mikudagur 12. mars 1980síða 14

Síða 14 sosialurin Bjálvingin — Í tí seinasta partinum vísti eg á eina danska kanning. ið sigur, at um sitt loft verður bjálvað við 100 mm bjálving. verður kcstnadurin av hesum spardur inn aftur eftir tveim- um árum. Verður sama loft bjálvað við 200 mm bjálving. verður hetta spart inn aftur eftir tímum árum. Taka vit veggirnar og seta oljunýtsi- una pr. m í sinum óbjálv aðum húsum til 15 litrar, vísir tað seg, at bert ein 1 cm bjålv- ing minkar um nytsluna við 45 litrum pr. m. Ein 2 cm bjálving minkar um nýtsluna við 6 litrum pr. m. Sostatt síggja vit, at tað altíð kann loysa seg at bjálva eini hús. Ødrvisi er tað við sinum hús- um, ið eru bjálvað — um enn kanska ikki nóg væl — frammanundan. Her vil t.d. ein uttanhýsis bjålving, ið kann vera ógvuliga kostnað- armikil. ikki verða spard inn aftur fyrr enn eftir 20—30 ár um. Set hitan niður Ein ógvuliga kontantur og skjótur háttur at spara olju, er at seta hitan í húsinum niður. Rokna vit við einum miðal- hita uppá 217. vísir ein kanning. at fyri hvert stig hitin økist. økist oljunytslan vid 6%. Í tí bjálvaða húsinum kostar hvert hitastig 200 litrar av olju um árið (fyri eini hús uppá umi. 100 m?). Í tí óbjálv aða húsinum umi. 500 lítrar um árið. Um hitin í tí óbjálv- aða húsinum verður settur niður úr 23” tjil 20” verða 1500 lítrar (ella fyri 2295 kr.) spard- ir í olju um árið. Í tí bjálvaða húsinum er sparingin 600 lítrar (eila fyri 918 kr.) um árið Midstøduketilin Um vit rokna vid at fåa 75% nyttukaloriur burtur úr oljuni í einum góðum midstøduketii, vísir tað seg. um midstødu- ketilin ikki er í lagi, at nyttan minkar niður í 55% ella meir Hervið veksur oljunýtslan við umi. 35% um árið. Radiat . Í gomium húsum er ein stórur hitamissur út igjøgnum veggin aftanfyri radiatorarnar. Hetta kann betast uppá við at bjálva veggin. ið radiatorurin situr á. Aftanfyri sjálvan radiatorin kann harafturat límast eitt blankt metalfolio, ið tveitir geislahitan frá radiatorinum aftur inn í rúmið. Rúmið mill- um radiator og útvegg má ikki vera undir 20 mm, annars vil hetta minka um hitaevnið hjá radiatorinum. Bjálvingin av vegginum eigur annars at fara fram sum tað er nevnt í tí fyrru greinini. » | Myra Í ) ul + = > føj Ikki ov tætt hús Húsið eigur at verða bjálvað so væl sum gjørligt, men tað eigur ikki at vera so tætt, at eitt naturligt luftskifti verður forðað. Luftskiftið í húsinum førir ta luftina vit anda út og eimin frá køkinum, baðistov- uni og vaskirúminum út úr húsinum, samstundis sum nýggj. frisk luft verður ford inn aftur. Gongur hetta luft- skiftið ov trekt, økist vætan í luftini og rútar og aðrar kaldar flatur fáa hana at degga. Hetta kann føra til umfatandi fuktskaðar. Eini gomul, étøtt hús skifta luftina út uml. tvær ferðir um tíman. Hetta svarar til eina oljunýtslu uppá umi. 1500 litrar um árið (ella fyri 2295 kr.). Fyri eini vanlig tøtt hús er luftskiftið uml. 0,7 ferðir um tíman, eila 540 litrar av olju. Eini heilt tett hús útskifta luftina 0,4 ferðir um tíman, eila umleið 300 litrar av olju. Í hesum rúminum er tað tí ofta neyðugt, um tey ikki hava nairkonditiona ella aðra me- kaniska útluftan, at lata nøkur vindeygu upp reglu- liga. fyri at endurnýggja luft- ina inni. Hetta kostar nógv í olju og ein partur av bjálving- arkostnaðinum er her farin fyri skeytið. Henda mitamiss kunnu vit fáa aftur um tað verður installerað eitt so- nevnt hitaendurvinningartól, ið sýgur luftina úr øllum rúmunum í húsinum, tekur hitan burtur úr avlopsluftini