mikudagur 4. juni 1980síða 6

telf. 14720. 11820 box 76, 3800 Torshavn p/f sosialurin Utgevari: Fyritaks- og bladstjøri: Blaðmenn: Tórfinn Smith (ábyrgd) Hegni Djurhuus Jóhann Mortensen Jan Miiller Arne Thomsen Sosialurin Dimmalætting Lýsingar: Uppseting: Prent: Tørvandi ferða- fólkapolitikkur Í ODDAGREIN blaðsins seinasta leygardag varð m.a. nomið eitt sindur vid øktu møgu- leikar føroyinga at ferðast uttanlands í sam- band við at Smyril nú røkir uttanlandssigling- ina burturav, og nú, umframt at røkja uttan- landssambandið sum í fjør, eisini er førur fyri at leggja at landi í Danmark. Samstundis sum ferdamøguleikarnir eru bøttir, er eisini talið á ferðafólki okt, bæði við skipi og flog- fari. MEN HETTA samband er ikki bert ein veg. Samstundis sum talið á ferðafólki økist úr Føroyum, er eisini fyri hvort ár okt tal av fremmandafólki, sum leitar til Føroya. Hetta fyri teimum fyrr ókenda land, er nú á ymisk- an hátt vorðið »presenterad« fyri teimum m.a. gjøgnum myndarikar ferðamannabók- lingar, hvers endamál er at draga so nógv ferðafólk higar sum gjørligt. Her mugu vit ásanna, at í nógvum førum samsvarar inni- haldið í bókunum ikki við veruligu vidurskift- ini í landinum. VIT LOYSA ikki ferðafólkapolitikkin bert við at senda út litfagrar bóklingar. Líkalítið eigur ferðafólkapolitikkur okkara at vera spurn- | ingurin um vit vilja hava ferðafólk higar ella | ikki. Ferðafólkini koma, og vit kunnu rokna | við í ektum tali fyri hvort einasta ár. Heldur | ikki er tað bert til bága fyri eitt land, at hava vitjanir av ferðafólki, men um vit ikki hava nakra ætlan við okkara ferðafólkapolitikki, kann hetta skjótt gerast okkum ein plága. AT FERÐAST í aðrum landi enn sínum egna, er ein rættur, sum ein og hver frælsur borgari eigur. Føroyingar ferðast í útlandinum, og hava vit eisini skyldur mótvegis teimum ungu sum gomlu, hotellferðafólkum sum teimum í tjaldbúðum, sum hava hug at ferð- ast í landi okkara. VIT HAVA ONGAR gamlar borgir ella mið- aldarligar glæstriborgir at vísa teimum, sum higar leita, men vit hava okkara vøkru og enn toluliga óspiltu náttúru, sum bæði tey og vit kunnu gleðast yvir. Lat okkum tí, ongantíð ov skjótt, skapa okkum ein ferdaf6ikapoii tikk, soleiðis at vit kunnu standa búgvin at iaka ímóti fremmandafólkinum, bæði teirra og okkara egnu skuld fyri Øll leggja fyrst eftir — sosialurin Nr. 43 — 4. mai 1980 Lógligt skattatrot Flest ell hava nú fingið skattarokningina non 1 non er stór, men kann hjálpa landi okkara nakað við at koma gjegnum kreppuna, so verður stersti parturin av fólki okkara at gjalda uttan at gera sterri krev galdandi. Ein spurningur, sum ofta verður settur í hesum døgum, er: GJALDA ØLL NÚ SKATT EFTIR Hetta er ein meginregla í samfelagi okkara, at vit øll skulu gjalda skatt eftir førimuni. Sjálvt Dag- blaðið er í leiðara sínum 28/5-80 samt við okkum onnur um hetta. Í hvussu so er, tá tað snýr seg um at leggja skatt á Feroya Keypssamteku. Til spurningin, um øll gjalda skatt eftir ferimuni, er lætt at svara: NEI! Tað finnast enn fleiri — meira ella minni lógligir hættir heilt ella partvíst at sleppa sær undan skattaskyldum sín- um. Fyrst er at siga, at líkn- ingin í Feroyum er ymisk frá kommunu til kommunu. Líkningar- nevndirnar eru ikki valdar eftir útbúgving og/ella dugnaskapi, men eftir ødr- um reglum. Tað sita líkn- ingarnevndir í størri før- oyskum kommunum, har eingir limur hevur for- fyri at roknskap, og sum skattast sambært roknskap í hesum komm- unum, verða skattað hareftir, um ikki Líkning- arráð Feroya tekur um endan, og tað kann ráðið treytir lesa ein tey, Skulu langt frá gera hverja ferð líkningar skatta sambært galdandi lógum, nevndir royna at sum limirnir royna at seta inn i 2drar skatta limirnir halda seg sambært ti, vera dømi um er skattingin ojavnt et kk kattad innan hes Tad er sag r 10 er 11 kninga ( sum ikk skattar seg sjálva (nevndarlimirnir) a innteku síni (fundar kommunala tað kallast peningi) fyri arbeiðið, tí samsýning? Hvussu skal hendan nevnd evna at skatta øll hini í komm- ununi rættvíst? Tó má sigast sum heild, at løntakarar: fiskarar, ar- beiðsfólk, starvsfólk, pensionistar og onnur,, hvar lenarseðlar verða lætnir líkningarvaldinum, er lætt at skatta rættvíst, og bera hesi flest all tí skatt av hverjari krónu, tey forvinna Men fría vinnulívið hjá Óla