mikudagur 2. apríl 1980síða 7

203 Nr. 26 — 2. apríl 1980 sosialurin SE eftir Unni Hentze, bóndakonu Um bøndur og timaløn Tá ið eg hoyrdi, at ein av luttakarunum å kvinnu- tinginum hevði sagt, at béndur ver dummex, bleiv eg fyrst ill. Eitt mark er fyri sellum. Men aftaná at hava hugsað um tað, má eg bara geva henni viðhald, tað er jú púra rætt. Hver í Føroy- um er so byttur, at arbeiða fyri kr. 25,- um tíman? Jú, tað eru vit, bøndurnir. Tað kann ikki bera til, siga tit, men nú hava vit nakað konkret at vísa á. Vit umsita ein 6 markagarð (kongs) og hava 14 mjólkineyt * ungneyt og kálvar. og 210 áseyðir. Fyri at fáa eina góða urtøku, skulu vit arbeiða nógvar tímar. Her á garðinum arbeiðir bóndin og pápi hansara, ið er pension- eraður, men er við allan dagin álíkavæi. Tey tyngstu tekini falla sjálv- andi ikki á hann, men eitt er vist, vit kunnu á ongan hátt vera hann fyri uttan. Til dømis røkir hann seyðin burturav og arbeiðir í fjósi og bei saman við soninum, so eg tori við vissu at siga, at teir utføra tvey árs- verk og reiðiliga tað. Vit kunnu siga, at teir arbeiða 7 tímar um dagin í 6 dagar. og ca. 6 tímar tilsamans sunnudag. Afturat hesum arbeiða børnini og eg 1 tíma um dagin tilsamans við fyri- fallandi = arbeiði. So kunnu vit fara at rokna eitt sindur. 7 timar x 6 x 2= Båt. + sunnudag Gt. + konu og børn 7t. = 97 t. pr. viku 97 timar x 52 = 5044 tímar um árið. Men so vita vit eisini, at um summarið arbeiða vit nógv meira enn teir 97 t. um vikuna, so tímatalið er ikki ov høgt sett. Nettourtøkan å garðinum fyri 1979 var kr. 125.000 (roknskapurin er førdur av góðkendum grannskodara i Havn). Um vit so siga 125.000: 5000, ja so siggja vit øll tað góða úrslitið: Kr. 25,- pr. tíma. So fara vit í verkfall! Ja so var tað vist, at vit blivu rukkur, tí eitt vita vit, at um ongar føroysk- ar landbúnaðarverur Føroysk imperialisma i heimsmåtistokki Herfyri hevði útvarpið tey tíðindi at bera, at Ejler Ja- cobsen hevði verið tvertur um hav í ein útsynning, yviri í Latín- amerika og kannað fiski- vinnumeguleikarnar har. Ferðin varð saktans gjørd fyri egna rokning, fyri at kanna teir globalu eksploitatiónsmeguleikar- nar uttanfyri Feroyar (eksploitation = útpíning), og fyri at kanna, hvussu hesir meguleikarnir kunnu koma føroyskari imperialismu og stórkapi- Jú, har var mangt at síggja, og hesin globe- trottarin hevði sæð, ja, haldið tykkum fast, sæð Framhald av síðu 6 um, tá tað stundar móti vali ella tá okkurt arbeiði skal gerast. Við at halda fram við hesi gongdini, eru tit við at máa grundarlagið undan floksorganisatión- ini. Organiseraður javnaðarmaður rekjur so stórar sum væl- vaksnar rottur. Jú, tivandi av undran kemur hesin okkara stóri sonur aftur av ferð, eins og Columbus á sinni, og greiðir okkum frá, at nú sæst aftur glotti framman fyri stavn. Okkum nýtist ikki longur at sita við eskukaldari grúgvu og niðurfyrirullaðum rullu- gardinum. Nei, kreppan er horvin sum degg fyri sólini — um rætt verður borið at. Nú er tað upp til teir fólkavaldu at gera sín part og gera skipini til reiðar: aftur eitt rekjuævintýr fyri framm- an! Nú kunnu aftur gerast samfelagsskaðiligar ílegg- ingar í risafør, sum ríka hin einstaka, hava lítla manning, stóran teknisk- an kapasitet, men kosta landinum og fólkinum á landi risaútreiðslur. Men hvat er hetta at tala um, tá vit kunnu spæla im- perialistar eins og teir stóru, eina tíð? Í somu tíðindasending hótti ein Laxafoss: tað verður ikki loyst frá bryggju fyrr enn trygd (almenn trygd?) er fingin fyri, at hetta ævintýrið har yviri fer at loysa seg (fyri hvønn?). Tað er gott at vita, hvussu nógv ein er verdur, sanniliga! Gleði meg til tann dag, tá eg mína vegna kann koma við slíkum hóttanum. Kanska sum gullgravari við almennari útgerð í Grenlandi, ella hví ikki eftir olju, urani ella dia- mantum? Meguleikarnir eru jú so nógvir. Næstu ferð Ejler fer vestur um hav, tá lysti meg at vita, hvussu fólkið hevur tað har yviri. Tey eru ikki 30 feit, sum hesar nýggju rækjurnar, havi eg latið mær fortalt. Vasco da Gama tjak og meiningar komu á marknaðin, vóru fólk fuilkomiliga líka- glað, tey einastu, ið fóru at fela tað, vóru vit sjålvi. Tí hini fingu 1. floks E.F.