og sendur nýggja og fríska luft innaftur. Eisini er tað møguleiki við hesum tólum at tilseta luftini vætu, um hon frammanundan er ov turr. Eg skal kom nærri inn á hetta evnið í næstu grein. Vindeygu og hurðar Millum vindeygu/hurðar og útveggin er eitt giop, ið ofta er torført at fáa tætt. Mynd Il sýnir eitt vindeyga við »for satsrammu«. Ímillum vind- eygaskarmin og veggin er bjålvingarevni, ið uttast er gjørt regntætt við elastiskum og vætuskýggjandi evni. Inn- ast er opnið gjørt vindtætt við pussi ella skúmevni, ið samstundis eigur at verða damptætt. innanfyri hetta lagið hevur man oftast ein dekningslista. Tað er eisini meira vanligt at nýta ein dekningslista uttast, so at tað bleyta, eslastiska evnið íkki verður slitið burtur ov skjótt. - r | Kjallaragólvið Tá gólv liggja beinleiðis niður móti jarð, kann bjålvingin av hesum býtast upp í fylgjandi partar Eitt trægólv á lektum við bjálving ímillum (mynd IV), eigur at hava eitt vætu- skýggjandi lag ímillum lektir/ bjálving og undirlagið. ið oft- ast er eitt betongdekk. Her er uppgávan hjá tí vætuskyggj- andi lagnum at forða vætuni í jørdini at treingja upp í træið omanfyri og at rota tað Eitt betonggólv við bjálv ing niðri undir (mynd III) nyt- ist einki vætuskýggjandi lag, um bert bjálvingin í sær sjålv- um er gjørd vætuskýggjandi og um slitlagið ovast (brendar leirflísar eila líkn.) tolir vætu. Tolir slitlagið ikki, at væta treingir upp í tað úr neðra, so sum vinyl, linoleum o.a., eigur eitt vætuskyggjandi lag at vera í millum hetta slitlagið og betongdekkið. Á myndunum Ill og IV síggja vit eisini, at har er inn- stoyptur ein bjálvandi lætt- betongsteinur í sjálva grund- ina árakað kjallaragólvið. Hetta er gjørt fyri at kuldi íkki skal »siåa« inn í gjøgnum og kala um gólvið. Eisini er tann parturin av betongvegginum, ið er undir jarð bjálvaður innan við vætuskýggjandi bjálving. Henda bjálving kann við sama, góða úrsliti setast uttan á vegginum, men har má hon tó verjast ímóti skam- fýling við pappi og folio. Tey dømi eg havi nevnt her viðvíkja bjálvingini av kjall- aragólvinum í einum van- ligum betongsethúsum. Tað finniast ein ørgrynna av húsa- sløgum og somuleiðis ein ørgrynna av kjallaragólum. T.d. havi eg ikki nevnt >krúpi- kjallarana, ei heldur kjallara- gólv við hita í. Men av tí at tað ikki er pláss at viðgera øll hesi evni, kann eg ístaðin vísa á tey stað, har man kann leita sær nærri upplýsingar um hesi evni. Statens Bygge- forskningsinstitut, Keyp- mannahavn, hevur givið eina mongd av bóklingum út um hesi evni, og teir kunnu fáast bíliga til keyps. Eisini hevur Rockwool-verksmiðjan givið eina mongd av ritum út um bjálving og tey kunnu fáast við at venda sær til t.d. timb- urhandlarnar Trýst ikki bjálv- ingina saman Taka vit eina 100 mm bjálving kann tað sum heild sigast, at steinull og glasull hava somu, góðu bjálvingareginleikar Síðani kemur polystyren, granulat og carbamidskúm (holmúrsveggir), og fara vit Bjarki Hojgaard møbla- og innrætt- ingar ark. longur, koma leys, brend leirevni og lættbetong, ið hava ein bjálvingareginleika, ið liggur 5 ferðir lægri enn tey áður nevndu Lættbetong verður harafturat eisini nýtt sum ein partur av tí berandi konstruktiónini. Tað eigur at gerast vart við, at bjálving so sum glas- og steinull ikki má trýstast sam- an tá ið hon verður legd út, annars við hetta minka um bjálvingareginleikan. Eisini má ansast eftir, at bjálvingin er løgd væl út og ikki hevur op inn ímillum. Tey vindtøttu og damptøttu løgini í veggin- um eiga