fundin- um, sum varð hildin í veitsluhellini á Lands- sjúkrahúsinum. Nógv fólk var komið á fundin og var fundurin eisini sera væl- eydnaður. Vit fara her at nerta eitt sindur við tað, sum Erik Norderø, yvirlækni, segði í sínum innleggi á fundin- um. Tervur á 150 rektarplássum Erik Nordere vísti við eini uppgerð, hann sjálvur hevði gjert tann 23. november, á hvussu steðan er í dag við rektar- heimsplássum í Feroyum. Talmyndin = niðanfyri sigur okkum, at tað til- samans eru normerað 125 rektarpláss í landinum. Núverandi steðan er tann, at tað eru innlagdir 187 røktarsjuklingar — við eðrum orðum vil hetta siga, at talan er um 62 fleiri, enn pláss er til. Har- umframt kemur at bíði- listin til at koma á institu- tión er stórur, íalt 83. Hetta vil siga, at føroyska samfelagið í dag tervar umleið 150 nýggj rektar- heimspláss fyri at kunna nekta tervin hjá rektar- sjúklingunum kring land- ið. Erik Nordere segði, at spurningurin er meira um- fatandi enn telini vísa, tí tað eru nógv fólk, sum hava slept vónini at fáa tey gomlu og tey kroniskt sjúku í familjuni á eina institutión. Hjálpa familjunum — Á deildunum á Lands- sjúkrahúsinum hava vit roynt at lætta um steðuna hjá teimum tyngdu familj- unum við at taka rektar- sjúklingar til fyribils rekt, segði Norderø. Í einstøkum ferum hevur tað víst seg, at tað er trupult at fáa sjúkling- arnar heimaftur til ta avtalaðu tíðina. Í einstøk- um ferum hava vit tí verið noyddir at hava sjúkling- arnar verandi á sjúkrahús- inum. Hetta er nakað vit gera við ringari samvitsku mótvegis teimum familj- um, sum halda seg til reglurnar og avtalurnar um at fáa rektarsjúkling- arnar heimaftur eftir styttri tíð. Nordere, yvir- lækni, legði tó afturat, at teir fóru ikki at loysa málið á sama hátt, sum gjørt varð í Keypmanna- havn. Har avgjerdu sjúkrahúsini at senda tey gomlu heimaftur til familj- una — og vórðu tey sett av uttanfyri dyrnar. Sjúkrahússengur til rektarsjúklingar Niðursteðan av kanning- ini av rektarsjúklingun- um, sum Norderø gjørdi herfyri, er tann, at orsak- ad av troti å røktarheims- plássum, verða sjúkrahús- sengurnar brúktar til rekt- arsjúklingar. Hetta eru sjúkrahússengur, sum annars eru ætlaðar til við- gerð av sjúklingum, sum meguleiki er fyri at gera frískar aftur. Hesi gomlu og kreniskt sjúku kundu havt fingið rekt á eðrum institutión- um ístaðin fyri á sjúkra- húsi, og hetta hevi kostað samfelagnum munandi minni. Sum demi vísti Norder- ø á, at eitt pláss á Ellis- heiminum í Havn kostar 200 kr. um dagin, á Ellis- og rektarheiminum í Vág- um kostar tað umleið 600 kr., og á Landssjúkra- húsinum kostar tað 800 krónur um dagin. Bíðitíðin á sjúkrahúsi longd — Nú veit eg væl, segði Erik Nordere víðari, at ein sjúkrahússong kostar nærum tað sama, antin ein sjúklingur liggur í henni ella ei — Smyril siglir kortini, plagar man at taka til — men tað mest týðandi í hesum sambandi er, at bíðitíðin á sjúkra- húsum hjá fólki, sum kunnu gerast arbeiðsfer aftur, verður munandi longd — og tað er vánalig samfelagsøkonomi, segði Norderø. — Tað er sera óheppið, um vit fyri at beta um hesi viðurskifti, útbyggja sjúkrahúsini. Ístaðin eiga vit at analysera málið. Hetta skal skiljast soleið- is, at vit gera okkum eina Klaksvíkar sjúkrahús: Suðuroyar sjúkrahús: Landssjúkrahúsið í Havn: Kirurgiska deild Medisinsk deild Psykiatrisk deild Suðuroyar Ellis- og rektarheim: Ellis- og avlamisheimið í Vágum: Ellisheimið í Havn: meting av tervinum á rektarinstitutiónum. Hes- ar rektarinstitutiónir eiga at liggja í tí umhvervi, har tey gomlu hava búð ali sítt lív. Nordere segði víðari, at hesar institutiónir helst skulu hava meguleikar fyri fysio- og ergoterapi, soleiðis, at tey gomlu og sjúku kunnu hava megu- leika at klára seg sum best sjálvi og á tann hátt kunnu liva eitt betri lív — og samstundis verður rektin lættari. Teir psykiatrisku rektarsjúklingarnir — Vit eiga at gera okkum greitt, segði Nordere víð- ari, at nógv av teimum Framhald á síðu 14 NR IR BR FR 13 22 7 0 1 1 0 7 0 22 48 13 8 0 22 9 28 28 12 35 35 23 27 24 19 125 187 83 9 NR: Normerað tal av røktarplåssum, IR: Innløgd til røkt, BR A bidilista til røktarstovnarnar og FR røkt A bidilista til fyribils