mikudagur 23. juli 1980síða 5

Nr. 57 — 23. juli 1980 sosialurin Síða 5 Menningargrunnurin: játtanin rakk stutt Triðingur farin av figgjarår- inum og kassin longu tómur Tað er óvist, nær nevndin í Menning- argrunninum hevur fund aftur. Hon hevur annars havt fund adruhvørja viku og fleiri umsóknir ligggja, sum ikki eru av- greiddar. — Men, sigur skrivari Menningar- grunnsins, Martin Djurhuus, vit tora ikki at læna meira. Tað eru ongir peng- ar eftir. Næst seinast, nevndin hevði fund, var fyri 14 degum síðani. Tá bleiv játtað lán til 10 umsóknir. Viðgerðin av 7 umsóknum bleiv útsett í nakrar dag- ar. Tá so seinni fundurin bleiv hildin, vóru 5 um- sóknir komnar afturat. Men bert fáar av hesum 12 umsóknunum fingu játtað lán. Tilsamans ljóð- aðu umsóknirnar uppá milliónir, men bert nakrar fáar 100.000 kr. blivu játt- aðar, upplýsir Martin Djurhuus. Gongst illa at fáa pengarnar aftur Tað er eisini vorðið trupl- ari hjá Menningargrunn- inum at fáa pengarnar aft- ur Martin Djurhuus nevnir, at 3,6 mill. kr., sum skuldu verid goldnar tann 1. mars, framvegis eru útistandandi. Ein partur av hesum peningi fall til gjaldingar longu 1. september í fjør, ti 1. mars fullu 3 mill. kr. til gjald- ingar. Martin Djurhuus sigur, at ein orsekin til hetta er, at tað gongst striltið hjá virkjunum at fáa goldið fyri seldar verur. Og tá virkini ikki fáa sínar peng- ar, so hava tey heldur onki at gjalda aftur lánini úr Menningargrunninum. Martin Djurhuus sigur, at grunnurin nú í sterri mun enn fyrr er farin at krevja sínar pengar við in- kasso. — Hevdu vit fleiri peng- ar, fóru vit ikki so hart fram. Vit eru eisini noydd- ir at gera fleiri avdráttar- avtalur nú enn fyrr. Nýggj lóg og viðtskur Menningargrunnurin varð stovnaður í 1973 og er endamál hansara at „veita hjálp til fremjan av at- gerðum, ið kunnu skapa bata fyri ídnað, handverk og tænastufyritøkur«. Grunnurin verður figgjad- ur vid jåtttan å figgjar- lógini og var hon 3,5 og 4 mill. kr. tey fyrstu årini og 4,5 mill. kr. hesi seinastu try årini. Tå seinasta figgjarår endadi, 31. mars 1979, vóru játtað lån uppá til- samans góðar 29,5 mill. kr. og studningur uppá 4,3 mill. kr. úr grunninum. Menningargrunnurin hevur eisini havt heimild til at taka lán við lands- kassaveðhaldi — 2 mill. kr. í hverjum fíggjarári. Hesa heimild longdi leg- tingið í vetur við 5 árum. Men Menningargrunn- urin hevur brúk fyri fleiri pengum. Nevndin hevur gjørt eitt uppskot um nýggja lóg og nýggjar við- tekur fyri grunnin og sent landsstýrinum. Skotið verður upp m.a., at játtan- in á fíggjarlógini verður 6 mill. kr. og lániheimildin 5 mill. kr. Hetta er treytin fyri, at grunnurin kann virka, soleiðis sum nevnd- in vil hava hann at gera, sigur Martin Djurhuus. Brádliga vend — Eg fekk uppskotið morgun, so eg havi ikki enn havt tíð at sett meg inn í tað, segði Vilhelm Jo- hannesen, landsstýris- maður í ídnaðarmálum, tá vit månakvøldid bóðu hann um eina viðmerking til uppskotið frá nevnd Menningargrunnsins. Vilheim „Johannesen heldur avgjert, at Menn- ingargrunnurin hevur ov lítið av pengum at arbeiða við. Men her er brádliga vend komin í, sigur hann. Hann vísir á, at hóast grunnurin alla tíðina hevur havt heimild at taka lán uppá 2 mill. kr. í hvør)- um fíggjarári, so brúkti hann ikki heimildina fyrr enn Í figgjarårinum 1979—80. Menningar- grunnurin tók í mars í ár lån úr Ileggingargrunni idnadarins. Aftur i hesum figgjarårinum hevur grunnurin søkt um 2 mill. kr. i låni, sigur Vilhelm Jo- hannesen. — Fer landsstyrid at koma vid uppskoti um nyggja log fyri Menning- argrunnin i ólavsekuting- setuni? — Eg rokni ikki við, tað verður í ólavsekutingset- uni. Menningargrunnurin hev- ur í seinastuni fingið fleir umsóknir frá fiskaalarum Sleppa nú á norskt oki Mánadagin fingu fer- oysk skip loyvi at fiska makrel í :norskum sjógvi. Makrelkvotan í ár er 2000 