leygardagur 5. juli 1980síða 2

Síða 2 bókarummæli Ummælið av >Skipið stevnir fram á leiða: Spennandi bók - oskettin týðing Nordahl Grieg : Skipið stevnir fram å leid. Forlagið Fannir 1979. Tyding : Árni Dahl. 158 sidur. 58,— kr. Nordahl Grieg (1902 —43) gav »Skibet gaar videre« ut i 1924, ikki fyltur 22 år. Hann hevði i 1920 mynstr- að á farmaskipinum »Hen- rik Ibsen« á veg til Au- stralien via Ongland og Suðurafrika. Tað er hend- an ferðin sum legði botnin til lýsingina av lívinum umborð á »Mignon« í skaldseguni. Fyrsti ka- pittulin sum fer fram í dekshúsinum og sum ikki kann sigast at vera ein ro- mantisk lýsing av kær- leikslivinum hjá sjómanni num, tá skipið liggur í havn, er ein rættiliga neyv frágreiðing frá tí sum Nor- dahl Grieg sjálvur upp- livdi, fyrstu ferð hann kom umborð á >Henrik Ib-sen«. Nordahl Grieg sigldi bert í eitt stutt ár, og tað var honum alla tíðina greitt, at hann bert var á vitjan í farmaskipaflota- num. Hetta merkir eisini skaldseguna. Tað er einki í vegin við ti sosiala med- vitinum og solidariteti- num við teim mergsognu sjómonnunum, men tað kennist alla tíðina, at for- teljarin er áskoðari meira enn luttakari. Men hend- an atfinningin hevur lítið upp á seg í hesi, kanska fyrstu norsku, sosialreal- istisku skaldseguni frá lívinum hjá manningini umborð á einum farma- skipi. Og tað er ikki ein rósireyð mynd Nordahl Grieg málar: harðskapur, drukk, hor, kynssjúkur, armóð á næstan øllum økj- um. Hann fortelur frá ein- um samfelagsbólki sum verður brúktur og síðani blakaður burtur sum slógv. Hevundurin er full- komiliga í parti við tí van- liga manninum, sum hó- ast hopleysar umsteður, hevvur meira menniskjas- liga virðing og hjálpsemi í sær, enn reiðararnir sum gerast ríkir av hansara áv- um. Hevuðspersónurin er tann ungi Benjamin — bít merkið í navnið »g ferð- in verður ein royndarferð hjá hesum. Spurningurin verður um hann yvirlivir tær royndir, hann kemur út fyri líkamliga eins og sálarliga. Og hvat verður hann fyri fólk, um hann stendur ta fyrstu tíðina i- gjøgnum? Skipið verður sammett við lívið og ævinleikan, har menniskjan bert er á gjøgnumferå: »Liv og lagnur våla inn og ut gjøgnum dekkshúsið, men skipið er hitt sama« (s. 11) og »Alt fer til grundar, men skipið stevnir fram á leið við nýggjum kjalar- verri og nýggjum stemp- ulsløgum« (s. 72). Lívið umborå veråur mynd av livinum sum heild, einum eirindaleysum meinings- loysi uttan nakran stýr- andi meginmátt. Einasti meguleikin hjá menniskj- uni at koma heilskapað gjøgnum lívið, tann ein- asta bjargingin, er menn- iskjan sjálv og hennara medmenniskju. Enn sum fyrr? Týðingin av akkurát hes- ari skaldseguni er kanska ikki heilt burturvið, tá hugsa verður um hvussu nógvir føroyingar sigla úti. Rætt nokk eru teir við fáum undantøkum — yvir- menn, og rætt nokk eru korini hjá tí vanligu mann- ingini batnaði síðani tjúg- uni, men sjómaðurin hev- ur enn hóast video, ein- semi at berjast við og troystar seg sum tá við surrogatum í nærmastu havn. Deyðsskip sum »Berge Istra«, ið hvarv i Stillahavinum og systur- skipið, ið hvarv sunnan fyri Afrika, eru tað mong av. Tann kalda kenslu- leysa