leygardagur 26. apríl 1980síða 7

Er Nr. 32 — 26. april 1980 år inte fá gåvor av det siaget som iått inhiberns 1 inom glas och ram kyrkan Suderoy, den sydligaste hanger den førsta fárðiska flag av Fárðarna. Jag ville smaka pá gan, kompanersd 1919 av en stu- dent frán just denna by Fartyget kránger fårbi Stora Fáringarna har sen gammalt och Lítla Dimun. Piskade av vå- ett nationalmedvetande. vars rík gorna. insvept regntjocka ser tigsre namn kanske år sjálvbe- dessa klippøar overkligare ut án vareisedrift havet. Jag fick mitt lystmåte. vanligt — likt ruvande havsvåsen som stigit upp till ytan. TY-HOT "Smyril" tar sig in | en fjord Jag stiger | land í Tvøroyri. Det promenerar får på kajen. Hans E Mortensen, som driver vårdshuset í Oravik och í 5 syss ar med det mesta, tar en sváng med mig | sin bil Den pressar sig På återwågen beråttar Mor jensen att nu har TV kommit till Suderoy, bara ett par kvillar í veckan men indå. Han år oroad. TV hotar slá sånder ot! mångtasetterat so- det inte mycket att sága om det Det fårdiska bondesamháliet kan ju inte konserverns. Men det år sitet på vilket sosialurin gram. Fåreningarna børjade sína såndningar | fjol våre. Tittarantalet år | dag såkert 30 procent av befolkningen. TV gjort trandhugg som år mårktigt Borgtund VILLRÅDIGT Det finns ett beslut om att TV ska inføras på Fårderna Det har tagits av lagtinget. landet. Men sen har man inte vetat hur en fårdisk televissonsord ning skulle se ut. Hur ska TV organiseras och vilken ska programpolitiken vara? Dessutom har det handlat mn pengar. om samhålleligs nvesteringar. Såna år inte populårs på Førøarna Frågan om TV har vilat år efter ár Men 1978 gav lag tinget tillstånd till prrvata før nog behøve tas fram ur sitt skáp eningar att sánda TV-pro och højas som ett stridsbaner fram ull øns branta våstsida Vi nit liv. tar oss ner till fiskebyn Famjin Fårdarna lever ánnu i skarven mellan bonde- och industrisam FLAGGA hállet Detta tillsammans med den geografiska isoleringen har På altaret | Famjins kyrka gjort att månniskor ánnu kom- står ljusstakar, votivgåvor mer tillsammans på gammalt vis från (Srsamlingen. De skulle samkvåm och foreningar, | tea førfirns om Famjin-bátarna tersållskap och sångkorer ute tili havs kom vilbehálina Det år en samvaro som TV nu hem. Det var vilikoret. De: har børjat ståra. | och før sig ár ØVERRUMPLING De program som førening arna kóper in år till 50 pro cent danska, den andra hálf ten kommer från Ovrigs ut TV på Pøirðarna har aliteå ingen som hoist lrbisk Br- ankring. Ett land som í tumen år slagtts før in ogen kutter sitt sprák, stn sårnrt låter sig nårmast genom on distrak- Den dár flaggan ; Famjin skulle nog inte TV ta sig í land, men annars håller lelevisionen pa sit smygockupera Fårderne. Sjónarmiðið er skrivað av blaðstjóranum á mentanarsíðunum i svensku avísuni Arbetet. Hann vitjaði í Føroyum fyri stuttum og skrivar her nakrar hugleiðingar um tørvin á før- oyskum mentanarpolitikki og ger sammetingar við Svøriki Í fyrstu døgum arbeið- arargrslunar var vanliga hugsanin, at mentanar- lívið rættiliga fór at koma fyri seg, so skjótt sum arbeiðarin fór at vera betri fyri materielt. Tá breyðið var tryggj- að, fór arbeiðarin av sín- um eintingum at hugsa um mentanarligu virðini, og hava áhuga fyri teim- um. Men so varð ikki. Hetta var skeiv hugsan, sum fekk hættisligar av- leiðingar. Vit fingu í Svø- ríki eitt fólkaheim, sum avgjørt ikki var júst eftir ynski (vælferðarstaturin verður ongantíð liðugt útbýgdur). Vælferðar- staturin man hóast alt, vera best skipaða ætlan- in kortini. ! staðin fyri mentanarligu vælferå- ina, sum skuldi koma eftir materiellu batunum, gjørdist eitt tómrúm, sum fyltist við profitt- kendum tiltøkum. Vit komu tå at kenna tílíkar skuggasíður, hvers syndarligu fylgjur vit komu at síggja, tá fíggjarkreppan í triati- árunum eisini rakti okkum. Tað verður torført at finna nakra avgjerda orsøk til fyribrigdi sum harðskap, rusdrekkamis- nýtslu og ungdóms- trupulleikar — júst hetta sum meira og meira býtir fólk upp í bóikarnar: samfelagstaparar og vinnarar. Men eina av orsøkun- um finna vit í miseydn- aða mentanarpolitikkin- um. (Vit hava ikki enn fingið = eina rættvísa skúlaskipan hóast vit av øllum alvi hava roynt). Eg veit ikki um tit í Føroyum eru við at gera sama mistakið, men tit skulu vera varin. Tað, sum eg havi lagt til merkis á mínum Føroya-vitjanum, er