mikudagur 12. mars 1980síða 9

Nr. 20 — 12. mars 1980 nógv torferari at ávirka fólk til nakað, sum er positivt. Vit hava sc lætt við at vera ónegd og hevur hetta einki við fåtækradømi ella væl- stand at gera. Øll tey, sum nú eru ung ella mið- aldrað, hava bert kent til góðar dagar. Men vit mugu duga at síggja, at hetta kann broytast. Um vit í broytingartíðum, tá inntøkurnar verða minni og byrðarnar 'sterri, hefta tað uppá teir, sum stýra, so skapar hetta eina tílíka esing millum fólk, sum kann gera ónatúrligan skaða fyri eitt so lítið samfelag. Teimum, sum nú taka eftir, ynski eg so sanni- liga eina góða eydnu til at finna fram til tær loysnir, sum kunnu geva besta úrslit. Ein stuttleiki at vera politikari — Hevur tú at enda nek- ur orð at siga við tínar gomlu veljarar inn í Eysturoynni? — Jú, tað havi eg so sanniliga. Eg vil nýta hevið til at takka øllum javnaðarfólki, sum hava víst mær álit hesi nógvu árini. Tað hevur verið fyri meg ein stuttleiki at arbeitt sum politikari og stuttleikin er dupult so stórur við tað, at eg havi følt at eg havi havt álit hjá teimum, sum hava staðið aftanfyri javnað- arflokkin í Eysturoynni. Tey, sum hava valt meg og okkara flokk, hava givið mær eina uppgávu, sum mær dámdi væl, og sum eg haldi, tað hevur eydnast saman við nógv- um góðum monnum at loyst soleiðis, at tað er betri at liva í Feroyum í dag enn tað var framm- anundan. Umstødurnar hava verið við okkum, vit hava livad í einari uppgongutíð, og tær ym- isku samansetingarnar í tinginum hava virkað, so at alt, sum hevur verið gjørt, hevur verið til frama fyri Feroyar Skúlaskapurin bleiv desentraliseraður. Tað var mín dreymur. Tað er eitt av tí størsta, eg síggi fyri okkum, at vit nú kunnu hava okkara bern, sum ganga í skúla ella í læru til tey eru eini 17 ár, heima hjá okkum sjálvum. Tað kundu tey ikki, tá eg kom á ting. Tey gomlu hava fingið eina tryggari elli, og øll tey ungu hava nógv størri møguleikar, enn tey høvdu fyrr. Føroyar er eitt deiligt land. Tad hevur tað altid verið — men ongantíð so deiligt, sum tað er í dag, endar Jákup Fr. Øregaard Minningarorð Atla sosialurin 7 , Dams um J. Fr. Oregaard. Hann åtti sitt egna plåss i javnadarflokkinum og var ikki »partisoldåturin« Øregaard var ein av tingmonnunum, sum eftir seinra heimskriggj samráddust við donsku stjórnina um eina framtíðar stýrisskipan fyri Feroyar. Menninir á myndini eru frá vinstru: Andreas Møller, de Petersen, P.M. Dam, Niels Arup, gaard, Kristian Djurhuus og Hilbert, amtmaður Fyrrverandi legtingsfor- maður og fyrrverandi formaður Feroya javnað- arfloks J. Fr. Øregaard er farin. »Øregaard er hidani«. Hetta vóru orðini i telefonini, tá legreglan ringdi at bera deyðsboð- ini. Hetta var ringt at fata, ti ikki vóru gingnir nógvir tímar, síðan hann seinast var at síggja i legtinginum, og tóktist hann henda dag sera væl upplagdur og áhugaður fyri tí politiska verki, sum var so stórur partur av lívi hansara. Hansara erindi í Havn henda annan dagin fyri heimferðina lýstu, at hann enn stóð mitt í ar- beiði og enn hevði nógv jørn at smíða, og einki bendi á, at hann var um at leggja frá sær. Fyrra- partin talaðu vit saman í Tinganesi um ávísar ny- farin royndir, sum hevdu hansara áhuga, og seinnapartir vitjaði hann á floksrúmi okkara, har talað bleiv um partar av tí karmi, skapast skal um virksemið okkara her á landi. Hugvekjandi kortini, at henda dag vitjaði hann fyri fyrstu ferð, aft- aná at hann 4. oktober 1978 segði seg úr ting- starvinum, gamla arbeiðsplássi sítt log- tingið Hetta bleiv so eisini seinasta ferðin. Øregaard varð føddur i Lorvik 29. juni 1906 og gekk soleiðis á 74. ári At uppveksturin hesi útróðrarbygd nerkt nansara VSVvVerk hava vit øll lagt til merkis. Sjógvurin og sjóvinnuviðurskifti hevdu hansara stóra áhuga, og hann tók lut av fullum alvi i uppbyggingini av modernadum føroyskum vinnulivi, og åtti hann sin stora part av teim framtøkum, foroysk vinna tók heima sum burturi hesi hansara manndómsár, og serliga hesi ár hann hevði so stóra ávirkan í føroysk- um politiskum lívi og føroyskum vinnulivi Virkisfysni og virkni eyðkendi henda merkis- mann til tað seinasta Týsdagin segði hann okkum, at hann hevði