mikudagur 13. februar 1980síða 9

Nr. 12 — 13. februar 1980 | íE- | - Ein orsek til krepp- | una vit eru í, er at vit eru uttanfyri EEC og harvið hava mist okk- | ara bestu grunnar, nevniliga Grønland. Hetta segåi ein av áhoyrarunum, skip- ari, Debes Christiansen. Hann helt, at tað eru | kommunistarnir í Feroyum, sum eru at- voldin til, at vit í dag standa uttan fyri EEC. — Fiskimenn har- | afturímóti eru 100% | fyri, at vit skulu vera innanfyri EEC og hava Grønland at lita á. Tað eru nógvir, sum meina hetta, men eingin torir at siga tað, segði Debes | Christiansen. Svend Thulesen í panelinum: — Eg haldi ikki, at vit høvdu vunnið nakað, hvat viðvíkur fiski- vinnuni, um vit vóru í | EEC — heldur tvert- urímóti. Í Símun Joensen í panelinum: — Gren- lendingar eiga Gren- land og vit eiga Fer- oyar. Feroyingar | skulu varðveita Fer- oyar og ikki Gren- land. Meira varð ikki tosað um EEC-lima- skapin. 2KæL at man frå politiskari siåu ov seint hevur viðgingið, at tað gekk skeivan veg innan fiskivinnuna. — Hevdu vit hugsað um hetta fyri einska ein- um ella tveimum árum síð- ani, kundi væl verið, at vit vóru komin lættari og skjótari igjøgnum hesar spurningar, segði Svend Thulesen. Nogv virkir best Hann tosaði síðani um flakavirkini og helt, at vit ikki eiga at tosa um øll virkini undir einum. Tey kunnu býtast upp í tríggj- ar bólkar alt eftir, hver eigur pengar í virkjunum og hvussu stór og væl út- gjerd tey eru. — Tað kostar meira at hava nógv virki. Vit hevdu kunnað fingið betur prís fyri fiskin, um tað bert vóru nekur fá virkir. Men út frá einum sam- felagsligum sjónarmiði er rætt at hava nógv virkir, tí hetta gevur fólki arbeiði og bygdaplássini avfólk- ast segði Thulesen m.a. sosialurin Mugu sleppa undan millumhandlarum Kunnu fáa meirinntøku á tann hátt — Vit mugu sleppa okkum undan millumhandlarun- um. Eftir mínum tykki fer ein alt ov stórur partur av seluni av føroyskum fiski gjegnum millumhandlar- ar, og eiga vit tí at yvir- taka henda partin av selu- arbeiðinum sjálvir. Eg meti tað vera tann skjót- asta og munabesta mátan at fáa eina meirinntøku sæð út frá einum sam- felagsligum sjónarmiði. Hetta segði Trúgvi Johan- sen, marknaðarráðgevi, m.a. í sínum innleggi á fundinum seinasta friggjakvøld. Trúgvi greiddi annars frá selu spurningum 0.ø. Hann vísti fyrst á, hvussu framleiðslan av landbúnaðar- verum kann ávirka fiskaprísirnar. Hyggja vit at prísunum á teimum ymsum verum, sum kappast við fisk, fyrst og fremst landbúnaðarverur, so var fiskur til 1974 ein lutfalls- liga bíligur matur, soleiðis at tað var meguligt at fremja stórar príshækkingar, uttan at tað í alt ov stóran mun gekk út yvir tær negdir, sum seljast skuldu. Fiskur eins dýrur Nú er annaðleiðis vorðið, segði Trúgvi Johansen Fiskur er í dag í miðal líka so dýrur sum —>landbunadar- verur, bæði í Europa og í USA, og nógv verður gjert fyri at halda prísunum á landbúnaðarverum niðri. hesum sambandi kann nevnast, at tann interni prísurin á landbúnaðarverum í EEC í 1980 bert kann vaksa við umleið tveimum prosent- um í miðal. Hetta sigur nakað at mark eisini er fyri vekstrinum á prísinum á fiskaverum. Men spurningurin er so um vit yvirhevur hava nakran meguleika til í sterri mun at ekja um útflutningsvirðið av tí veiðu vit hava og soleiðis avmarka ta niðurgongd í livi- fótinum, sum annars vil vera innlýsandi