mikudagur 13. februar 1980síða 8

Síða 8 Upplegg frá Meginfelag Útróðrarmanna til orðaskifti: sosialurin Bátarnir klára seg ikki — manningarnar vinna ov lítið Seinasta friggjakvøld skip- aði Meginfelag Útróðrar- manna fyri orðaskifti um fiskivinnuna og kreppuna. Ísak Matras, formaður í MÚ setti fundin og legði fyri við einum > uppleggi. Síðani greiddu Svend Thulesen, stjóri, og Trúgvi Johansen, marknaðarráðgevi, frá ávikavist tilvirking og selu. Ætlanin var at eitt umboð fyri veiðuna skuldi leggja fyri eisini, men her komu avboð í seinastu løtu. Aftaná hesi innleggini var opið orðaskifti, har áhoyr- ararnir kundu seta einum paneli spurningar. Umframt ådurnevndu vóru Líggjas í Bø, roknskaparførari, Jåkup S. Joensen, fiski- frødingur, Pole Johanne- sen, skipari, Jåkup Joensen, útróðrarmaður, og Símun Joensen, skipari, í panelinum. Fundurin vardi í góðar fýra tímar. Læraraskulahøll- in var full av fólki og var nakað av orðaskifti um ein- stakar spurningar. Í sínum uppleggi segði Ísak Matras m.a.: »Vit kunnu nokk allir vera samdir um, at vit hava koyrt okkum fastar við okkara feskfiskaveiðuflota í dag. Tann prís- og lenarliga av- lopsskipan, sum galdandi er og hevur verið fyri skip og manningar, hóskar ikki í dag. sum er, í hvussu er á mett út fráj, at hverki bát- arnir ella manningarnar klára seg við tí avlopi, sum nú er. Vit skylda uppá olj- una og aðrar útreiðslu- hækkingar, sum eru komn- ar uttaneftir, og sum vit onga ávirkan hava á sjálvir. Tað er jú lættast soleiðis. Bátarnir klára seg íkki. Manningarnar vinna ov lít- ið, og selurnar uttanlands hjá skipum gera tað eisini truplari hjá flakavirkjum at klára seg. So langt eru vit allir samdir, men hvat kunnu vit gera fyri at fáa av- lopið at vaksa aftur, ella fyri at finna fram til eina aðra og betri skipan enn hesa gomlu avlopsskipan, sum ikki vil rigga longur. Veiðan Er feskfiskaveiduflotin, sum vit eiga, tann rætti, ella hava vit ikki verið nóg um- hugsnir, tá vit hava útbygt og endurnýggjað hann. Fara vit ov harðliga fram móti teim fiskastovnum, sum vit eiga. Kann tað hugsast, at minkandi veiðu- negd pr. skip og pr. mann er ein orsek til verandi trupulleikar, og sum so er, er tað tá rætt, at vit fram- vegis lata tann aldargamla rúgvumentalitetin hava vald á okkum, tá vit byggja nýtt skip. Vit kalkulera jú við veidunøgd, áðrenn skip- -— ið fer í gerð, hóast vit vita, at vit hava skyldu til at klára okkum við avlopinum, sum er, tå øll hini hava fing- ið sin part. Ger tann svika- liga avlopsskipanin ikki, at vit leggja uppfyri og kalku- lera vid ov stérari veidu- nøgd, sum tá avtornar, kortini verður ov lítil í virði til at skipið kann bera seg. Hverjar møguleikar hava vit, sum fyrsta lid i veiduni, at rationalisera enn meira, ella eventuelt umleggja okkara veiðu so, at okkara egna inntøka fer upp. Hverjar møguleikar sær tað opna eyga í fiskiveiðu um- framt teir gomlu tradítións- bundnu. Tilvirking Um vit taka flakavirkir við øllum teim gomlu tradi- tionellu tilvirkingarhåttum av teim ymisku fiskasleg- unum. Verður nokk gjørt fyri at fáa framleiðsluna meira »in«. Hvussu við for- edlingstiltøkum her heima. Hvussu vid reklamutiltøk- um í brúkaralondunum. Hvussu við teimum kombi- neraðu flaka- og foredlings- virkjum vit eiga. Geva tey vón um foredling í sterri stíli. Hvat við ødrum fiska- sløgum, sum vit møguliga fara undir at veiða í fram- tíðini. Eru vónir um sterri avlop til bátar og mann- Kunnu fáa betri prís fyri daggamlan fisk — Útróðrarmenn kunnu fáa betri pri fyri dag- gamlan fisk, um teir fara betur við fiskinum, og hann kemur væl hag- reiddur í land. Hetta segði Svend Thule- sen í sínum innleggi á fundinum, sum Megin- felag Utróðrarmanna skipaði fyri. Thulesen segði, at tað mangan er eitt problem hjá virkjun- um, at fiskurin ógvuliga ofta er goggaður í kroppin og á annan hátt skaddur. Hann nevndi, at tað ber til at fáa kanska 80 oyru meira fyri kilo av ráfiski, um ávísar treytir verða loknar. Sjålvur nevåi hann roknað ut, at verður fisk- urin betri hagreiddur um- borð, kunnu fáast eini 43 oyru meira fyri kilo av rá- fiski. Burtur við yvirtíðini Um tað harumframt ber til at fáa eina meiri javna tilgongd av fiski, soleiðis at virkini kundu arbeiða meira javnt árið runt og havt so lítla yvirtíð sum gjørligt, so var eisini nakað at vinna har. Thulesen vísti á, at á Kósavirkinum eru 20% av lenunum fyri