spekulatiónin í farmasiglingini er ikki minni i dag enn fyrr — og tað er óansæð um fraktin er olja, gass, málmur ella okkurt heilt fjórða. Hann sum enn sum áður oftast sleppur at beta fyri hávar- nar á landi er matrósurin. Nordahl Grieg skrivaði í 1935 sjónleikin >Vár ære og vár makt<, sum viðger tann norska stoltleikan skipaflotan. Hann lýsir teir báðar heimarnar: reið- ararnar sum ballast heima i Noreg og gleðast yvir tað er kriggj og håkonjuktur- ur (leikurin fer fram undir Fyrra Veraldarbardaga), meðan manningin á skipu- num hjá teimum hvenn dag seta lívið í vága. Høgrapressan gjørdist sjåvandi galin. Hugsunarhåtturin å hesum økinum man ikki vera broyttur stórvegis. Tydingin Eg valdi tilvildarliga ka- pittul sjey at samanlikna upprunatekstin við týð- ingina. Eg varð satt at siga ikki sert bilsin, tá eg fann út av hvussu óansin týðingin var, og hvussu fyrilitaleysur týðarin hev- ur verið T.d.: »I over en uke har av- grunnen jamret sig under rustpikkens rasende slag«. verður til: >Í meira enn eina viku hava dukini ljóð- að í hesi avgrundinic. Týðingin samsvarar ikki við upprunatekstin. Har stendur at avgrundin ven- ar seg og ikki, at dukini ljóða í avgrundini. Tann føroyska týðingin nevnir ikki »rustpikken« (rust- hamari). »mais fra præriens him- melvide akrer,« verður til »meis av økrunum á sól- brúnu grasviddunum«. — »og brune duftende bøn- ner, som er modnet i tro- penes dampende sol« verð ur til »og andandi bønir búnaðar í tropus6l.«, her mangla bæði »brune« og »dampende« »Men nu bliver luften sønderrevet av korte ilske smell, og tomrummet svømmer av boblende, lunkent halvmørke.« verð- ur til »Men nu hoyrist bert ein ilsk, titt dunkan i hålvaskymingini.«, t.v.s. helvtin verður umlopin og koyrd burtur. Og eitt sindur seinni manglar all- ur hesin setningurin: >En smal renne kunde klare sig lenge for steambåtene«. Hann er slettis ikki tikin við. >det er nok sant hvad Narvik sa forleden at om- bord pá lastebátene er mennene mer sjauere enn sjømenn.«, umsetist til >Narvik mundi hava grein i sinum máli, tá hendan hann dagin segði, at umborð á farmaskipunum eru menninir meir at kalla letingar enn sjomenn«. »sjauer« er ikki letingi, men arbeiðsmaður. (Und- irstrikingarnar eru minar). Allar hesar viåmerking- arnar eru bert til tað fyrstu hálvu síðuna av kapittul sjey og ennta bert ein partur av teimum sum kundu verið gjørdar. Eg veit ikki reiðiliga, hvat eg skal siga um hetta. Týðar- in er eisini óskettin í aðrar mátar, t.d. verður siga- rett á s. 69 fyrst nevnd „vindil og síðan beint aftaná »sigarett«. Og 2. stýrimaður verður aðru- hverja ferð nevndur 2 stýrimaður og aðruhverja ferð 2. bestimaður (m.a. s. 89 og s. 90). Kanska er hetta tað, teir nevna fjøl- broytt málbrúk? Er tann fyrsta hálva síðan av kapittul sjey eyð- kennandi fyri týðingina, eru tað í hundraðtali av umsetingarvillum í eini til tað stuttari bók! Tá eg las bókina í týð- ingini hjá Árna Dahl — eg hevði ikki lisið hana áður — helt eg hana vera týdda til eitt livandi mál, og tað er hon eisini. Men tá tú so hyggur at týðingini og finnur út av, at týðarin bert fylgir tekstini hjá Nordahl