mikudagur 28. november 1979síða 11

Nr. 92 — 28. november 1979 sosialurin Ætlar at dyrka blóm- ur, kålplantur og agurkur Olavur Patursson hevur góðar vónir, og heldur at tiltakið er figgjarliga forsvarligt, men tað helt Menningargrunn- urin ikki — Eg rokni avgjert við, at vakstrarhús- ið kann bera seg, men so skal eisini arbeiðast, sigur Ólavur Patursson, sum rekur Urta- garðin í Kirkjube. Ólavur Patursson hevur júst bygt eitt vakstrarhús í Kirkjube fyri útvið hálvaaðru millión kr. Í vakstrarhúsinum ætlar hann at framleiða vanlig blómusleg, kálplantur og meguliga agurkur. Hóast alt húsið ikki er liðugt gjert enn, varð tað tikið í brúk seinast í august og í næst síðstu viku vórðu tær fyrstu planturnar seldar út úr húsinum. Tær vórðu seldar til Havnar og út á bygd. Ólavur sigur, at áhugin fyri at keypa feroyskt framleiddar plantur er stórur allastaðni í Feroy- um. Umframt at reka vakstrarhúsið, fæst Ólavur eisini við at gera tað írestandi av húsinum liðugt. Til várs roknar hann við, at alt húsið er fult og so kann hann bara hugsa um sjálva framleiðsluna. Útbúgving úr Noregi Ólavur, sum er í tjúgun- um, hevur lært til gartnarí-teknikkara í Noregi. Útbúgvingina hevur hann av tveimum skúlum, umframt at hann hevur arbeitt á fleiri gartnaríum ymsastaðni í Noregi. Tilsamans tók út- búgvingin honum fimm ár. Annars hevur Ólavur fingist við urtagarðsbrúk frá tí fyrsta. Familjan hjá honum hevur havt tvey smærri vakstrarhús í Kirkjube síðan undir kríg- num, tá tey m.a. fram- leiddu tomatir. — So tomatir eru fram- leiddar í Føroyum, áðrenn vakstrarhúsið í Hoyvík fór at framleiða tomatir. Tað vóru serliga teir bretsku hermenninir, sum keyptu tomatirnar, sigur Ólavur, sum annars upp- lýsir, at í fimtiárunum vórðu agurkur eisini fram- leiddar í Feroyum. Tað var Thorvald Poulsen, gartnari í Havn, sum framleiddi tær. Í Kirkjube góvust tey við at framleiða tomatir nakað eftir kríggið. Tað loysti seg ikki. Í staðin vórðu rósur framleiddar. Hesi vakstrarhúsini eru tikin niður í samband við byggingina av hesum nýggja húsinum. Tey vóru ótíðarhóskandi og kravdu nógva orku. Einki úr Menning- argrunninum Afturkomin úr Noregi starvadist —Olavur í vakstrarhúsinum í Hoyvík. Sjálvur hugsaði hann um at fara undir egna vakstrarhúsframleiðslu, men tær góðu royndirnar í Hoyvík skundaðu undir ætlanina. Tað er hálvt triðja ár síðan hann fór undir at fyrireika byggingina. Hann sekti Feroya Jarð- arráð og Menningargrunn- in um fígging. Jarðarráðið læt 60% av kostnaðinum í lagaligum lánum, meðan Menningar- grunnurin ikki læt nakað við tí grundgeving, at til- takið ikki var fíggjarliga forsvarligt. Men hesa fatan hevur Ólavur sjálvandi ikki. Tverturímóti heldur hann, at vakstrarhúsið kann bera seg fíggjarliga, lena honum og meguliga einum starvsfólki afturat. Av restini hevur Ólavur sjálvur figgja helvtina, meðan fyritskan, sum hevur latið húsið, hevur fíggjað hini 20 prosentini. Tær árligu útreiðslurnar til rentur og avdreg fara at liggja um Ólavur Patursson greiðir frá taðingar- og vatningarútbúnaðinum 150.000 kr. V.ø.o. nógv framleidast. Akkuråt hvussu stérur umsetningurin verður, dugir Ólavur ikki at siga í letuni, tí framleiðslu- ætlaninar eru broyttar, frá ti hann gjørdi upprunaligu útrokningarnar. skal Oljuprísurin ávirkaður Hetta kemst av teimum hækkandi oljuprísunum. Teir eru tvífaldaðir, síðan Ólavur gjerdi útrokning- arnar. Ein avleiðing av hesum verður, at Ólavur fer at skerja ta ætlaðu agurku-framleiðsluna. Tó ætlar hann ikki heilt at sleppa agurkunum, men ætlar. at framleiða agurkur teir heitastu summarmánaðirnar fyri at brúka sum minst av orku. Orkunýtslan er ann- ars stór. Tann árliga olju- nýtslan er mett til 70.000 litrar. Annars fer Ólavur undir vanliga blómuframleiðslu og komandi vár fer hann undir at framleiða