mikudagur 30. apríl 1980síða 3

i Nr. 33 — 30. april 1980 sosialurin Føroysk rækjuskip reka royndarfiskiskap i Eysturgrønlandi: Rækjurnar størri og reyðari og hava ein sterkari smakk — Hava betri pris å marknadinum Tey braytt veturviåurskift- ini í Eysturgrønlandi í år koma ti føroyska rækjuflot- anum væl við. Orsakað av nógvum ísi og vánaligum veðri hevur tó ongantíð fyrr verið munandi fiskiveiða í Eysturgrenlandi. Okkurt hendingaárið, eitt nú seinast í 50-unum, vóru ísviðurskiftini til vildar og var nógv toska- veiða í Eysturgrenlandi. Feroyingar hava eisini gjert ymsar royndir í Eystur- grønlandi gjegnum árini, men tað hevur ikki eydnast so væl. Tey broyttu ísviður- skiftini við Eysturgrenland í ár hava nú gjert, at skip fáa roynt heilt norður um 67 breiddarstig. Skerdir veiðu- meguleikar Veiðumeguleikarnir hjá fer- oyskum rækjuskipum eru nú nógv skerdir fyri hvert ár Kvotan, vit hava í Vestur- grønlandi i ár, er bert 1880 tons. Hetta skulu tey 17 rækjuskipini býta millum sín — 8o lítið verður í part. Men ein partur av avtaluni við donsku stjórnina og EEC um rækjuveiðu í Grenlandi er royndarfiskiskapur í Eystur- grønlandi. Vit hava loyvi at veiða við 13 skipum sam- stundis. Tá so Vesturvarði legði leiðina eystur um Kapp- an og fór at trola eftir rækj- um á leiðini um 67. breiddar- stig, vísti tað seg at vera nógv av rækjum har. Síðani eru onnur føroysk rækju- skip farin á royndarfiskiskap í Eysturgrenlandi og somu- leiðis nógv norsk skip. Betur prísur Fiskiskapurin sigst vera góð- ur, og tað fæst eisini betur prísur fyri hesar rækjurnar enn tær vestanfyri. Birgir Danielsen, fiskaselustjóri, sigur, at teir higartil hava fingið 120 tons heim undan Eysturgrenlandi. Hann vísir á, at prísurin fyri hesar rækj- ur liggur umleið 2 kr. oman- fyri prísin á vesturgrønlands- rækjum. Hetta kemst av at rækjur- nar eru munandi størri. Meðan tað í miðal fara umleið 80 rækjur uppá kilo í Vestur- grenlandi, fara tað einans 60 rækjur eystanfyri. Haraftur- at kemur, at rækjurnar eru nógv reyðari og hava sterkari smakk. Roknaði við 3 kr. meira Fiskaselustjórin sigur ann- ars, at teir hevdu roknað við at fáa eitt sindur meira enn tær 20—21 kr. fyri kilo. Norð- menn fiskaðu eini 300 tons í Eysturgrenlandi í fjer, og ein íslendskur bátur hevur roynt í nekur ár. Tað hevur verið stórur kravgangur eftir hesum rækjunum og hevur prísurin ligið heilar 3 kr omanfyri prísin á vanligu rækjunum. — Nú verður so kanska tal- an um fleiri túsund tons, so tað er óvist um tann prísurin heldur, sigur Birgir Daniel- sen víðari. Hann vísir annars á tann meguleikan, at verður nógv veiti av rækjum Eystur- grønlandi, so kann hugsast, at hesar rækjur verða mettar sum normalstedd, og verða rækjurnar vestanfyri tá mettar sum smáar — og fåa tær tá minni prís enn í dag. Try feroysk rækjuskip fiska uppá licens frá Kanada í Vesturgrenlandi. Tey eru Fame, Hviltenni og Hegifoss- ur. Tey flestu av hinum skip- unum reka royndarfiskiskap í Eysturgrenlandi. Sólborg. sum fekk rættiliga stóran skaða herfyri, verður vænt andi liðugur frá skipasmiði uni