so vítt gjørligt at sambindast við tey somu legini í loftinum (mynd V), so at kuldabrýr og kondens- skaðar ikki koma fyri. pt! = 1910 TTSIIGISIGN Kuldabrýr Kuldabrýr eru evni ella op í konstruktiónini, ið leiða kuldan inn í húsið. Eg skal her nevna nøkur dømi. Á mynd lll og IV sóu vit, at ein lættbetongsteinur var stoyptur inn í grundina árakað kjallaragólvið. Var hesin steinur ikki innmúraður og eingin bjálving ímillum kjallaragólvið og útveggin, vildi kuldin uttan í frá »sligid« inn í gjøgnum veggin og inn eftir kjallaragólvinum, ið hevði blivið fótkalt og verið útsett fyri kondensvatni. Op í bjálvingini, tað veri seg í vegginum eila í loftinum kunnu eisini vera kuldabrýr Hervið verður ein partur av vegginum kaldari enn restin og vætan í inniluftini vil betur kunna degga hesi stødini. Dustið í luftini vil so hava lættari við at seta seg á hesi stað og vit fáa ein vegg við blettum. Seymir, ið ganga í gjøgnum klædningin innan og út í t.d. ein betongvegg. kunnu eisini vera kuldabrýr. Her vilja tey keldu seymhøvdini fáa vætuna at døgga og veggurin verður avtikin vid dustblett- um. | etagubyggjarii vid berandi jarnbjålkum sær man ofta myrkar ripur inn eftir loftin- um har bjålkarnir eru. Hetta eru eisini kuldabryr. Nr. 20 — 12. mars 1980 Samantikin kann sigast, at skal sleppast undan kulda brum, skal ansast eftir, at tung evni (betong, jarn v.m.) ikki ganga frå ti uttaru siduni av húsunum og inn í tey inn- aru, uttan so at tey eru væl bjálvað sær. Heldur ikki eiga op at vera í bjálvingini og opið millum vindeygu, hurðar og útveggin eiga at verða væl bjálvað og tøtt Ikki bara í Foroyum Tað er ikki bara í Feroy- um, at Sosialurin verður siteraður. Nei, nei. Morgunblað- ið í eisini keldu. Reykjavík brúkar sosialin sum Aftur eitt prógv um dygd og áhugaverdan tidindaflutning í Sosial- inum! Verður fiskeldi þýð- ingarmikil atvinnu- grein í Færeyjum? FÆREYINGAR hafa mikinn áhuga á að hefja fiskeldi í stórum stíl og telja, að ef rétt verður að málum staðið, geti þeir að nokkrum árum liðn- um framleitt 10 þúsund tonn af eldisfiski og áætla útflutn- ingsverðmætið. um 500 millj- ónir danskra króna eða sem nemur um 3,7 milljørðum íslenzkra króna. Á síðasta ári nam útflutningur Færeyinga á sjávarafurðum rúmlega 760 milljónum danskra króna. Í blaðinu Só inn yar nýlega fj um i mál og segir þar m.a., að sjávarútvegurinn, sem Færeyingar hafi að mestu byggt tilveru sína á, hafi tekið miklum breytingum síðustu ár. Sókn á fjarlæg mið hafi minnkað og það sé vafasamt að Færeyingar geti notið sømu lífsgæða og á síðustu árum ef þeir verða að treysta eingøngu á heimamið. Bendir blaðið á, að fiskeldi hafi gengið vel í Noregi og í Danmørku og að tilraunir með fiskeldi í Færeyjum hafi gefið góða raun, auk þess sem sérfræðingar álíti að aðstaða til fiskeldis í Færeyjum sé sérlega góð. Blaðið varar við því að flanað sé að neinu í þessum efnum og vill að stjórnmálamenn sjái til þess að fiskeldi fái fjár- hagslegan stuðning, meðan þessi atvinnuvegur er að komast á legg. Fyrirtækið Fiskaling hefur gert tilraunir med silungsræktun allt frå 1970 og keypti å sinum tima regnbogasilungshrogn frå fiskeld- isstøðinni Laxalóni vid Reykjavik. Arid 1971 voru flutt åt um 8 tonn af regnbogasilungi frå Fiskaling, en síðustu árin hefur útflutning- uinn verið um 100 tonn og er stór hluti silungsins seldur danska verzlunarhring»"m IRMA, Um tu ikki heldur so ring beinanvegin 11820 ella 14720 P.S. Ringir tú beinanvegin, fært tú Sosialin ókeypis sendandi til 1. april. RA