mikudagur 2. apríl 1980síða 10

Síða 10 sosialurin Nr. 26 — 2. apríl 1980 Fiski- og arbeiðsmaðurin Albert Norðfoss: Skaddur umborð á bretskum trolara — lá á flekiborðinum í 17 tímar Hóast hugurin lá til sjólívið, so »vildi« lagnan ikki, at Albert Norðfoss skuldi blíva verandi á sjónum øll síni bestu ár. Hann var bert 15 ára gamal, tá hann fór til sjós fyrstu ferð. Baldist síðani í umleið 20 ár á sjónum, til hann í besta aldri fekk ein so álvarsaman snudd umborð á bretskum trolara, at hann legðist upp á land — og ongantíð síðani fór aftur til sjós. Albert er ikki vónsvikin ella hugtungur. Hann minnist aftur á gamlar dagar á sjónum við gledi. Tí hann upplivdi nógv hesi árini á sjónum: við havrannsóknarskipi í Miðalhavinum, við slupp Íslandi, flýddi bretskum her- skipi, ferdi fisk millum lond og sigldi bátar úr Føroyum til Islands. Albert Noråfoss er føddur i Havn i 1895. Foreldrini vóru Elsebeth og Dánjal í Horni i Havn. Albert gekk í gamla kommunuskúlan- um, men tá hann var fyltur 15 ár, vildi hann sleppa at royna okkurt nýtt og spennandi. Hann vildi royna sjólívið Við »Thor« í Midalhavinum Um hetta mundið kom danska havrannsóknar- skipið »Thor« á Havnina við tveimum sjúkum monnum, og boð vórðu send eftir tveimum føroyingum at koma við í staðin. Albert greiðir sjálvur soleiðis frá: — Hetta ljóðaði spennandi. Teir skuldu í Miðalhavið at gera yngulkanningar. Eg tók av tilboðnum. Hin feroy- ingurin, sum fór við, var Hans Jákup i Daiastovu Hann var 10 ár eldri enn eg. Eg mynstradi sum deksdrongu- og sum matrósur Hans 12. februar í ár kundu hjúnini Anna og Albert Norðfoss i Havn halda diamantbrúdleyp — tey høvdu tá verið gift í 60 ár Tey bæði hava hesi seinastu 33 árini búð á Gráasteini. Hóast nokkso høga aldurin — so hava tey bæði tað gott — eru frísk, glað og fryntlig. Sosialurin hevur verið úti og tosað við tey bæði, sum høvdu nógu at siga frá. Tað var fínasta veður, tá Thor fór av Havnini. Leiðin gekk fyrst til Stornoway, har teir skuldu hava ymsa veru umborð. Síðani víðari framvið bretsku vestur- strondini, har tað var lagt at í fleiri havnum at fáa kol. Albert sigur, at Thor var ein sannur kol- slúkari, og tí máttu teir hava nógv kol umborð til tann tanga túrin suður í Miðalhavið. Stórt upplivilsi Þeir steðgaðu í Gibralt- ar. Fóru síðani víðari til Tunis. Og soleiðis gekk leiðin víðari eystur gjøgnum hetta stóra havið. Thor var ein um- bygdur trolari, ið varð nýttur sum havrann- sóknarskip Umframt manningina vóru fýra vísindamenn við. Leiðari av lurinum var tann víðagitni fiskifrøding- urin Johannes Smith, professari. Skipari var ein dani, Georg Hansen av navni. Henda mannin skuldi Albert koma samband við aftur fleiri ferðir seinni Miðalhavstúrurin við Thor var eitt satt upp- livilsi fyri tann unga havnardrongin Albert Norðfoss. Teir mundu vera inni í havn í flestu av miðalhavslondunum Men tað er serstakliga ein ávís hending, sum rennur fram í minninum, nú Albert hevur sett seg at tosa um »gamlar« dagar Tad var meðan Thor lå í havn í Grikkalandi Albert bresar, men hevur kortini eitt