arbeiði. — Var eingin yvir- y virtidar- tíð, meti eg, at vit kundu spart eini 26 goldið tað meira fyri fisk in. Afturat he 1 oyru og kanska spara eini 11 oyru pr. kilo av ráfiski á tann hátt. Samlaða roknistykkið hjá Thulesen gevur tí út- róðrarmonnum meguleika at fáa 80 oyru meira fyri kilo av góðum vælhag- reiddum fiski enn í dag Virkini mugu samarbeiða Thulesen kom eisini inn á sjálva framleiðsluna á virkinum. Hann helt, at neyðugt er við meira sam- arbeiði millum virkini fyri at fáa sum mest burtur úr. Nevndi í hesum sambandi at virkini taka ímóti øllum fiskinum frá einum báti og ti eisini teimum fiskasløg- um, sum lítið er av Av summum fiskasleg ingar, um virki fara undir nýggjar framleiðsluhættir úr ødrum og higartil nærum ókendum råvørum. Alt eig- ur at takast við, sum kann benda á nýggjar og betri rásir í framleiðsluni. Áttu flakavirki til demis at havt størri ábyrgd av ti avlopi, sum båtar og manningar skulu liva av, soleidis, at tey blivu meira bundin at framt eina so ódýra framleiðslu av fiski sum møguligt, ella eru studningslógir og inn- tøkulégir rett skipan, sæð við virkisleiðara eyga. Strembað verður eftir størri inntøkum til bát og mann- ing, hægri livistandard hjá fiskimonnum, uttan at livi- kostnaðurin ríkur líka nógv ella meira upp enn inntøk- an. Alt, sum ber á hetta borðið, hevur áhuga Sela Verður nokk gjørt fyri at fáa teir hægstu prísirnar fyri okkara fiskaproduktir, eila liggja vit ov nógv læstir í gamlar traditionellar, lang- tíðar storsølusåttmålar Kann tad hugsast, at vit skyggja alla småsølu, av ti hon gevur meira arbeiði til sølumenn, ella hví verður småsøla roknað bert sum løtuvinningur og til skaða fyri heildarsøluna. Vit kunnu t.d. selja allan okk ara kalva í småsølu fyri 22 um eru bert nøkur få kilo og kostar tað ofta so mikið nógv í arbeiðslen at taka sær av hesum, at tað var betri ókeypt. Her hevði verið gjerligt at bett um framleiðsluna, um virkini dugdu betri at arbeiða saman og kundu avgjørt sínámillum, hvussu tey skulu býta fiskin millum kini altíð sín, soleiðis at v kr. pr. kg., meðan vit selja sama kalva í stórselu fyri 12,60 kr. pr. kg. Hví verður av sølumonnum tvíhildið um gamlar kundar, stórar negdir og langtíðarsáttmál- ar. Hví verður av sølumonn- um so nógv sagt og skrivað fyri at bera í betuflaka fyri galdandi føroyskan avreið- ingarprís. Skal hann verjast so manniliga, tí hann er so rættur. Vit síggja so løgna skriving sum, at føroyingar hava rekordhegar avreið- ingarprísir í mun til okkara grannalond Grannalond okkara eru Canada, Grønland, Ísland og skallin av Noregi. Noreg verður av- høvdad. Skorið verður inn í Saltfjørdin og út aftur um Kirkenes-leidina vid Bodø uppi í høvdinum. Restin av Noregi er ikki okkara grannaland. Dan mark við upp til 8 ferðir so høgum avreiðingarprísum sum vit. Týskland, sum gev- ur ógvuliga góðan prís fyri fiskasløg, sum ongan pris hava í Føroyum, Bretland, sum tá góðskan er í lagi, gevur 3 ferðir so høgan pris sum í Føroyum. Hebridur- høvdu fingið eina lønandi ístaðin fyri mongum framleiðslu, sum í dag í forum at missa pening Eisini spara umborð Svend Thulesen ivaðist heldur ikki í, at eitt vist samarbeiði við útróðrar- Nr. 12 — 13. februar 1980 nar, sum geva okkum ein triðing hægri fastan prís, enn vit fáa her 0.s.v., 0.s.v Øll hesi eru íkki okkara grannar. Kann tað hugsast at vera ein uppgáva hjá okkara sølumonnum at rósa teim verandi avreið- ingarprísum, sum teir einastu røttu, og lasta hægri prísir enn okkara sum skeivar og ómoralskar. Áttu vit ikki heldur at vænta av teimum, at teir av øllum alvi royndu at fáa mest møguligt fyri allan okkara fiskaútflutning. Øll hesi viðurskifti eru so ring at skilja hjá vanligum fólki, at nú eigur at verða greitt frá út í æsir og lagt av at dylja. Tann føroyski fiskiflotin skal hava minst 1,20 kr. pr. kg. omanå avreidingarpris- irnar, sum ásettir vórðu tann 1. okt. 1979, fyri at kunna halda áfram við at veiða. Kann tað hugsast, at hesin peningur ella partur av honum fæst inn við meira smidligum og up to date sølupolitikki. Og við at sølumenn arbeida eitt sindur meira«. hevði menninar og slag. Heldur ikki kunnað skilt fiskin umborð i stødd 6hugsandi, at man umborð á skipum eigur at gjøgnumganga arbeiðs- fólk og brúk soleiðis at út- reiðslurnar kanska kunnu minkast nakað. Annars ynskti Thulesen i leggja seg út KKI at politikk, men helt kortini,