fríggjadagur 26. september 1980síða 7

SOSIALURIN Sjónarmiðið í dag um »feråsiu og ferðslutrygda hevur Atli Jensen, leiðari av Bileftirlitinum, skrivað. Hini Sjónarmiðini í rødini hava Olivur Næss, Oddvá Nattestad og Jóhann ÍA Mortensen skrivað Atli Jensen, stjóri á Bileftirlitinum Bott frálæra vil fækka um óhappini Eru ferðsluvanlukkur og feråsludråp ein sjúka, sum hoyrir samtíðini til, og eru tað so vit, sum annars sigast at hava virðing fyri mannarætti, sum góðtaka, at ósek menniskju verða meidsl- að og tynd? Er tað ikki ein hættis- lig samfelagssjuka at eiga met i løstadum og dripnum i ferðsluni — åtta menniskju i år og av teimum try børn — og er tað ikki óhugnaligt at hava barnadeildir á sjúkrahúsum okkara við so nógvum ferðslulest- aðum bernum ? Barnalæknin Odmar Færø vísir í seinasta leygardagblaði á, hvussu stóran týdning fyri- byrgjandi arbeiði hevur á barnasjúkur. Ferðsiu- sjúkan krevur sterri fyri- byrgjandi arbeiði enn tað, sum higartil er og verður gjørt ! Metnin hjå okkum og kanningar, gjørdar í eðrum londum, geva ábending um, at tað í flestu førum er førarin av akfarinum sjålvur, sum er orsøkin til óhapp- ið! Hesin veruleiki er orsekin til, at menn nú eru farnir at lóggeva og skipa fyri umfatandi frálæru um ferðslu og um koyring. Hetta bæði á teoretiska og koyritek- niska økinum. Í frágreiðing, sum OECD fyri stuttum hevur givið út, verður m.a. sagt, at tað inter- nationalt verður arbeitt við ferðsluspurningum í nógvum ymiskum londum, men hóast lítla og onga samskipan av hesum arbeiði, so er tað stór líkheit millum tær niðursteður, sum menn eru komnir tí viðvíkj- andi brekum við núver- andi ferðslu útbúgving og um hvussu ábetur viðvíkjandi læruni kunnu skipast. Hendan felags fatanin kann í stuttum sigast at vera hendan: Tey, sum er atvoldin til og gera flestu óhapp- ini, eru ung og ferarar við ongari og lítlari erfar- ing í ferðslu. Tá óhappini eru framd av ósketni og manglandi kunnleika, verður hildið at vera rímuligt, at minka um óhappini við at beta um ffalæruna. Sendið lesarabrøvint Í teorifrálæruni og undir koyrivenjingunum hava vit lært um, hvussu ferðslan eigur at vera sambært ferðslulógina — hvat er loyvt, álagt og forboðið. Men harnæst er átroðkandi neyðugt við ábótum við at læra næmingarnar um beiskar veruleikar sum fram eru farnir i ferðsl- uni, um orsekina til ólukkuna og um umsteð- urnar, tá tær tóru fram. Næmingarnir eiga at fáa kunnieika um teir vandar og tær umsteður, sum ofta hava havt samband við óhapp. Somuleiðis eiga næming- arnir at venjast til at vísa hógv, fyrivarni og læra at meta um feråsiu- steðuna. Í hesum sambandi er neyðugt at geva frálæru í at snúgva sær undan í teimum ymisku fyrikomandi vandasteðunum. Ábetur fáast somu- leiðis við at brúka pæda- gogiskar fyriskipanir, sum verða brúktar innan onnur útbúgvingareki. Tað má sostatt fyri allar partar fáast vissa fyri, at samband er millum koyrifrálæruna og royndina. Millum lær ara og næming og sakkøna eigur somuleiðis at vera gott samstarv, soleiðis at frálæra og roynd kann falla væl saman. Fyri at stuðla frálær- uni er neyðugt við góðum umsteðum. Til ta teoretisku læruna skulu pædagogisk egnað amboð vera tek og til koyringina er neyðugt við koyribreytum. Víst verður á, at tryggjast má samband millum teoretisku og praktisku frálæruna, soleiðis at skilja, at spurningar, sum hava við hvenn annan at gera, verða viðgjerdir neku- lunda samstundis í teori og í koyrifrálæruni. At norðurlond eru frammaliga sammett við OECD-rapportina er at fegnast um. Longu fyri fleiri árum síðan, hevur Norska kenslumálaráðið stov nsett koyrilærara- seminarium í Stjerdal, sum hevur samstarv við universitetið í Trondheimi. Danska fólkatingið fer í heyst at viðgera eitt álit um »køreuddannel- se< og hon fevnir m.a im 1) Teoretisk undervisning i lovkundskab og risikolære, 2) Praktisk undervisning i grundlæggende beherskei- se af køretøjet på lukket øvelsesplads, 3)Praktisk undervisning i sikker og > hensynsfuld kørsel på almindelig vej under overholdelse af færd- selsreglerne, suppleret med 1) Øvelser på køretekniske anlæg, jfr. afsnit 4.4. Ved undervisningens til rettelæggelse bør det teore- tiske stof i størst mulig ud- strækning kædes sammen med de praktiske øvelser, således at eleverne nogen- lunde samtidigt, bliver præ- senteret for de samme færdselsproblemer set fra den teoretiske og fra den praktiske side. Kereuddanneisen har i sagens natur traditionelt haft sit tyngdepunkt i op- øvelsen af praktiske færdigheder. Det må derfor anses for mest hensigts- mæssigt at lade den prak- tiske undervisnings forløb være bestemmende for, hvordan den teoretiske undervisning tilrettelæg- ges. Dette medfører en ændret disponering af teo- ristoffet i forhold til tidlig- ere. Den praktiske undervis- ning bør begynde på en til Sosialin lukket øvelsespiads, hvor eleven uden at skulle beskæftige sig med færd- selsregler eller andre trafik- anters tilstedeværelse kan indøve en grundlæggende beherskelse af køretøjet. Den tilsvarende teoriunder- visning bør derfor omfatte lovstof vedrørendi køretøj- ets indretning og udstyr og vedrørendi føreren samt dertil knyttede emner risikolære Um »kkarna egnu viðurskifti á kovrilær- araøkinum er í stuttum at siga, at koyriskúlarnir og Bileftirlitið arbeiða lutvíst og -eftir termun! eftir norskari fyrimynd. Samanumtikið er tað m.a. mítt sjónarmið, at pressan — útvarp og bleð — eiga at gerast nógv meira virkin og sekjandi fyri at lýsa ferðslumisgerðir. Sum demi er hálka ikki um- bering fyri óhappi ! at gera eina koyribreyt — hálkubreyt — er harðliga tiltrongt. Hon hevði minkað um ferðsluóhappini. at allar góðar kreftir eiga at taka saman um og ágangi, framdur í ferðsluni, tí slíkur er brot á mannarætt !