leygardagur 6. september 1980síða 9

SOSIALURIN Brigadurnar hava eitt itøkiligt arbeidi at gera. Tær fåa pening fyri hetta arbeiðið, alt eftir, hvussu væl, tær gera tað. Man kann hugsa sær, at ein arbeiðsmaður arbeiðir væl og ein annar illa. Hetta kann føra við sær, at virkið letur eitt vána- ligt arbeiði úr hondum. Tann, sum arbeiðir væl og nógv á einum virki, har nógv vánalig arbeiðsfólk eru, hann fær minni burturúr. Men arbeiðs- brigadan ansar betur eftir og fær sterri og størri heimildir. Hetta kalla vit virkisdemokrati. Umboðsmaðurin fyri brigaduna er við í virkis- ráðnum saman við umboð- um fyri planlegging og umsiting. Á henda hátt kann arbeiðsfólkið hava eftirlit við virkisleiðsluni og leiðslan kann betur ansa eftir, hvussu væl fólkið arbeiðir. Tað vil siga, tann einstaki hevur ábyrgdina av, hvussu brigadan og virkið arb- eiða.Somuleiðis hevur virkið sterri ábyrgd av, hvussu arbeiðsfólkið og brigadan virka. Úrslitini higartil vísa, at effektiviteturin er mun- andi øktur. Ikki somu løn Tað er soleiðis i Sovjet- samveldinum, at øll fåa ikki somu løn fyri sama slag av arbeiði. Tað verður lent eftir arbeiðssemi. Tann, sum arbeiðir mest, fær eisini mest í løn, greiddi Aleksander okkum frá. — Taka vit ein mann, sum arbeiðir vánaliga á Boykotta ikki OL í USA Sovjet hevur ongar ætlanir um at boy- kotta olympisku leik- irnar í Los Angeles í USA í 1984. — Vit halda ikki, olympiska rerslan skal blanda seg uppí politikk. Hon skal heldur ikki brúkast til serlig íhugamál, sum Carter royndi. Sovjetsamveldið fer ikki at hevna tað, at USA virkaði fyri at boykotta OL i Moskva. Minst av øllum inn å itréttar- fólkið. Tað halda vit er óetiskt og býtt. einum virki, so ávirkar hann úrslitið hjá ellum virkinum. Inntøkan verður minni. Tá inntek- urnar hjá virkinum vaksa orsakað av góðum arbeiði, so fær arbeiðsfólkið eisini meira í løn. Tey privatu såa ikki korn Landbúnaðurin i Sovjetsamveldinum er ofta til viðgerðar í vestur- lendskum bleðum. Saman- borið verður við amerik- anska landbúnaðin og tosað um miseydnaða landbúnaðarpolitikkin í Sovjet. Men Aleksander Poljukhov heldur ikki, landbúnaðurin er mis- eydnaður. Og tað er skeivt at samanbera við USA. — Vit hava vánaligt veðurlag. Og taka vit USA, so eru 70% av land- búnaðarjerðini í bestu landbúnaðarsonuni. Í Sovjetsamveldinum hin- vegin eru 70% av jerðini í einari ikki góðari sonu. Hetta krevur bæði sterri ílegur og arbeiði. Tað verða í letuni gjerdar risa- stórar iløgur í sovjetiska landbúnaðin. Og fram- burður er. Seinastu fimm árini er avgreðin vaksin við einum fjórðingi. Vit vilja fegin, at hon veksur uppaftur meira. — Tey privatu brúkini eru nógv effektivari enn tey almennu? — Jú, men her mugu vit hava eitt í huga. Tann privati, ella persónligi, jarðarbrúkarin sáar ikki korn. Hann hevur ikki neyt. Tí tað gevur ikki so nógv av sær. Hann hevur jerðber, sitrónir og frukt. Tað, sum veksur væl og gevur pengar beinanveg- in. Men samfelagið kann ikki gevast við at sáa korn og hava neyt, tí hetta gevur so lítið av sær. Vit