fylgja av minni veiðunegd og hækkandi kost- naði 'Mm um, Fryst og saltað Vit hava so hesi seinastu 15 árini, síðani fiskiskapurin undir Feroyum tók seg upp av álvara og tey fyrstu flaka- virkini komu, bygt upp eitt mynstur hvat framleiðslu og sølu av vidvikur Høvudsgongdin í hesum mynstri hevur verið, at fram- hesum leiðslan er avmarkað til eitt r lítið heldu tai av frystum ørum til amerikanska og lut vist europeiska marknadin Harumframt hava vit fram- leitt tað í saltfiski, sum í stødd og góðsku egnaði seg til tað. Henda skipan er tí einfald, bæði hvat viðvíkur fram- leiðslu og selu, soleiðis at krevini til stýring av virkj- unum og seluarbeiðið hava verið avmarkað. Gjegnum- gangdandi má sigast, helt Trygvi fram, at henda skipan hevur roynst væl. Aðrir fiska Trúgvi Johansen vísti eisini á, at veiðumynstrið er nógv broytt, hetta seinasta árið, soleiðis at lond, sum hava havt veiðumeguleikar aðra- staðni, nú missa hesar, og onnur lond nýta teir í staðin fyri. Canadiarar eru við at uppbyggja ein fiskiflota, og samstundis hava lond sum England, Frakland og Týsk land minkað um sínar flotar, tí tey hava mist veiðu- rættindi aðrastaðni. Venda eyguni móti Europa Fleiri lond í Europa hava tí fingið stóran tørv á innflutn- ingi av fiski. Við tí geograf- iska fyrimuni í huga, mugu vit rokna við at Canada innan langt og leingi fer at taka ein alt sterri part av ameri- kanska marknaðinum eftir hondini sum veiðan tekur seg upp og verurnar meira enn í dag lúka amerikansku góðskukrevini. Vit fara tó neyvan at missa henda markna í bræði, men tað vil óivað vera skilagott í mest meguligan mun at venda eyguni móti eðrum marknaðum. »g fremst teimum europeisku, sum framt at hava stóran tørv á fiski, eisini hava tann fyri- mun, at teir eru nærri og hava eins stóra keypiorku sum amerikanarar Fesk vera Sum heild kunnu vit fáa 40 til 50% meira fyri góða feska veru enn fyri tað frystu ver- una. Her er við eðrum orðum ein innlýsandi meguleiki fyri eini ávísari eking av ignsvirðinum. Spurningurin er bert um, hvussu nógv vit kunnu selja á henda hátt Og í hverjum líki Kanningar vísa at markn- aðurin fyri feskum fiski er heilt góður, men at hevur lyndi til at Spurningurin er tí, vii SKUIU ntfloutn utflutn- hann stagnera hvønn satsa uppá partur av tí fiski, sum vit í dag veiða, er egnaður at selja sum fyrsta floks feskur fiskur til fyrsta floks prís Metingar vísa 10 til 15 prosent. Einki meirvirði Síðani er spurningurin, um vit eiga at flyta fiskin út ótil- virkaðan. Tá verður ikki talan um nakað meirvirði, men bert at luttakararnir í veiðuni fáa størri part, meðan virkið á landi og tey, ið har starvast, verða við sviðið soð saman við samfelagshus- arhaldinum sum heild. Út frá einum samfelagsbú- skaparligum sjónarmiði vil eg tí halda, segði Trúgvi Johansen, at sjálvandi skulu vit nýta tann fyrimun at selja til tann feska marknaðin, men tað má gerast soleiðis, at tað harvið hendur ein vekst ur samlaða búskapinum. Hvussu meirvirðið skal být ast, má so vera ein politiskur spurningur Tað skal annars her verða viðmerkt, at við at landa fisk in beinleiðis uttanlands kunnu vit ikki á sama hátt, sum tá hann verður landaður í Feroyum, beina tey ymsu fiskaslegini til teir marknað- ir, ið gjalda mest fyri tær verurnar tí tað út frá einum heildarsjónarmiði er FKisini tað skilabesta at landa fiskin