í Noregi í mai. Gjøllari kanning! Hvat viðvíkur royndarfiski- skapi eftir rækjum í grenlandi, so hava danskir og Eystur grønlendskir myndugleikar tosað um at fyriskipa eina meiri gjelliga kanning a rækjustovninum í Eystur- grenlandi. Heðin Klein, landsstýrismaður, upplýsir fyri Sosialinum, at tað hevur eisini verið víst á, at feroy- ingar skulu luttaka í hesum kanningararbeiðinum. Hann vísir tó á, at landsstýrið hevur ikki fingið nakað meira konkret at vita, hvat hesar kanningar skulu fevna um og hver luturin hjá feroysku rækjuskipunum skal vera hesum sambandi. — Vit rokna sjálvandi við at fáa nakað at vita um hetta skjótt, sigur landsstýris- maðurin Tað er sum er annars eingin avmarkað veiðunegd ásett E ysturgrønlandi. Grønlendska fiskimarkið gongur norður á 67. breiddar stig. Norðanfyri er fríur sjógvur, t.v.s., at her kunnu øll skip fiska Rækju við Brasilia Fleiri av reiðar mum á rækjuskipum hava annars kannað, hverjir megu- leikar eru hjá okkum at fiska teroysku rækjur í suðuratlantshavin- um við strendur Guineau Bissau og Brasilia og Suri- nam. John Dam, skipari, er ein teirra, sum hevur verið og kannað hesar meguleikar Hann hevur verið í Brasilia og Surinam og fekk har at vita, at hann kundi veiða Ve ” Pilurin visir Dohrnbanka, har rækjur eru at fåa. Dohrn- banki liggur bædi å islendskum og grønlendskum sjo- eki. 67. breiddarstig gongur igjøgnum bankan. Norðan fyri 67 stig er altjóða sjoøki. Tosað verður annars um at viðka grenlendska fiskimarkið til eisini at fevna um havið norðan fyri 67 stig rækjur á djúpum vatni teirra sjógvi ppá fyrispurning um hetta verður til nakað, sigur John Dam, at einki er til hindurs fyri at royna har suðuri. Men enn vita vit einki um rækjur eru á djúpum vatni har. Okkurt bendir tó á hetta »g talan er helst um ræl størri rækjur enn tær Greniandi. John Dam sigur annars, at tað enn er óvist har suður at im teir !ara royna ar letuni reka skipini jú roynd- artiskiskap tvsturgrøn- andi og veiða kvotuna Vesturgrenlandi Er tað ikki ein ov langur teinur hjá feroyskum skipum at fara heilt suður til Brasilíu at veiða? John Dam Tad er angt at fara, men vit eru ittan va noyddir at fera kurt. Tá vit verða úti stongdir á erandi fiski eiðum, eru neyddir at fara aðrar vegir Nývaldi formaðurin í Foroya arbeiðarafelag: — Skifti ikki ham sum fakfelagsleiðari — Eg havi eina nevnd uppá 6 limir aftanfyri meg. Tað, sum eg komi at gera, komi eg ikki sjálv at avgera. Tað verður tað, sum nevndin blívur samd um saman við mær. Eg fari at leggja dent á eitt gott samarbeiði við nevndina. Eg havi bert sitid í henni í trý ár, so eg havi nógv at læra enn. Men eg ætli ikki at skifta ham sum fakfelagsleiðari. Ég havi framvegis somu hugsjónir. nývaldi Feroya Soleiðis svarar formaðurin í arbeiðarafelag, Ingeborg Vinther, spurninginum, um felagið nú fer at reka ein harðrendari fakfelags- politikk. Ingeborg Vinther, sum er ein av teimum meira víttgangandi fakfelags- leidarunum i Feroyum, bleiv å adalfundinum hjå F.A. leygardagin vald til formann vid 72 atkvødum. Hitt valevnið, Arni á Rógvi, fekk 43 