leygardagur 26. apríl 1980síða 6

Síða 6 sosialurin Nr. 32 — 26. apríl 1980 telf. 147 20. 118 20 box 76, 3800 Tórshavn p/f sosialurin Útgevari: Fyritaks- og blaðstjóri: Blaðmenn: Tórfinn Smith (ábyrgd) Hegni Djurhuus Jóhann Mortensen Jan Miiller Arne Thomsen Sosialurin Dimmalætting Lýsingar: Uppseting: Prent: Arbeiðsloysis- trygging MEÐAN arbeiðsloysi í grannalondum okkara hevur verið eitt av teim størstu vandamálunum, hevur hetta vandamál ikki tókst monnum her heima á landi serliga viðkomandi. Sagt hevur verið, at her er nóg mikið av arbeiði, og at hvor, sum hevur hug til arbeiði, hevur rikiligar møgu- leikar til tess. Men so einfalt er tað tó íkki. HÓAST LANDSSTÝRIÐ í stóran mun hevur fert ein arbeiðsloysis-fyribyrgjandi politikk mótvegis uppgávuráðum andstødunnar, mugu vit í dag ásanna, at vit ikki kunnu siga, at vit eru sloppin undan arbeiðsloysi. MISJAVNT ER HVAR í landinum ein býr, og hvørji arbeiðstilboð viðkomandi ski kann bjóða. Talan kann vera um partvíst arbeiðsloysi — at arbeiði bert er at fáa ávísar dagar í viku. Harafturat kemur tað, vit kalla ungdómsarbeiðsloysi. HVAT TAÐ vil siga, at vera arbeiðsleysur, eila ikki at hava nóg mikið av arbeiði, kunnu tey best døma um, sum kenna og hava kent svidan av tí. Men eitt er vist: tað er torført hjá teimum, sum ikki hava fulla viku at fáa endarnar at røkka saman og annars greiða sínar skyldur. LAT TAÐ TÍ vera okkara vón, at landsstýrið fer at gera álvara av nú beinanvegin at fyrireika eina arbeiðsloysistrygging, sum júst er eitt av teimum málum, sum eru nevnd í samgonguskjalinum. Í samband við eina arbeidsioysistrygging eigur sjálvandi at vera fyriskipað arbeidsåvising, sum kemur bæði virkjum og arbeiðsfólki til góðar. Ikki nógmikið at ásanna SUM VIT SØGDU frá í seinasta mikudagsblaði, er ein kanning um bústaðarviðurskiftini hjá ungfólki undir út- búgving gjørd í Havn. Hvussu hesi viðurskifti hava verið í mong år, og eru framvegis, munnu helst flest fólk vera greið yvir, og tað vísir kanningin eisini. Niðursteðan eftir eini fyribils meting av kanningini er, at tað er bráð- neyðugt við byggjan av kollegium við kemrum. SOSIALURIN HEVUR so mangan víst á hendan terv. og tað hava onnur við, men tað er kortini eingin, sum hevur gjørt nakað fyri at loysa trupulleikan. Frá mentamála- neyndini hjá býráðnum, sum hevur skipað fyri kann- ingini, verður nú sagt, at tørvurin er ásannaður. og til hetta mugu vit siga, at tað er ikki ov tidliga at eisini bý- ráðið hevur fingið eyguni upp fyri hesum. MEN TAÐ ER IKKI nóg mikið bert at ásanna. Vit mugu beinanvegin fara undir bygging av hóskandi íbúðar- húsum. so hesin tørvur kann nektast, tí lítið eru skúlar og onnur læruplåss í hevuðsstaðnum verd, um tey. sum eru undir útbúgving. ikki so frægt sum fáa innivist í býnum, ella búgva undir umsteðum. ómenniskjansligum Løgting, lærarar & co. einaferð enn (uppiskoyti til bræv frá »forvitnum« 1. mars 1980) Kanska er tað skeivt at blanda persónlig viður- skifti sum arbeiði, ogn, osfr. upp í tað at vera politikari. Kanska áttu vit at mett politikarar eftir teirra politisku stevnu- skrá og ikki eftir persón- ligum viðurskiftum. Men soleiðis er tað ikki í Feroyum. Bæði tí at polit- ikarar oftast, tá teir koma at buðinginum, hugsa meira um persónlig áhuga- mál enn politiskt endamál og ideologi. Og tí at fólk í Føroyum meta hvenn annan eftir persónligum viðurskiftum heldur enn eftir politiskari stødu, og velja hareftir. Soleiðis hendir tað, at verkafólk velur fólkafloksmenn, og summir kapitalistar velja javnaðarmenn, og so víðari. Tað at politikkur í Fer- oyum er ein persónligur spurningur í stóran mun, ger, at summir bólkar hava lættari við at komast framat sessunum og »beinunum« enn aðrir. Familjuskapur hevur nógv at siga — men eitt annað er tann beinleiðis yvirnáttúrliga og myst- iska, magiska trúgvin, sum fólk hevur á fólki við einum ella eðrum pappíri, sum vísir at tey hava tikið eitthvert embætisprógv. Í eini bygd er tað ofta so, at lærarar, læknar og prestar eru mestsum lyftir yvirum allar menniskjans- ligar veikleikar. Læknin er ein magiskur persónur, ein »heksadoktari« sum fólk uppfata sum havandi yvir- náttúrlig evni og helst hevur samband við hægri maktir, av tí at hann kann lekja fólk. Í