eitt samfelag, sum materielt er sera framkomið. Her er stórt virkisfýsni. Vegir verða gjørdir, hús verða bygd og eisini verksmidj- ur. Eitt nýmótans sam- felag verður bygt upp eftir stuttari tíð. Eitt fátækt land gerst ríkt, og tað unni eg fer oyingum so hjartaliga, aftaná túsund ár við sveitta og nærum gagn- leysari meði. Men tað sum eftir mín- ari hugsan gjørdi, at før oyingurin orkaði at liva við sera trongum korum var, at tað hevur verið Amnesty International skrivar: Duldar fangalegur i Argentina slætt vórðu myrdir Út er komin ein frágreiðing við vitnisfrásegnum frá duldum fangalegum Argentina. Tveir av fang- unum yvirlivdu í hesum leg- um í 15 mánaðir, frá no- vember 1977 til februar 1979. Teir hava givið ná- greiniligar frágreiðingar um tilveruna hjá 800 fangum í hesum ræðuligu legum, og um hvussu 800 av hesum fangum rætt og Hesir báðir menn, Oscar Alfredo Conzáles og Hora- cio Cid De La Paz, vóru í fimm ymsum legum, og kundu harumframt greiða frá um hundraðir av fang- um, sum máttu roknast fyri at vera deyðir Báðir komu til Amnesty International við teirra einastandandi vitnisburð- im eftir at felagsskapurin 1979 hevði givið út ein lista yvir 265 menniskju, sum vóru »horvin« síðan kvett ið, sum í 1976 gav valdið til General Jorge Vidale. Frågreidingarnar frå omannevndu monnum benda á eina miðvísa mannagongd viðvíkjandi viðferðini av politiskum fangum. Tortururin og for hoyrini verða miðvíst fylgd eftir Tore Borglund, kulturredaktør Neyðugt við virknum ment- anarpolitikki ein sjålvsmedvitan til staðar. Tit stríddust fyri tykkara máli og tykkara tjóðareyðkennum. Hes- um eyðkennum er hildið fast við gjøgnum øldir Um hesi eyðkenni nú skulu varðveitast og ikki kastast fyri borð, fer eftirtíðin at vísa. Men í sínum samfelag, sum broytist so nógv eftir so stuttari tíð, er vandi fyri, at fólkið verður mentan- arliga rótleyst. Mentanarsiðirnir í bóndasamfelagnum eru helst rættiliga fremm- andir fyri ti unga ættar- liðnum. Tí er tað av al- stórum týdningi at varð- veita gamla mentanar arvin við at knýta hann til ta nýggju tíðina fyri á tann hátt at skapa ein kontinuitet. Men tað kostar. Tað t 10Nsiegu fangarnir pindir og að varð fortalt fangun 2, at teir skuldu flytast til vanligt fongsul ella ti rbúgvingarsteð Hesum trúði hesi ólukku ugu menniskju sjálvsagt (g tey hesi trúgv, tá tey s fáa samband familjur. Summir sluppu á A stutta vitjan heim, meðan aðrir tosaðu í telefon við síni skyldfólk. Hetta gjerdi at familjurnar gjerdust minni stúrnar fyri viðkomandi fangum sama varð við sum tí ikki gjørdust so idnir at flyggja Vaktirnar = royndu at # angar krevst av føroysku politikarunum, at teir skipa fyri einum væl undirbygdum og virkn- um mentanarpolitikki, men ein tílíkur politikkur er sum sagt ikki ókeypis. Men lítil uggi er í hinum møguleikanum: coca cola-mentanin — penga- mentanin. Og, er tað tor ført í Svøriki at varðveita sína mentanarligu ser stødu mótvegis út lendskum ágangi, er tað eisini torført í Føroyum. Fyri frammandamann- inum kann tað tykjast óhugnaligt, at sjónvarpið hevur snýkt seg innar gjøgnum bakdyrnar við einum programmurvali, sum er lítið viðkomandi fyri føroyingin. Eisini verður ein hugs- annarsamur, tå ein hoyrir um korini sum føroysku um skuldu kuidu faa nnspræning Síðan vórðu hesir fangar koyrdir ppí lastbilar og roråu ongantið sæddir aftur. Teir vórðu leinkjaðir »vka klæði við. Nógv vórðu soleiðis ferd burtur í berum var mitt á veiri At enda vórðu teir koyrdir uppí flog fer, haðani teir vórðu blak aðir í havið, vitlevsir. men iv rithøvdundarnir virka undir. Tad er torført hjå teimum at »liva« av at skriva. Sjålvandi skulu vegir byggjast í Feroyum, segði Steinbjørn Jacob- sen, rithevundur, tá eg tosaði við hann í vetur úti á háskúlanum í Havn. Vegir skulu byggjast men er tað neyðugt. at teir eru so breiðir, spurði hann. Hevði tað íkki borið til at gjørt teir ein metur smalri, og nýtt spardu pengarnar til at stuðla føroyskari mentan við? Eg veit ikki, hvat tað á trygdarøkin um vil føra við sær, at vegirnir gerast smailri Men tað ber eisini vanda við sær at koyra í bráð- ræsi inn í framtíðina Tore Borghund naiaraar! eingerðararbeiði. kokkir nekan:karaarbeiði nntá viðhvert skri nternational it almanna vitnisburåin hjå áðum monnum les1 mánaðvis irkannaðir. og eftir setti samband við vælvitandi keldur irgen- tina og hevur soleiðis fingið áttað sannleikan av vit