- kjøt til lágan pris, somu- leidis islendskt lambskjøt og Matildumjóik aftur- vid, so har eru vit lika langt komin. Er føroyskt landbrúk óneyðugt? Nei, rópa øll, nú eru knapp- liga all so positiv, nu skal tað vera. Vit skulu økja framleiðsluna, rasjonali- sera arbeidi, fåa meira burtur ur. Men fær land- brúkið nóg mikið av pengum til at rasjonali- sera við? Ja, tað er óvist, og hvussu leingi tíma vit á henda hátt? Vit kundu til demis gjørt okkurt annað, vit siga góða jarð + til eplavelting, eisini eiga vit amboð bæði til at seta niður og til at taka upp við. Vit kundu eisini havt slaktineyt. Men so verður aftur mótmælt. Bóndi uttan mjólkineyt? Tá er ein ikki rættuligur bóndi. Tit hava 1. floks bø, hann skal utnyttast uppá besta máta, tv.s. til mjólkineyt' At enda eitt lítið daemi um, hvussu stuttligt tað kann vera. Vit kunnu hugsa okkum ein góðan summarsunnudag; tá er ofta nógv ferðafólk á bygd. Tey spáka framvið har neytini ganga á beiti, alt tykist so fridarligt og romantiskt, alt er so hugnaligt, halda tey tanna beri idyllur. Men so knappliga slítur ein kúgv el-trådin, og fer útum, aðrar aftaná, og so øll upp at renna, eisini vit, meira og meira ill- sint, tí vit vita at tit flena, tí hetta er sirkus. Er tað nakar, ið kennir seg aftur? Bæði í teimum, ið renna og teimum, ið flenna? Ja, vit fela okk- um sum tåpulingar, og tað eru vit heist eisini, tí vit renna ikki fyri dupuita timaløn, sjålvt um tað er sunnudagur Hví, eg havi skrivað hesar reglur? Jú, nú koma skattalistarnir út um alt landið. so kunnu tit hugsa tykkum um, áðrenn tit fara at brúka tykkum um bendur og skatt. Einki hotell á keiøkinum Eitt av teimum fyrstu málunum, sum Tórshavn- ar býráð fer at taka steðu til, er um loyvi skal gevast til byggjan av hotelli, so- kallaðum sjómansheimi, á parti av keiøkinum í Havn. Eg og nógvir aðrir havnarborgarar vildu heldur havt Skálatreð til parkeringspláss. Hvar aðrastaðni i Havnini kunnu vit leggja eitt so stórt eki av til parkering? Tað verður torfert at finna. Hetta áttu býráðs- limir beinanvegin at gjert sær greitt, og samtykt at Skálatreðin skal nýtast til parkeringspláss burturav. Vit hava í letuni tvey stór og góð hotel og eitt stórt sjómansheim, sum meir tekur kundar frá hotellun- um enn at hýsa sjómonn- um. Harafturat fer Tryggingarsambandið, saman við eðrum, nú undir eina størri hotell- bygging, so ilt er at síggja til hvat endamál eitt nýtt og stórt sjómansheim verður til. Onnur sek er tann, at tað semdi seg betur fyri Tryggingar- sambandið at nýta pengarnar til upprunaliga endamálið, evt. at lækka um tryggingargjøldini, enn at bygt hotel. Tad er nógv størri nytta i Skålatrødni sum parker- ingspláss, enn til nakað annað endamál. Saman berið bert hetta við sein- asta útspælið frá býrað- num um parkeringsbann fyri lastvognar. Tá menn fortoyaðu skipini á vánni nýttu teir sokallaðan ritu- bát at rógva ímillum við. Tað er kanska nakað líkn- andi býráðið hugsar sær at bilferararnir skulu gera tá teir noyðast t.d. út í Havnardal at parkera bilin. Teir skulu tá kanska hava ein minni bil í lastini at ferðast í millum við. Robert Mohr Poulsen Hvar bleiv eldslekkjarin av? Ný býráðsval skal vera til heystar, vilja vit her heita á tann býráðslim, sum fyri nekrum mánaðum síðani var inni á býráðnum her í Tórshavn og „tók“ skúm- sløkkjaran, sum hekk á vegginum. Hóast hann fleiri ferðir er biðin um at koma aftur við honum, letst hann sum einki. Vónandi fara hesar reglur at hjálpa. Skattgjaldari Til kåra petersen! Aðrenn tu leyp á William Heinesen, kundi tú ómak að tær at hugt í eitt leksi- kon ella bókmentasegu, har hevði tú sæð, at Martin Andersen Nexø var heiðursborgari í týska býnum Dresden, har hann livdi síni seinastu år Dan Petersen