kål- plantur — blómkál, hvítt- kál, spískkál og salathevd. Í letuni starvast Ólavur einsamallur, men tá húsið er liðugt, ætlar hann at fáa sær eitt hjálparfólk, um- framt aðra hjálp, tá nógv er at gera. Plásssparandi borð Sjálvt vakstrarhúsið er býtt upp í tríggjar partar. Harafturat kemur eitt arbeiðs- og fýrrúm mið- skeiðis í húsinum. Útbúnaðurin er tann mest framkomni á mark- naðinum. Soleiðis hevur húsið sjálvvirkandi taðingar- og vatningarút- búnað, sjálvvirkandi hita- útbúnað, myrkaleggingar- gardinur o.s.fr. Sjálvar planturnar standa á borðum, sum eru á rullum. Hesi spara eini 20 pst. av gólvplássi, við tað at tað slepst undan miðgongum. Á borðunum, sum hava máttir í botnin- um, eru vatningarslangur við smáum frárenslum. Vatnið fer út um máttir- nar og verður síðani sogið upp av plantunum. # > + Ólavur Patursson vísir fram jolastjørnurnar Neyv hitastyring Hitaútbúnaðurin er skipaður soleiðis, at olju- fýringin slóknar, tá sólin hitar nóg mikið. Verður ov heitt inni, fara lúkurnar undir men- uni upp. Fyri at spara mest meguligt, tendrar oljufýrið ikki, fyrrenn lúk- urnar eru aftur. Og lúkur- nar fara ikki upp, fyrrenn oljufýrið er slóknað. Í erva stýrir ein fotosella hita- skipanini millum dag og nátt. Tann eini parturin hevur ljósar gardinur, sum við elmegi kunnu trekkjast fyri. Hesar halda væl hitanum. Í tí eina partinum eru myrka- leggingargardinur. Hesar verða brúktar til tey blómusleg, sum skulu hava langa nátt og stuttan dag undir vekstrinum. Hesar gardinurnar kunnu eisini býta partin upp í trý. Í arbeiðsrúminum er eitt kuldarúm, har teir plantaðu leykirnir standa í tí tíðarskeiðinum, teir skulu hava tað kalt — úr 14 upp í 20 vikur. Í letuni standa einir 40.000 leykir har. Við kuldarúminum ber til at stýra blómingar- tíðini hjá plantunum. Stórur áhugi Hóast nógv verður inn- flutt av útlendskum plant- um, heldur Ólavur, at áhugin fyri at keypa føroyskt framleiddar plantur er stórur alla- staðni i Føroyum. Tað eru nú fleiri vakstrarhús í Feroyum. Ólavur heldur, at tað er av stórum týdningi, at hesi kunnu samarbeiða fyri at økja føroysku framleiðsl- una, og fyri at kunna styra framleiðsluni, hóast hann eisini heldur, at tad er sunt við eini kapping, um marknaðurin er til staðar. Ikki tomatir — Nú hava vit hoyrt so nógv um feroyskar tomat- ir, men ætlar tú at fara undir at dyrka tomatir? — Eg havi ikki ætlað tað. Nú framleiðir Kári á Lofti í Sandavági tomatir og ætli eg mær at lata hann framleiða tær. Har- afturat dámar mær betur at fáast við agurkur. — Vakstrarhúsið í Sandavågi framleiðir eini 10 tons av tomatum ár- liga. Feroyska brúkið er eini 80 tons. Kundi so ikki meira verið framleitt í Feroyum? — Kári á Lofti hevur í samreðu víst á, at vit helst ikki skulu framleiða meira í Feroyum, men eg eri ikki samdur við honum í hesum. Eg meti, at vit kundu framleitt góða helvt av feroyska brúkin- um í Feroyum. Feroysku tomatirnar hava ein góðan prís og er Kári á Lofti bangin fyri, at prísurin fer at minka á tomatunum, um meira kemur á markn- aðin. Eg trúgvi ikki, at ein hægri prísur á teimum feroysku tomatunum kann halda í longdini, og tí meini eg ikki, at ein sterri framleiðsla fer at órógva prísin. Fáa toll og eyka- gjeld aftur — Hvussu eru tit annars fyri í mun til vakstrarhús aðrastaðni? — Hjá denum er oljan bíligari, við tað at danskir gartnarar fáa toll og eyka- gjeld afturgoldin í ein vissan mun. Tað gera vit ikki. — Ikki tí at eg haldi, at vit skulu koyra við studn- ingi, men afturímóti skulu klára okkum við góðari dygd. — Er tollur á ráveruni? — Tað er eisini tollur á ráveruni, sum vit kundu sloppið undan. So vóru vit eisini meira kappingar- førir við teir útlendsku framleiðararnar. Men eg vil tó siga, at eg slapp undan at gjalda toll av sjálvum húsinum, sigur Ólavur Patursson at enda.