leygardagur 21. juni 1980síða 3

H i i i [] H i 8 f ; Nr. 48 — 21. juni 1980 sosialurin Lítið og einki er gjørt fyri tey gomlu i Føroyum Tað er stórt trot á einum ellis- og rektarheimi í Tórshavn. Nógv gomul búgva stak vánaliga heima, nógv eru púra einsamøll, og nógv eru ov sjúk til at búgva heima. M. a. hetta er nidurstød- an í eini kanning, sum seks sjúkrasystrar í Havn hava gjert av tervinum á einum ellis- og rektar- heimi í hevuðsstaðnum. Kanningin, sum fór fram í fjer, er nú liðugt viðgjerd og send til lands- stýrið og ymsar stovnar. Í innganginum til kann- ingina skriva sjúkrasystr- arnar m.a.: Hóast stóran búskaparlig- an framburð í samfelag okkara, er lítið ella onki gjert fyri tey, sum nú eru gomul og sum hava lagt lunnar undir hendan fram- burð. Barakkin, sum hýsir uppihalds- og rektardeild- ini, stendur har enn, gom- ul fólk búgva har, men ein menniskjaverdugur bú- staður er hon ikki. Kanningin fevnir um 232 )27x( av teimum 848 fólkunum omanfyri 70 ár sum eru í kommununi. Eitt spurnarblað varð gjert til endamálið og vitj- aðu sjúkrasystrarnar 151 konufólk og 81 mannfólk. Aftaná at hava vitjað 232 gomul fólk í Havn, sær úrslitið út soleiðis: 1: 19 fólk búgva undir stak vanaligum viður- skiftum 16 fólk vóru nærum púra einsamøll 3. 14 fólk vóru so ellis- brekað, at tey vóru songjarliggjandi 4. 16 fólk vóru so dement, at tey als ikki kundu ansa sær sjálvum 5. 19 fólk ynskja at koma á eitt rektarheim . 29 fólk ynskja at koma á eitt ellisheim, 14 av teimum vildu fegin sloppið á eitt slíkt bein anvegin 7. 12 fólk ynsktu sær eina pensionistibúð. bý [=r] Trupult at gera mat og reint Vit skulu her taka fram nøkur av svarunum, sum eru vid i kanningartilfari- num. Uppå fyrispurning um tey eru sjålvbjargin, sigur ein triðingur av teimum spurdu (232), at tey hava trupulleikar við at gera mat, gera reint og at fara til handils Uppá spurningin hverja hjálp tey fáa, fáa tey flestu í stóran mun hjálp frá familju og síðan frá heimahjálpini. Av 50, ið fingu heimahjálp, segdu 22 seg ikki fáa nóg mikið av hjálp. Hví hetta er so, er ilt at siga, sigur kanningarbólk- urin, men ein orsøkip er Ó- ivað tann, at tey kenna ikki síni rættindi. Tey duga kanska heldur ikki at biðja heimahjálpina gera tað, sum tey ynskja at fáa gjørt. Kanska er ????? um heimahjálpina ov trongur, siga tær seks sjúkrasystr- arnar Tær figgjarligu umstødurnar Umleið 23 (10%) av teim- um spurdu segdu seg hava ov lítið av peningi um hendur til dagliga nýtslu, men tað kom altíð fram undir samreðunum, at ringt var at fáa endar- nar at røkka saman. Tá tær festu útreiðslurnar vóru goldnar, var lítið eftir at liva av. M.a. kann verða nevnt, at tey, sum áttu egin hús, hevdu ikki ráð at umsita tey. Í kanningini stendur eisini, at tað at keypa nýggjar brillur, tenn ella bara at keypa grønmeti barilla tað. Ynski Tey gomlu tervaðu hjálp til tað, sum tey ikki ork- aðu longur og tey ynsktu tilíka hjálp. Men hvar skal ein venda sær fyri at fáa hjálpina? Her vísir tað seg at vera stórur tervur á einum tænastustovni fyri pensionistar. Kanningarbólkurin sig- ur víðari: >Ein skuldi trúð, at tey, sum vóru ringast fyri sosialt, tvs tey, ið høvdu vånalig hús ella íbúðir. høvdu onkur ynski, ið bettu um steð- una hjá teimum. So var ikki. Hesi fólk vóru so nið- urundirkomin sálarliga av teimum vánaligu um- stødunum, at tey høvdu als onga meining um nak- að 29 (13%) ynsktu at koma å ellisheim og 19 (8%) ynsktu at koma á rektarheim. Ein partur av hesum vóru rektsrsjúk- lingar, sum tervaðu hjálp alt samdegrið Avlastingarskipan Kanningin visir, at 46 (20%) av teimum gomlu búðu saman við familju. Tey avvarðandi blivu eis- ini spurd um meguligar trupulleikar at hava gom- ul búgvandi. Har talan var um