Breckmann, sum fyri stóran part fær skatta- krónurnar í studningi, ber ikki skatt av hverjari krónu — verri enn so! Her skal bert komast inn á skatting av partafelogum, hvar tað fyri bert árum síðani varð lóggivið fyri av sitandi samgongu Her eru fleiri góð hol nja vinnulívsmonnum g kvinum at krupa i, sum — eftir øllum at døma logliga fåum kunnu nytast til at sleppa sær nakað av skattinum Fyri tað fyrsta, s kanst tú sama árið, sum tú gert partaf lata skaparárið vara longri enn sleppur tu t útseta skylduna at lata innsjálvuppgávu fyri partafelagið í eitt ár. So- 12 mánaðir, so skattaskema ir og rokn skapir við tað virki, sum 1 KjØ k ka E Ká 5 esta P Kal 1 ig partafelagid 1 eirilutan av partabrøv inum, ella partafelagið er u-partafelag við tær sjálvum, konuni og børnunum sum ánarum, sjálvur avgera, um tú skattliga fært løn, og hvussu nógva len túr fært. Leiðara- og stjóralenir verða nú settar sera lágt ella til 0 krónur, ti nú skulu tær bert uppgevast til at bera skatt av (per- sónligan skatt) — ell upp- sparing og privatnýtsla „tað verður nú ein sek millum teg og partafelag títt Fyri tað triðja kanst tú, um tú hevur privatfyri- teku, selja hesa fyritøku til títt egna partafelag, soleiðis at partafelagið rakstrargøgn, sum maskinur, amboð, virkisbygn v.m yvirtekur grundøkir ingar og adrar bygningar .a., sum fyritøkan kanska hevur att í nøkur ar og fyri lítlan pening og hendan vur = eigarin skattafrían — við fínum rðum im verður hetta nevnt »skattafriur inflations- nningur« Ei ipphædd, sum svarast skattur av, tað eru nasta SKal avskrivingar sum nú skulu if aftur, men her er oftast talan um væl minni upphæddir, sum av- skrivadar eru av uppruna- Tó fyri nú at tær við hesum, so erður loyvt jalpa tær í parta lagi tínum at avskriva aftur g hesa ferð av teirri upp- hædd,sum títt partafelag somu rakstrargegn 3 frå tær x já tær « kemur skattavaldid at eta nakað av kostnaðinum av sama bili — eisini kanst tú sostatt trekkja frá kostn aðin fyri at halda bil at flyta teg sjálvan til og frá arbeiðsplássinum — tað kunnu onnur ikki gera longur Fleiri demi kundu verið nevnd, har sama lóg — ella praktiseringin av hesi — geva summum fyrimunir, onnur ikki hava, men tað verður helst alt ov lang- drigið. Hver hevur nú skyldina av hesum, ella hver heldur, hetta eigur at vera so? Summi siga líkningar- valdið, onnur landsskatta- nevndin, nekur siga tað eru revisorarnir, men flest øll siga politikararnir hava skuldina. Eitt er vist, ábetur eru framvegis kravdar Sitandi samgonga, sum hevur gjert hesar lógir har Fólkaflokkurin eigur landsstýrismannin i fíggj- ar- og skattamálum, hevur samstundis praktiserað at lækka sektina fyri skatta snytari? Ikki kann sigast annað, enn at viljin er góður móti ávísum parti av folkinum. Sama kann sigast krevjingina, sum er ein partur fyri seg undir somu politisku leiðslu. Spurningurin er nú, um skattaupp- hvussu leingi skulu vit onnur finna okkum i at vera ovbyrjad av skatti, sum vit gjalda ella royna at gjalda, medan tey, sum best eru fyri, antin ongan skatt verda åliknadi, ella ongan skatt vilja gjalda — og tad gongur fint? Men eigur tað at vera so? skattaborgari Til avt arðandi myndugleikar! Tað koyra framvegis tunað prutl! g Men hvussu er ikki jsini við okkum menn- skjamammum? Vit er lir på It ið farar & IT IKKI alt10 TØ yr r kku r bern KRrara bil g pru Im K ra A rå Í „ g 0. NO KK IOg 4 sum sigur x 1 KK r ið S FS-S6 H S r A at tað framvegis eru mað prutl at síggja og noyra nvenn tann elnasta dag? Hver er tað, sum selir tungings-sett Hví erða hesir prutiførarar og teirra prutl ikki steðgað av politinum? Tað kann tá bæði hoyrast og síggjast pr 1 >y KOVTa meira enn got e I g hk i vid I 45 K Tad er 1 1 i síð; r sg rat 5 r} prut og 3 ir hjá honum ikk minni. Nummarplátan sat øst onkursvegna å bagaguberaranum, so eg sá ikki nummarið, so at eg kundi havt meldad hann Men hevði hann verið im eg hevði meldað og t hevði tað um hesin eini varð tá tað eru so nóg sama slagi? Fallhjál 1 eir neia | € að má so ve avuðp 1 ; tugleikunum at vandamiklu prutlum til livs, hevdi tað hesum so ikki verið ein steðgað tí ella teimum sum framvegis selja teir lutir, sum gera hjá prutlum kann so stór?! gerast yt n 1 A Við vón um aka munagott verður gjørt, áðrenn fleiri vanlukkur henda av omantyristand Ein mamma vid Hoydaisvegin