veruleikanum er hesin maður ein teknik- ari — ein, sum hevur lært ein ávísan teknikk til at fara við mannalikaminum — eins og ein bátasmiður hevur lært at fara við sínum báti, og kann gera hann í ordan um nakað er í ólagi. Men fólk trýr á slíkar menn sum altvaldandi, sum gudar — og sjálvt um teir ikki hava eitt vet av politikki í knokkinum, so hava teir lætt við at verða valdir á ting. Lærarin er »høvdid i bygdini«. Sjálvt um hann ikki hevur annað enn eitt pappír frá einum lærara- skúla, sum ikki sigur nógv um hansara politisku evni og kunnleikar, so veit hann alt um veður og vind og hann er lyftur yvir alt tjak sum ein „klókur maður<. Hann má á ting! Stillar hann upp, verður hann valdur, líka mikið hverja politiska stevnu- skrá hann hevur, ella hvenn hann vil verja og hvenn hann vil vraka, ella um hann veit nakað yvir- hevur, hvat politikki við- víkur. Presturin er umboð fyri Hannsjålvan her á jørå. Ti blandar hann seg sjåldan i politikk — tað er ov jarð- bundið fyri hansara yvir- náttúrliga starv. Men um hann ger tað, so stendur hann kanska sterkari enn bæði lærarin ella læknin. Um sjálvur hann í erva verður blandaður uppí politikk, so er einki at gera: har verður alt annað at víkja tá veljast skal. Men fáir prestar fáast við politikk og jarðbundið ar- beiði. Tí tað hevði kanska minkað um virðing teirra sum umboðsmenn hans í erva her á fold. Útbrótararnir — teir kollveltingarhugaðu miss- ionerarnir — teir leggja alla sína gudsskaptu reli- giøsu kraft inn í politiskt arbeiði. Tó mest til frama fyri kapitalistiskar og aft- urhaldssinnaðar kreftir. Teir verja sjáldan hin minni menta, arbeiðs- mannin, í stríði hansara fyri einum rættvísari býti av ágóða samfelagsin. Nei — teir brúka Gud í bar- daganum fyri sambandi, kapitalista-valdi og ellum afturhaldssinni, summir vilja aftur í svertu miðeld- ina við forfylgingum av eðrvísi hugsandi og religi- øsum sensuri, og noktan fyri starvi til fólk, sum ikki hugsa sum teir sjálvir. Teir tæna kapital- ismuni, men siga seg tæna Gudi. Synd? Hvat so við hinum fer- oyingunum? Arbeiðs- manninum, fiskimannin- um, handverkaranum, tí lesandi, teim arbeiðsleysu konufólkunum, húsmeðr- unum? Hvussu ofta koma hesi, sum hóast alt um- boða eitt stórt fleirtal, a ting? Hví ikki? Hvat er tað, sum skapar feroying- um eina turkatrúgv uppá »finar« menn við pappir- um: revisorar, stjórar, lær- arar, læknar, prestar, aka- demikarar, partabrævs- snúltarar? Hví er hesin meiriluti so lítið umboðaður á tingi? Hevur hann ikk áhuga í politikki? Hevur hann ikki tíð? Hevur hann ikki yvir- skot til politiskt arbeiði? Hevur hann onki vit um politikk (hava tingmenn- inir tað???). Hví er stætta- skiftið so eyðsýnt í fer- oyskari tingmentan? Kanska er tað sum vantar ein verulig politisk skúling av einum fólki, sum í áratugir er díkt undir í býttleika frá Dag- blaðnum, Dimmalætting, Tingakrossi og eðrum tvætli. Um orðið »folka- ræði“ skal hava nakra meining, so má tað týða at fólkið alt skal ráða yvir landinum, yvir búskapin- um, yvir ognarviðurskift- um, yvir okkara sam- felagslivi ellum. Og ikki einans fiskaselustjórar, partabrævs-snúltarar og aðrir útlærdir útnyttarar. Vend má koma í. Svarið er: eitt sosialistiskt Feroyar við veruligum fólkaræði yvir ollum við- urskiftum í samfelagnum: framleiðslutólinum, virkj- um, skipum, skrivstovu- veldinum, skúlaskapi, prestaskapi og eðrum. Tá- staðni fær orðið fólkaræði eina veruliga meining. N.N. Yvirprisrådid Kann Sosialurin upplysa mær, um prísráðið sambært tí nýggj príslóg- ini er valt, og um so er, hverjir sita í tí? Svar: spurin Feroya legting valdi yvir- prísráðið tann 19. mai grannskoðari, 1979. Í yvirprísráðnum sita: Petur Alberg Lamhauge, Havn, Sverre Skaalum, av- greiðslumaður, Vági, og Dánjal Magnussen, advo- katur, Havn. at leggja kristna (!) navn sítt til greinina, og goymir seg aftanfyri tað, at tey, ið leggja navn til, gera hetta bert fyri at polera egnu gloriu sína — fyri at verða sædd. Frægari er at polera egnu gloriu sína undir full- um navni, enn at svína nevndar persónar út — undir dulnevni. Eins egna gloria verður í øllum forum ikki reinari av at dálka aðrar. Niclái Petersen luttakið í orðaskiftinum! sigið tykkara meining stutt og greitt! so sleppa fleiri brøv við!