leygardagur 5. januar 1980síða 6

telf. 147 20. 1 1820 box 76, 3800 Tórshavn Útgevari: p/f sosialurin Fyritaks- og blaðstjóri: Blaðmenn: Tórfinn Smith (ábyrgd) Hegni Djurhuus Jóhann Mortensen Jan Miiller Arne Thomsen Sosialurin Dimmalætting Lýsingar: Uppseting: Prent: Pláss fyri øllum SJEYTIÁRINI munnu helst vera tað tiggjuåraskeid i søgu okkara við størstu broytingunum å materiella økinum. Ídnaðarútbyggingin tók reiðiliga dyk á seg, og við skilagóðari landsplanlegging hevur borið til at byggja út á ein so skilagóðan hátt sum gjørligt, og somuleiðis serliga á teimum stødum í landinum har tørv- urin hevur verið størstur. Vit fingu minkað um eina hóttandi sentraliser- ing. HENDA útbyggjan á so mongum økj- um hevur eisini gjørt sítt til at minka um innflutningin av teim vgrum, sum vit frammanundan íkki sjálvir hava verið førir fyri at framleitt. EISINI á sosiala økinum eru framdar nógvar nýskipanir. M.a. kunnu nevn- ast dagpeningaskipanin, heima- hjálparskipanin, serlig einkjupensjón 0.a. Å MENTUNARLIGA økinum eru eis- ini ymisk framstig gjørd. Vit hava fingið HF-útbúgvingina, steðisút- bugving, fróðskaparundirvísingin varð víðkað o.s.fr. Eisini hava vit bygt békasøvn og tað verður kanska ikki so leingi til nýtt útvarpshús og norðurlandahús koma upp at standa. Hetta má tó bert verða roknað sum ein karmur um ein møguliga komandi mentanarpolitikk, sum vit higartil ikki hava sæð nógv til. SPARSEMI verður at sýna, men eing- in sparir seg burtur úr trupulleikum, hann framleiðir seg úr teimum, segði løgmaður í nyggjårsrødu síni. Hetta hevur eisini verið politikkur lands- stýrisins, og vil tað vónandi eisini vera tað í framtíðini. LANDSSTÝRIÐ fer vónandi framveg- is at stuðla allari sunnari vinnu á sjógvi sum á landi, men samstundis at vera vakið fyri ótálmaðari profitt- jagstran á vinnuliga økinum. Hetta hava vit ikki ráð til, hvørki peninga- liga ella moralskt. Hetta landið eiga vit oll, og hava ali somu rættindi til rikidømi tess. sosialurin Nr. 1 — 5. januar 1980 Hví ikki leggja kappingina í avreiðingarprísin? Ein viðmerking til grein, skrivaða av Absalon Absalonsen í Tingakrossi 14/12 1979: — Eg må fyrst siga at eg taki undir vid teimum tankum, sum her verða førdir fram. Tað er ikki rætt, at okk- ara fiski- og útróðrarmenn ikki fáa somu úrteku, sum teir, sum selja sína veiðu beinleiðis. Tað er ikki rætt, at tann fiskur, sum verður avreiddur í Feroy- um, ikki fær tann sama prís sum tann, sum seldur verður uttanlands. Ikki bara útróðrar- og fiskimenn, men alt okkara samfelag, er merkt av kreppuni, sum er nú, og eitt er ellum greitt: tað, sum er avgerandi, er ikki politiskur tvídráttur fyri á slíkan hátt at vinna sær ella flokki sínum nakrar atkveður. Tað, sum ræður um, er eitt breitt politiskt samarbeiði við vilja til at loysa kreppuna. Henda kreppa hjá okkara sam- felag er eins nívandi sum heimsbardagin var fyri Ongland, men har vóru politikarar av formati, sum i lagnustund funnu saman i konstruktivum tjak og meiningar Vit gera lesarar okkara varugar við, at treytin fyri at fáa lesarabrøv upptikin undir hesum teiginum er, at blað- stjórnin veit, hver hev- ur skrivað brevini. samarbeiði fyri at loysa uppgávuna. Tí kreppan gongur onga hurð forbí. Vit mugu í dag sanna og tað vísur seg, at grein- skrivarin í Tingakrossi fyri 14/12 1979 sannar tað við týðuliga at fera fram, at um tiltakið keypið av LASSA II ella skip av slíkum slag varð framt, hevði verið ein onnur steða enn tann, vit eru í í dag. Tann ætlan, sum landsstýrið hevði við hes- um skipakeypi var júst henda, sum í grein í Tinga- krossi verður væl og virði- liga lýst. Greinskrivarin er skilamaður, sum er roynd- ur bæði á sjógvi og landi, bæði sum fiskimaður og sum reiðari, so hann veit, hvat hann skrivar og talar um. Bert harmiligt, at hansara partamenn á tingi ikki hevdu sama flog, tí flokkurin, sum Absalon hevur verið valevni hjá nú mangar ferðir, tók ikki undir við skipakeypinum, sum eftir uppskoti Absa- lons um ikki hevði greitt kreppu okkara, so í hvussu so er verið við til at bett munandi um ta stødu, vit eru í i dag. Men allar súðir eru ikki syftar enn. Tað ber til at reisa málið aftur, og um vilji og