halda, at persónliga fram- leiðslan skal mennast. Men ikki, so hon skaðar ta kollektivu. Vil bóndin dyrka uppaftur meira í fri- tíð sínari, so lat hann endi- liga gera tað, og hann fær eisini lán frá statinum til tess. Hann hevur eisini rætt til at selja sína av- greði beinleiðis í marknað- inum fyri prísir, sum eru munandi hægri enn tey kollektivu jarðarbrúkini fáa — Hvat er lutfallið millum tey persónligu og tey al- mennu jarðarbrúkini? — Framleiðslan hjá teimum persónligu er 3—4% av heildarfram- leiðsluni. Men taka vit einstakar verur, til dømis grenmeti, so er talið uppi á 15—20%. Taka vit hinvegin korn, sum ikki gevur so nógvar pengur, so fer talið niður í 0%. Afghanistan Aleksander Poljukhov vildi fegin svara spurning- um um Afghanistan. Vit spurdu hann ti, hvussu tað samsvaraði við fridar- tosið hjá russum, at teir hava lagt seg uppí innan- hýsisviðurskifti hjá einum eðrum landi. Hann ivaðist ikki í svarinum: — Vit ynskja ikki at loysa eitt innlendis mál hjá Afghanistan. Vit vilja hjálpa Afghanistan at loysa ein uttanlendis trupulleika. Hesin trupull- eikin er tann fyrr loynda, men nú ódulda uppílegg- ingin av pakistanskum og iranskum landaøki. Tað er heilt greitt, at Kina og USA stuðla hesi uppílegg- ing. A pakistanskum eki eru 62 legur, har »bandittar« verða vandir at herja á afghansk eki. Sovjetsam- veldið fæst ikki við at senda »bandittar«. Vit hjálpa okkara vinum, uttan at krógva nakað. Sum í hesum ferinum, har vit hava sent eitt avmark- að tal av herfólki til hjálp- ar. Tað skal verja móti ålopum úr Pakistan. Afghanska stjórnin kom við uppskotinum og vit tóku undir við tí. Vilja Pakistan og USA hava okkum at taka herfólkið aftur, letur tað seg væl gera. Bert tey halda uppat við sínari uppílegging. Men tað vilja tey ikki. Tey vilja gera Afghanistan til eitt ófriðarreiður beint við sovjetiska markið nú, eftir at USA er blakað út úr Iran. Men hesum vilja hverki vit ella afghanska fólkið loyva. Mótsteðan Aleksander Poljukhov helt ikki nógv um mót- steðuna móti afghansku stjórnini og sovjetisku hermonnunum. Tað týðandi er, at ein vaksandi partur av fólkinum styðj- ar kollveltingina, m.a. átrúnaðarleiðarar. Hann vísti á skránna hjá »bandittunum«, sum hann kallaði mótsteðufólkið: til demis skula børn ikki ganga í skúla, kvinnur skula ikki taka lut í sam- felagslívinum og tað er syndafult at fara til lækna. >Bandittarnir< eru móti kollveltingini og fremja ræðuligar yvir- gangsatsóknir móti til dømis børnum. — Afghanistan er eitt tað mest tilafturskomna landið í heiminum. Tað er brotsverk at forða hesum landi í at taka seg fram. Afghanistan hevur ongan búskaparligan týdning fyri Sovjetsamveldinum. Vit hava ikki brúk fyri hjálondum. Vit kundu bara ikki nokta at koma til hjálpar. Tað er okkara altjóða skylda at stuðla framburðshugaðum rørs- lum. Og hver kann siga, at hesir relitiøsu fanatikar- arnir og »bandittarnir« i Afghanistan eru meira framburðshugaðir enn kollveltingarstjórnin? Ikki við sjálvur — men hevði ábyrgdina Fyrrverandi sovjetiski