flotað sær bátin at fara indir = várróðurin, og henda dagin, lívstráður- n so brådliga varð kvettur, var hann eisini seinasta norðhavsróður sín Øregaard fór sum flestu feroyskir ungling- ar tá til skips og kendi tær umsteður, slupplívið hevði at bjóða, hetta var kanska ein av orsekun- um til, at hann bæði sum vinnulívsmaður og politikari varð mettur millum teir framtaks- og framburðshugaðu Ungur leitaði hann sær á háskúla í Dan- mark, har virkaði nekur ár KFUM-skrivari. nann I Danmark kom hann i samband vid menn ur ti leidandi politiska flokk hann frammanundan hevði havt fyri førovsk virKSeml og ti, sum var vid at im politisk spretta her hein st og Ist av partementsstjóri, Rikard Long, Poul ráðharraskrivari, Johan Poulsen, J. Fr. Øre- um batum, hann helt seg síggja evnaðar til fyri tað arbeiðandi fólkið undir teim ringu tíðum, tá vóru, og segði hann so ofta, at fyri hann var eingin grund til at leita eftir, hverja steðu hann skuldi taka í politikki Javnaðarflokkurin Eysturoynni valdi hann á ting 30. januar í 1940, og sat hann sum ting- maður uttan slit í nær- 39 ár. Bert fáir hava sitið longri skeið á tingi uttan slit. Hann kanska álvarsfullu tíð, kom á ting teirri mest okkara samfelag hevur verið fyri, ti kriggid brast á, og tingmenn komu út fyri at skula taka stýrið einum landi, sum onga sjálvsteðuga traditión heyði parlamentar- smu, einki imsitingarapparat hevði »g har alt ti mátti brót 1st upp ur nyggjum, og har Ungmenn og nevndir sjaivl storan mun måttu føra loggåvuar beiðið it í lívið Hverki c mtið ella landsnevndin høvdu umsitingarlig: rku Øregaard bleiv ein av teim, sum føra skuidu samráðingarnar aftaná kríggið um stjórnarligu nyskipanina, kanska tær torførastu i nýggjari politiskari segu i Feroy im, m.a. tí at stríðið um ioysing, samband ella heimastýri ímillum fer føroyskar parlamentarikkar leikadi oyingar og so hart á tá Hugsi hetta man vera dningarmesta n) skipan Øregaard ått lan sin politiska ar- beiðsdag. Men hann var í 31 ØK 1 r ør KA % tí t t x ; ENSK re ra 1 andsiog ekt CET rn ð > rrøniandsteilag U-I on 1 N DAFA g 1 118 ul hjarta Hann vildi hava avirk an, har hann var, og har hann hevði medábyrgd. skuldi ávirkan bera í sær, at einki fór óansað framvið Meira enn aðrir talaði hann um fremstu skyldu politikaranna, at fortreytir fyri henda skapa góðum umsteðum, livikorum og virkismeguleikum í land- num. At skapa ein karm yri fyritakssemi og at veita trygd til teirra. sum ikki sótu væl fyri At hann tí kendi árini, har javnaðarflokkurin ikki hevði fulla ávirkan og medábyrgd fyri gongdini í hesum sam- felag, sum eina tunga gongd í oyðimerk kann ikki undra, og var hann ti samráðingarmaður skapti sær álit hjá m flokkum, tá hann at fáa samvinnu lag noast henda fta kostaði tað, at hugsjónir g prinsippir blivu slept tingmonnum skiftandi andsteðu- og samgongumonnum; her var tað ikki flokspolitik arin Øregaard, men em bætismaðurin, sum oreinglga rjøradi rætt tey mai "að er eingin loyna, a Øregaard átti s na Å 2 E t 1 1 í as i la dregaa 350S1a Ca i « 1l1Sta í i Sen SU er anga 2 ða a ' n an 1VSIS g aimer KK innað enn progv um, a KK ska era 168 24 egg el går a ga or IKka a iva g Skai kortin ra meg gt at ganga sama mat! Øregaard og eg sjål Kanska meira enn aðrir legdu ójavnarnar fram fyri almenningin, men kortini hevdu vit hver sær tørv fyri at við- eil vandamál til botns í felag Þeir stóru spurningar a ymsum gera vegamotum 1 1970 árunum, sum limaskap EEC, fiski- 7 marksutflutingarnar og tær internationalu sam- rådingarnar tóku vit enda- sum seg upp. máttu venda og snara ting- DOIikl, undir tyra eygum. E igjøgnum telefon ella Drævaskilti, og meti eg at Øregaard hevur havt sterri avirkan a av geråir nar hesi ár enn teir - | #1 1estu Fyri min part må eg s1ga at hansara sakliga arbeidskraft gg evni )ymetaligan nesi fau ar, eg i politikki. AT mær råd verið hesi ár tevur havt stóra ining fyri meg Fr eg el 2 SO ir amman ið = É 1 z mn ir Øregaard rsak að a samfelags ibyrgt 18 ken« 2 sær ð at koma á ta ið, og hann kendi á sær ; eyði skvi ; ala saman KOma a sakna henda arva g rkisfysna nr gr r nong su 5 saman ð kkun lga nna n innvá, svigar g abbabern gardun avnaðar- lokkinu r far