tons og skuldu feroysku skipini sleppa at veiða makrelin sam- stundis sum norðmenn sjálvir fóru undir at fiska makrel. Fyrr hev- ur ljóðað, at hetta í fyrsta lagi fór at verða 15. august, men mána- dagin fekk landsstýrið at vita úr Noregi, at veiðan kann byrja nú. Tey 2000 tonsini, sum føroyingar eiga, eru býtt millum tey lítlu kraftblokkaskipini og hava tey fingið 333 tons í part, upplýsir Fiskivinnustovan. Nøkur fá tons í fjør — fleiri hundrað í ár Feroyska veiðan av svart- kalva og blálongu undir Feroyum er stórliga vaks- in, vísa tey nýggjastu tøl- ini frá Veiðihagtalsstov- uni. Í tíðarskeiðinum januar—mai í ár fiskaðu føroysk skip 658 tons av svartkalva og 553 tons av blålongu undir Føroyum. Ein stórur vøkstur saman- borið við fyrstu fimm mánaðirnar í fjør, tá telini vóru ávikavist 12 og 15 tons. Til 1. juni í ár avreiddu føroysk skip 33.777 tons undir Føroyum til før- oysku flakavirkini. Aftur- at koma 814 tons, sum vórðu landað uttanlands. 1. juni 1979 var talið fyri ráfiskalandingar í Feroy- um 34.035 tons av óslegd- um. Mest veidda fiskaslagið í ár er upsin við 11.692 tonsum. Í fjør var tað toskurin við 12.992 tons- um. Í fjer veiddust 10.466 tons av upsa og í ár 9.297 tons av toski. Veiðan av hýsu er hin- vegin ikki minkað stór- liga. Hon var fyrstu fimm mánaðirnar í fjør 5.364 tons og í ár var hon 5.122 tons. Meðan veiðan av konga- fiski er meira enn tvífald- að. Av kongafiski eru í ár veidd 2.443 móti 1.192 í fjør Eins og i fjør royndist februar best hjá feroysku skipunum undir Feroyum. Apríl og mai kunnu tó ikki samanberast við hinar mánaðirnar, tí tá er ein stórur partur av ísfiska- flotanum undir Íslandi og roynir tons Vit keyptu apoteks- vorur fyri 373 kr. hvor í fjør Apotekini i Før- oyum seldu í fjør fyri stívar 16 mill. kr. Tað svarar til, at hvert mans- barn í landinum hevur keypt heili- vág og annað, sum fæst á apo- tekunum, fyri umi. 373 kr. í fjør. Hesi seinastu árini hev- ur sølan av verið 78,8% heilivagi av heildar- søluni hjá apotekun- um, verður upplýst Færøerne 1979«. Hini 21,2% eru »håndkøbsspecialitet er« (vitaminir 0.tl.) og aðrar hondkeypsverur Tad eru try apotek í Feroyum. tann størsta sølan er í Havn, 11.558,023 kr. i 1979, og å Tvøroyri og Klaks- vík er selan nakað tann sama: 2.274,972 kr. í Klaksvík og 2.247.540 kr. á Tveroyri. Tilsam- ans seldu apotekini fyri 16.080.535 kr. í fjør 43 handlar selja hondkeypsverur frá apotekinum, og var henda sølan 6,5% av »Årbog for Nógv bruttosøluni hjá tekunum í fjer apo- Færri »reseptir« enn í Danmark Stivliga helvtin av søl- uni hjå apotekunum i fjør var heilivågur til einstakar persónar eftir ávísing frá lækna. Apotekini avgreiddu 192.567 »reseptir« og seldu á henda hátt heilivág fyri 8.206.560 kr. Afturat kemur so sølan av åvistum heili- vági til sjukrahusini. Tad voru 36.210 resept r og 1.976.609 kr Teir 9 læknarnir kommunu- skrivaðu tilsamans 6.166 »re- septir«. Tað var heili- vágur fyri 122.528 kr Upplýst sÁrbog for 1979«, at septum« seinnu veråur Færøerne talið av »re- hevur tey árini verið óbroytt lutfalli við fólkatalið. Avgreiddar hava verið 450—460 »reseptir« fyri hverjar 100 íbúgvar. Til sam- anberingar kann nevnast, at talið í Dan- mark er munandi hægri, ella 617 í 1975 og 649 í 1978 fyri hvørji 100 fólk. Tjaldurs apotek i Havn hevur nogv ta størstu søl- una. Í fjør seldi apotekið fyri góðar 11 Sølan av apotekaravørum í Føroyum ml. 1, for Færøerne 1979« > mill. kr. um árið ,5 mill. kr. eksur við isir eitt yvirlit i »Årbog Góðan fiskiskap í russiskum sjógvi Saltfiskatrolararnir royna nú í russiskum sjógvi og hevdu góðan fiskiskap í síðstu viku Sundaberg fekk 115 tons í rundum fiski og gevur tað eini 50 tons í saltfiski Skálaberg fekk 103 tons í rundum og Nónhamar 101 tons. Sundaberg hevði mánadagin 350 tons ax saltfiski berg og Nónhamar hver síni 450 tons nni og Skála