fiskivinnumálaráðharrin Ishkov var ikki sjálvur við í »kaviargøluni« Men hann hevði ábyrgd- ina av teimum embætis- monnunum, sum blivu avdúkaðir i sambandi við geluna. — Ishkov hevur havt ov stórt álit i tí fólki, hann arbeiddi saman við og hevur tí ikki ansað eftir, hvat tey tókust við. Sjálvur hevði hann onki við geluna at gera, segði Poljukhov. Aleksander Ongin meining í at senda russisk krigsskip eftir foroyingum ! Vit greiddu Aleksander frá, at feroyingar undrast á, hví sovjetisk herskip so ofta eru at síggja við oyggjarnar Aleksander Poljukhov : — Sovjetsamveldið er eitt stórt herflotaveldi. Hesi seinastu árini er sovjeitski flotin av ymiskum orsekum farin út á heimshøvini. Taka vit Norður-Atl- antshavið, so vita vit, at Nato hevur nógv krígs- skip her. Og fyri stutt- um varð seinasta av- markingin fyri vekstri- num av Vesturtýska flotanum tikin av. Hetta meta vit, er eitt brot á viðtskunum hjá Anti- Hitler samgonguni. Sov- jetsamveldið má so taka hetta til eftirtektar og gera verndartiltek í Norður-Atlantshavi Hyggja vit at korti- num, so liggja Feroyar nærri Sovjetsamveldin- um enn USA. Men her sigla jú amerikonsk skip og tað undrast ongin á Hví so undrast á, at sov- jetisk skip eisini eru her viðhvert? Aleksander vísir aftur á heimskortið og sigur at leiðirnar millum Grenland og Skotland eru einastu leiðir út Atlantshavið, sum eru opnar fyri sovjetisk skip. Leiðin úr Eystur- sjónum hoyrir ti Danmark og leiðin Svartahavinum i Turkaland. Og millum Sovjetsamveldið og Kyrrahavið er ein garður av japonskum oyggjum. — Harafturat er Sovjetsamveldið kring- sett av amerikonskum herstødum fæ | be Í e Ti må sigast, at skip okkara hava allan rætt til at sigla i Noråur— Atlantshavi. Eisini sæd frå einum verndarsjónarmiði. — Herfyri lá eitt sov- jetiskt herskip í vikur stutt norðanfyri Føroy- ar. Hvat gjerdi tað her ? — Kanska hevur tað ligið har í sambandi við eina umvæling. Kanska hevur tað havt eina sambindingaruppgávu, røkt okkurt samband við sputnikkar. Vit stæðir i hava eðrum ongar londum og noyðast tí at brúka skipini til eitt nú at rekja sambandið við sputnikkar — Skipið fyrireikaði ikki hertøku av Føroyum? — Eg haldi ikki, tad er nøkur meining i at senda sovjetisk krigsskip eftir feroyingum. Vit eru ikki hóttir av Feroyum Annars hava borgaralig bleð vestan- fyri nú í minst 40 ár hild- ið fram, at Sovjetsam- veldið ætlar at taka vest- urheimin. Tey hava sagt, at nú koma russarnir í morgir ella í ovurmorg- in! Men russarnir eru ikki komnir enn. Og Aleksander Poljukhov heldur fram: — Russar vilja onki heldur enn frið. Í eðrum heimsbardaga mistu vit 20 mill. fólk. Vit vilja ikki missa fleiri. Vit vilja frið, so vit kunna loysa okkara inn- lendis trupulleikar. Vit hava ivaleyst at takast við í okkara egna landið Tí halda vit ikki, tað er rætt at ræða fólk og billa teimum inn, at Sovjet- samveldið á ætlar at leypa — Eg havi ongantíð hoyrt, at tað hava staðist trupulleikar av sovjetiskum herskipum við Feroyar, sigur Aleksander Poljukhov, tíðindamaður hjá APN