Grieg, tá tað passar honum, so fert tú at ivast í, um tað ikki var líka so frægt, at bókin ikki var týdd? Serstakliga tá hugsað verður um, at allir foroyingar duga at lesa hana á upprunamálinum Nidurstødan Men spennandi og upplys- andi er myndin Nordahl Grieg gevur av livinum hjá manningini umborð á einum farmaskipi fyrst í tjúgunum; hvussu skipið brúkar teirra kraft, slettir teir av sær og »stevnir fram á leið<. Eisini í hesari týðingini. Men er tað á nakran hátt gjørligt at fáa hendur á bókini á norsk- um, so lesið hana á upp- runamálinum. Har er. so nekunlunda trygd fyri, at Nordahl Grieg standa %nni fyri num kann teksti Jógvan Ísaksen / Nr. 52 — 5. juli 1980 dagbókin Gudstænastur Havnar kirkja: Hans J. Joensen, altargongd. Vesturkirkjan: Høgni Poulsen. Hestur: Kjartan Mørkøre, altargongd. Tvøroyrar kirkja: Johan Weihe. Kristianskirkjan: (kl. 11) Fabritius. Árnafjarðar kirkja: (kl. 12) Fabritius. Kunoyar kirkja: (kl. 19) Fabritius. Hvannasunds kirkja: (kl. 12) H. Begesvang. Vestmanna kirkja: Petur Petersen. Sandavágs kirkja: David Johannesen. Hovs kirkja: Bjarni Bæk. Leiti (kl. 17) Bjarni Bæk, altargongd. Porkeri: (kl. 19) Bæk. Nes kirkja: (kl. 12) Eivind Vilhelm og Jákup Kass. Gøtu kirkja: (kl. 11) Hans Erik Nissen. Bjarni Prestainnsetan Komandi sunnudag kl. 12 undir gudstænastuni í Nes kirkju setur Eivind Vil- helm Jákup Kass i embæt- ið sum sOknarprest í Nes prestagjaldi. Tjaldið á Gøtueidi Meti verður í kveld kl. 8, har sangbólkurin Saron syngur og vitnar. Friggja- kveldið kl. 8 tala, syngja og vitna Víkarfólk. Fødingardagur I dag verdur Einar Vang, Tórshavn, 70 ár. Hann er burturstaddur. Brúdleyp Í dag giftast í Servágs kirkju Joan Davidsen, Servágur og Tage Jergen- sen, Kaas, Jylland. Brúd- leypsadressa: Hotel Vág- ar. Í dag giftast í Esbjerg Uni Simonsen, Vest- manna og Amy í Lon, Tórshavn. Brúdleyps- adressa: Mølleparkvej 6— 25 Gjesing, Esbjerg. I dag giftast i Kristians- kirkjuni í Klaksvík Eyð Hjerleifsdóttir Hegnesen og Brandur Petersen, bæði úr Klaksvík. Brúd- leypsadressa: Sjómans- heimið. Miisiónshúsið við Landavegin Møti sunnukveldið kl. 19. Telefondama søkist beinanvegin. p/r BIL Telf. 11444 bøkur og blød »MANGT ER« Nýggj barnabók Nýggj barnabók er komin út við heitinum »Mangt er«. Utgevari er Bókadeild Føroya Lærarafelags. »Mangt er« er eitt stuttsøgusavn við søg- um eftir Sjúrð Joensen, lærara vid Gjogv. Søg- urnar, ið eru 16 i tali, hava fyrr staðið í »Min- Lærarafelagið hevur givið bókina út sum eina tøkk fyri tað trú- festið, hann hevur víst við upprunaligum søg- um og tydingum. — Hesar søgurnar lysa ein tokka til bygd- ina og bygdarlivid. I søgunum lesa vit um føroyska piltin, um verð hansara, hvussu tað liggur fremst í hon- um einaferð at verða maður, og hvussu hann virðir foreldur síni. Gudsóttin liggur sum klettur undir øll- um viðurskiftum — bæði á sjógvi og landi, sigur Lærarafelagið m. a. á kápuni. Kápan er prýdd við eini mynd, sum Hans P. Hansen hevur tikið. Bert spell, at myndin er ov ljós. Tekningarnar eru eft- ir Magna Dalsgarð. — Helge Justinussen hev- ur bundið inn, og Ein- ars Offsett hevur prent að Bókin kostar 78 kr. AA