álvar- samt bráð, tá hann sigur frá hesi hendingini Ófriður í grikskum býi — Eg og tveir av donsku vinmonnum mínum vóru farnir ein túr í land. Vit spákaðu eftir hevuðsgetuni. Har hoyrdist brádliga mikið mannamál. Fleiri túsund fólk vóru komin saman á torginum, og millum teirra stóð ein maður á einari tunnu. Hann veip- aði við ørmunum og segði okkurt, eingin av okkum skilti eitt orð av niðan sum Tad sá út til at líkjast einum politiskum fundi. — Men seinni kom órógv á fólk. Bråd- liga hoyrdist gangur frá hestahógvum. Jú mín sann — nakrar hundrað letu metrar framman fyri okkum komu fleiri hundrað politistar á hestbaki og spjaddu óheppin. Hann fekk eitt slag í hevdið og svímaði. Men vit fingu hann kortini umborð aftur í ollum góðum. Í Keypmannahavn — Jú víst var hetta spennandi fyri ein 15 ára gamlan havnardrong, leggur Albert afturat. Tururin hjá Thor endaði um heystið í 1910, og teir settu kós móti Keypmannahavn. Hóast Albert bert hevði fingið lítla len, so hevði hann her lært fitt fólk at kenna, sæð nakað av heiminum uttan fyri Havnina og roynt sjó- lívið. Tad varð eingin steðg- ur í Keypmannahavn. Albert kendi ongan at fara til, og Smith pro- fessari, bjóðaði sær til at fylgja honum oman í havnina at vita, um har var okkurt feroyskt skip, sum hann kundi sleppa heim við. Og tað var tað. Tann gamla skonn artin »Frederikshåb« skuldi just rigga til at fara heim. Albert fekk hyru umborð, hjálpti kokkinum — og fekk so- leiðis fría ferð til Feroya Tårurin varð drúgvur Vardi í heilar 21 dagar Merkti fisk undir Feroyum Arið eftir fekk Albert bræv frá skiparanum á Thor, Georg Hansen. Hann skrivaði, at teir høvdu selt Thor til Ís- lands, og at teir istadin høvdu leigað lang- bummaran »Surprise« frá Restorff til at gera kanningar undir Føroyum. Georg bað Al- bert fara við skipinum. Og hann var skjótur at taka av. Teir fóru tá undir Feroyar at merkja fisk. Skipari var Ísak Næss og maskinmaður Sofus hjá Adolfi. Tey fylgjandi árini vóru ikki minni spenn- andi og innihaldsrík, sum tey fyrstu. Í 1912 fór Albert fyri fyrstu ferð til Íslands. Flutti fisk til Bretlands Ikki at fiska — men at føra fisk til meginlandið. Hetta árið var hann við „Súluni<, sum Jóannes í Funningsstovu í Havn førdi. Teir tóku fisk frá Millersskipunum og førdu hann til Bretlands og Danmarkar. Georg Hansen hevði ikki gloymt Albert Norð- foss í Havn. Í 1913 fær Albert enn eitt bræv frá Georg Hansen, sum sigur frá, at danski stat- urin nú hevur keypt eina skonnart við motori, og at ætlanin er at fara til Suðuramerika at gera kanningar. Men mongum brestur ætlan. Albert sigur soleiðis frá: — Tað leið so langt út á summarið, og skipið var enn ikki komið til Feroya eftir mær. Ég tímdi ikki at bíða longur, og tá so Óla Svend Svendsen biður meg koma ein túr til Íslands við »Hurrycane«, segði egja. Fyrstu ferð at fiska — Vit vóru ikki meira enn farnir av Havnini, tå skonnartin við Georg Hansen kemur á Havn- ina at taka meg við. Í fyrstu atløgu var eg vón- brotin — men so fekk eg at vita, at skonnartin var farin á land og varð Framhald á síðu 12