rektarsjúklingar ella dement vóru nógv av teimum bundin a avvarðandi so teimum, at hetta voldi teimum nógv- ar trupuileikar — Um hesi fólk skulu orka at halda fram við hes- um arbeiði, stendur í kanningini, so má teimum vera loyvt at hvíla seg. Tí má ein avlastingarskipan fáast í lag fyri tey fólk, sum passa síni gomlu heima. — Um munagóð tiltøk in. vóru sett í verk, meta vit, at nógv gomul høvdu ver- ið betri fyri og høvdu havt tað betri í sínum egna heimi. Eitt nú fíggjarligan stuðul til at halda bústað- Ein tænastustovnur har handverkarar, vaski- folk, fysio-ergoterapeutar fótarektarfólk vórðu knýtt at — hevði verið ein stór hjálp hjá teimum. Tað hevði eisini verið ein stor ingina hjálp. tá tað snýr seg um Tær. ið hava gjert at nekta tann sosiala tørv kanningina, eru in, at tey gomlu høvdu við A. Asa eitt dagsentur, siga tær seks sjúkrasystrarnar m a. í frágreiðingini til kann- Jonna Gerðinum. Súsanna Johannesen, He- lena Nattestad, Gurli Res- torff og Margit Thomsen Javni skal vera eitt fakfelag Mikukveldið skipaði Felagið Javni fyri einum al- mennum fundi í húsum Klaksvíkar Husmødra- felags. Umleið 60 fólk vórðu á fundinum, sum var sera lívligur og áhugaverdur, har bæði panellut- takarar og áhoyrarar luttóku í orðaskiftinum Tað vóru fýra fólk frá stovnum og ti almenna, sum legdu fyri í panelinum. Marjun Sigurðsdótt- ir, sosialráðgevi tosaði um teir meguleikar, sum evnaveik hava í Feroyum í dag. Bjarni Clement- sen, fyristeðumaður á deildunum Eirargarður 14- 16 greiddi frá nýggju deildunum. Torben Risom Pedersen. leiðari á Verkstaðnum Vón greiddi frá nýggja verkstaðnum, sum verður bygdur í hesum degum. Síðani segði Vilhelm Johannesen, lands- stýrismaður eitt sindur um ætlaninar at ut- byggja meguleikarnar hjá teimum evnaveiku Flest allir borgarar í okk- ara samfelag hava rætt til bústað, utbúgving og ar- beiði. Tað er ikki neyðugt hjá foreldrunum at fara biddaragongd at biðja um hesi rættindi til børn síni. — Men se skjótt talan er um mentalt brekad mugu onnur ti gera menniskju, so er hesin tey rættur ikki veiku, at fáa on steðuna hjá t umboða tey hetta seinast latið yvir til privata væl- gerðinheit — til foreldur og systkin at skapa teir meguleikar og rættindi, sum hesi brekaðu hava Tí eigur samfelagið rætt til figgjarmeguleikarnar fremja neyðug tiltøk Soleiðis tók av lut ibyrgd, sum tað er takarunum á fundinum stuðla = teimum minn hjá Javna til orða. Hann helt, at tey brekaðu eiga sama rætt til bústað, út bugving og arbeiði sum øll onnur Tad eigur ikki at vera uppgávan hjá foreldrum og systkjum at skaffa teimum henda rætt. Tað skal samfelagið gera. Nógv tóku lut í orða- skiftinum. Onkur helt fyri, at Javni eigur ikki at vera eitt vælgerðarfelag, men harafturímóti eitt fakfelag hjá teimum evna- veiku Upplýsa Víst varð á. at hevuðsupp- og ikki eitt vælger longur ein Tað kom eisini fram á sjálvfylgja. Tá verður tað fundinum. at Javni sum frama fyri tey evnaveiku átaka sær ta náttúrligu felagnum her arfelag - . . grundstykki av til Javna Einki úti á bygd m ætlanin er a ra Í 11 anu ara På x T'; + y stødurnar hjá evnaveikum - Sa Verkstal ER 5 Havn eru munandi bøtt et HI PS : ar hesi seinastu árini. Her Um fra Klaksvíkar kom ; 2 r x veikadeildir, vardur verk >» andsst > staður í < fr ne [ tyri at MØFU i€ KR n riA rs ; hunss staðan S skul gol V Havn 5 r SK nus Kjølbr s sum r r est ø S ( | TU KE 3 r - x k r gjør € tius K na ri fø naveik n x gar ga Støda r IKK i 5" P rk rægar n r w. stað. segð r síðan Annars ert fra r rð fran or tervur r á einun í sosialráðgevar Norð . eidur E rå ne = A h 5 eigur sosialráðg ; rr fer er ðfang s ú ? x sumiðsteð | Stovr é £ k KTINE ndið. er ø ru sé ås v til sosialráðg M Grundøki til Javna Klaksvikar i