atkvødur. Dagpeningaskip- anin virkar ikki Ingeborg Vinther sigur, at hon fer at legga doyin á at arbeiða saman við nevnd- ini til frama fyri arbeið- arastættina í Feroyum. — Eg fari eisini at leggja stóran dent á at betra støduna hjá arbeiðs- fólkinum, ikki bara í krón- um og oyrum, men eisini sosialt. — Hvat hugsar tú um her til dømis? Dagpeningaskipanin virkar ikki sum hon skal. Login er ikki so effektiv, sum man skuldi trud, hon var. Til dømis er frítíðar- lønin ikki vid i skipanini. Ein arbeidari, sum er sjúk- ur í kanska triggjar mánaðir, missir frítíðar- lenina fyri hesa tíðina. Hetta má broytast. — Kemur broytingin í prístalinum at ávirka sam- ráðingarnar, sum nú eru byrjaðar? — Sjálvandi mugu vit fáa nakað aftur av tí, vit hava mist. Politikararnir siga, at fakfeløgini hava ixki skilt uppskotið um broytingina í prístalslógini. Tað er hart at hoyra. Tað er ein bílig umbering. — Men royna politikar- arnir ikki at geva tykkum samsýning á annan hátt. Barnafrádrátturin er t.d. hækkaður? — Tað tykist, sum teir royna at skava útyvir men tað virkar á okkum sum ein táta. Og nýggja prístals- lógin. Tað er eisini eitt sosialmál — Tú gjerdi vart við teg, tá uppskotið um broytingina prístals- lógini kom frá landsstýrin- um. Kann hetta hava havt ávirkan á formansvalið? — Tað kann eg ikki svara uppá. Tað veit eg ikki. Vit royndu, tað vit kundu fyri at ávirka leg- tingið, men tað bleiv yvir- hevur ikki tikið til eftir- tektar. Tað er eitt vónbrot fyri okkum sum fakfelags- leiðarar. Man stillar ein mann upp fyri arbeiðara- stættina og arbeiðir fyri at fáa hann inn, tí man roknar við, at hann kemur at vera til gagns arbeiðsfólkið. Men tað vísir seg, tá teir koma inn at siga, so gloyma teir alt. Tá man hevur sett sítt álit á hesar menn og teir so gera eina gerð sum ta við prístalinum, so haldi eg ikki, teir eru verdir at verða valdir inn aftur Tann politikkur javnaðarflokkurin og tjóð- veldisflokkurin fera í dag, hevur onki við arbeiðara- politikk at gera. Tað eru vit púra samd um innan fyri fakfelegini fyr gum um — Er nakað annað hjá ar- beiðsfólkinum at velja? — Tað kann annað fólk stillast upp, ella teir, sum sita, kunnu broyta politiska kós. — Fara arbeiðararnir nú at venda javnaðarflokkin- um og tjóðveldisflokk- inum bakið? — Nekur gera tað og nógv velja ikki somu menninar aftu — Verður prístalið ikki gloymt, tá legtingsval er aftur? — Tað haldi eg ikki. Min erliga meining er. at tey skulu ikki fáa loyvi at gloyma tað. Man má minna tey á, hvat bleiv gjert móti arbeiðara- stættini tann 6. mars 1980 Ingeborg Vinther sigur, at nnur mål, F.A. fer at arbeiða við, eru m.a. Ar- beiðseftirlitið. Tað virkar ikki sum tað skal, tí tað hevur alt ov lítið av peningi at arbeiða við Eitt annað er skeiðvirk semið. Miðað verður móti. at fakfelegini fáa síni egnu útbúnu fólk, sum kunna vera lærarar á hesum skeiðum. — Tað hevur eisini ligið mær sterkt á hjarta at savna allar arbeiðararnar í eitt felag. Arbeiðarafeleg- ini hava ikki ráð at standa so spjadd, sigur Ingeborg Vinther nývaldi for- maðurin Feroya arbeiðarafelag