áræði eru, er ikki bara meguleiki at vinna á kreppuni, men forða fyri arbeiðsloysi á landi við at reisa seg og stemma fyri einari slíkari loysn, sum hesin skilamaður vísur á í grein síni í Tingakrossi. Absalon skrivar víðari: Tann frágreiðing um lágu fiskaprísir okkara, at vit liggja langt frá megin- landinum, hon heldur bara ikki. Um Smyril (Lasse II) siglir til Scrabster tvær ferðir um vikuna, kundi allur fiskur, ið kemur á land í Feroyum, verið fluttur beinleiðis til brúkara í Onglandi, Frak- landi, ja, longur burturi. Hetta kundi verið gjørt uttan at minka um arbeiðið á flakavirkjunum. Hetta vildi eisini fert við sær eina hækking av fiska- prísinum við 100%. Ein kg-prísur uppá kr. 6,00 kundi verið galdandi. Við at ganga hesa leið stuðlar tað almenna meira tað fría fyritakssemið, enn nú verður gjert, við yvir fíggjarlógina at oysa eina rúgvu av studningi, sum í veruleikanum ongin veit, hvussu teir roynast. Uppgávan hjá politikar- unum er at syrgja fyri, at samfelagshjólini mala, og at arbeiði er til allar hendur á sjógvi og landi. Greinin hjá Absalon Absalonsen er sett upp við nekrum konkretum punktum. 1. Avreiðingarprísurin á feskum fiski og harvið úr- tekan hjá útróðrarmonn- um og fiskimonnum hevði verið 100% hægri (ein fiskaprísur uppá kr. 6,00 fyri kg kundi verið gald- andi). 2. Strandferðslan og óivað Skipafelagið Føroy- Hvar var yvirklassin? Jóannes Dalsgarð skrivar um Chile, at tað var »midalklassin« sum saman vid amerikanskum monopolkapitalistum sa- boteraðu Allende-stjórn- ina. Hetta ljóðar eitt sindur óskilligt. Hvar var yvirklassin tá? Var hann sintur fyri Allende-stjórn- ini? ar hevdu fingið væl meira í innteku (sum nú, er tað einahelst Copenhagen Reefer). 3. Flutningur av fesk- um fiski og frystum ver- um við feroyskum bilum til Bretlands, Fraklands ella longri hevði verið ein nýggj og týðandi vinnu- grein í Føroyum. 4. Fría kappingin hevði noytt Feroya Fiskaselu at gjert nakað munandi fyri at hækka fiskaprísin. 5. Tann partur av vinn- uni, sum nú er uttan ávirk- an á seiuna (útróðrar- menn) høvdu komið í bein- leiðis samband við markn- aðin. 6. Almennur stuðul til fiskiflotan kundi verið minkaður ella verið avtik- in. Hesar hugleiðingar frá Absalon mega tala til ikki bara hansara egna flokk, men eisini Fiski- og fram- burðsflokkin. Hugleiðingar, sum í mong ár eru bornar fram av javnaðarflokkinum. Men vit hava verið ov stuttir at rekka mál við tí samanseting sum er á tingi. Men nú tykist mær, at tað er farið at lýsna, so vit kanska sleppa frá teirri stødu, sum hevur verið galdandi í mong, mong ár í Føroyum. Har tað er so- leiðis, at tað almenna hevur goldið gildið, men ikki sloppið við til veits:- una. Sverre Midjord Ofta eru hesar frágreið- ingar um »klass« ógreiðar. Fyri vanliga foroyska les- aran hevði tað uttan iva verið ein stór hjálp at vita hver hoyrir heima í hverj- um klassa og hví. Kanska eisini fyri at kunna plasera seg sjálvan í mun til hesa- r ymisku analysurnar. Hver er „miðalklassa- maður<, »småborgari«, „stórborgari<, »bara borg- ari«, og hvussu standa hesi hugtek í mun til onn- ur sum »kapitalistur«, »arbeidarastættur«, »mill- umstættur« osfr.? Hvussu ber tað til, at føroyskir fiskimenn ikki verða tiknir sum »arbeids- menn« (arbeida teir ikki?), hvi hava vit eitt »fiski- mannafelag« og eitt »arbeidarafelag«? Er tað bert vegna hugtakser- kymling? So nógvir spurningar, so nógv sver. Klassaleysur kioddafæ- loysingur av III stigi, sum ikki stendur í telefonbókini Hevur tú eitt serligt nýggjársynski Bergljót? Jú, eg havi eitt brennandi nýggjársynski og tað er, at íslendingar og føroying- ar ganga saman um felags fiskimark og felags selu av øllum fiskaverum. Hevdu vit Ísland aftan- fyri okkum, so eydnast tað kanska ikki bretum at stjala Rokkin frá okkum. Eisini ynski eg, at vit fara, eins og Ísland, at útihýsa E.E.C. skipum á okkara fiskileiðum. Ístaðin fyri at lata teir liggja her og mis- brúka ta kvotu, vit í býtt- leika geva teimum, skulu hasi ríku londini noyðast at gerast keyparar av okk- ara fiskavørum. Ganga hesi ynski míni út, so gerst ikki neyðugt at minka um landsins ein- astu inntekukeldu, veiðu- flotan. Bergljót Petursdóttir