í Føroyum Vit hava fyri blokk av serliga til Týsklands blokk er, at standardveru, utt hon ker tað mesta selt frystari fis veru Onglands og talan er um an Feroyskur blokk svegna seidur á + SAM Íslandi og Gr onnur fiskasleg t.d. haig Serliga orsakað av hesum seinasta, er ógvuliga við tí úrsliti landi og fu marknaðurir kappingarkendur at prísurin kann koma rættiliga langt Hetta kann fara at niður gerast að verður um tær stóru negd bæði Canada og kunnu ir, sum Argentina fara at 2 á marknaðin un Selja annað enn blokk Tá vera á hátt ikki fær tann prís mót okkara Ti nenda 1 at Síða 3 Detailmarknaðurin er tann størsti, og hanu sum eisini framyvir kemur at halda seg best Harumframt hesin marknaður arbeiði til fleiri hendur. og ein munur er tað eisini, at veran vanliga verður seld beinleiðis til endaliga seluliðið. soleiðis at allur millumhandlara vinningurin dettur burtur Endaliga er tað ein fyri munur, at veran kann seljast sum merkivera, soleiðis at ein góð rávera av sonnum kann koma til sín rætt. Eg meti, segði Trúgvi Johansen, at vit eiga størsta meguleikan á hesum marknaði, men tað setir heilt stór krøv Vit mugu góðska veruna meira enn higartil. Tað er ikki gevur fy TI vist, at meira góðsking verður lenandi uppá styttri sikt sæð frá einum privatum búskaparligum Tað er tí møguligt at serliga | hesin parturin eigur at verða | stuðlaður frá almennari síðu, sjónarmiði hvussu so er eina tíð Saltfiskur gott umdemi Trygvi nevndi eisini marknaðin fyri saltfiski Eg vil siga, at vit á hesum marknaði hava eitt betri um demi enn nakar annar Spurningurin er, um vit ikki sterri mun enn higartil áttu Ein dystur millum trol og línu — Vit vilja hava 1,20 kr. uppá prísin - Friðið allar gýt- ingarleiðirnar — Trolararnir oyði- leggja stovnin — Línan tekur ov smáan fisk — Burtur við mill- umhandlarunum — Bátarnir mugu | hagreiða fiskin betur | — BStørri dent á feskan fisk Hetta var nakað av tí, sum kom fram á al menna fundinum, sum MU skipaði fyri í síðstu viku. Orðaskiftið snúði seg fyri ein stóran part um fiskastovnarnar undir Førovum, og reið- skapin vit brúka at fiska teir við Tað var semja um, at vit eiga at friða gýting arleiðirnar fyri at menna stovnin aftur Fiskastovnarnir eru í vanda og verður ikki okkurt gjert nú, staðan skjótt álvarslig Onkur eiga eisini at friða smá fiskaleiðirnar Bæði línan og trolið stóðu fyr skoti. Lir og menn at síðani verður helt heit at snellu trolararnir vóru komnir orðið fiska. Línu- og eru tað Oomøgtu ug at snellubåtar ku KK vera n oiararnir eru men fyri trolararnar er R r ikki tann at útnytta hetta, t.d 10 at ; x ínan tekur fingið verurnar longur i nngy vr lar iong småfisk Har iðið enn vi ] hava ter aljur små gjørt. Alt ið, a gjøgnum eftirspurnin salt d r å trolinum fisk ngan ri in , í roiaraskiparin stinnari enn g a ; hel at kunnu meguleiki kanska gevst fyri h rkini å klåra seg at fáa eina størri heildarúr x ( sum nan og snella leggja uppá land | g kunnu bjarga Kas TY ann h r ki annað ger nn eggja Í rolararna »royttar KT — K Sursk 2 smi a 3 FÅ - r ti stórum ning Nýggj krev til egg ndílssvtshu v + i: > á seluliðið , har nógvar av okk Vit koma at a Í NVEE ra utningsverur ru E laðar a riar evnar at nýggjar meguleikar so hvørt 7 } teir eru har gerast m grundarlag E Tollur og EEC ; samlaðu metanini av fram ka ðarmeguleik så » k ” "n ” skavør r