leygardagur 11. oktober 1980síða 7

SOSIALURIN Rókur Dalsgaard, sum starvast á Bileftirlitinum, hevur í dag sjónarmið skrivað Sjónarmiðið um »feråsiu og ferðslutrygda. Hini sjónarmiðini í rødini eru skrivað av Olivur Næss, Oddvá Nattestad, Jóhann Mortensen, Atla Jensen og Nicias Akraberg Poulsen. Rókur Dalsgaard, bileftirlitsmaður Virðing fyri lívinum Samfelag okkara er hvat ferðslu viðvíkir vorðið sera væl útbygt. So gott sum alt landið er sambundið við nú- tímans feråsluvegum, tunn- lum og brúm. Samstundis hava vit fingið eitt sera væl fyriskipað ferjusamband bæði innanoyggja og við onnur lond. Hesim fram vøkstur hevur aftur haft tað við sær, at alt fleiri hava ognað sær bil, soleiðis at hesin nýtslulutur — uppå gott og ilt — er vorðin fólkaogn. Og um okkum íkar tað eila ei, so kunnu vit lla hugsa okkum samfelac ið at kunna virka í dag uttan bílin sum ein part av ger andisdegnum Gongdin í hesum fram vøkstri hevur aftur ført til at vit øll eru vorðin partur ferðsluni, annaðhvert vit ferðast í bili, á sukklu, til gongu, ella á hestbaki. Og alt hetta er hent eftir so stuttari tíð, at tað enn eru nógv ið minnast tá húða- skógvurin, leypurin og róðr- arbáturin vóru einasta flutt- ningstól. Men vandi er í hvørjari vælferð — afturvið teim fyrimunum, sum ferðslan veitir økkum, hava vit tíverri eisini fingið eitt skjótt vaksandi tal av óhugnaligum ferðsluvan- lukkum. Hesar krevja í dag sakleys barnaliv, ungdóm í fagrasta blóma, umframt tað stóra tal av teimum ið gerast avlamin. Vit eru øll samd í, at hetta óskil ikki kann halda fram, og vit eru eisini øll greið yvir, at patentioysn er eingin, men er viljin til stað- ar, kann tó okkurt muna- gott spyrjast burtur úr. Vit eru fyrst og fremst noydd at taka um hitt glød- andi jarnið og viðurkenna feråsluvanlukkurnar og ikki minst viðurkenna tær veru ligu orsøkirnar til hesar Hetta gera vit ikki í dag Og eru dømini mong un at so er. Er t.d. maður sjólát n, so syrgir Dygdin øll, ja såhvørt alt landið. og sí eigur eisini at vera. Snýr tað seg harafturímóti um eina ferðsluvanlukku, so yppa vit øksi, venda okkum burtur og skunda okkum at tosa um okkurt annað sjálvt um tað í dag farast munin fleiri mannaliv í ferðsluni enn á sjónum Sama lyndið ger seg galdandi, tá tíðindi um ferðsiuvanlukkur berast útvarpi og bigðum. Tá verður nógv gjørt burtur úr at t.d. veðrið hevði skuld ina, hálka, mjørki o.s.fr., at vegurin hevði skuldina, at ein skortlitt ær leyp fyri bilin ella kanska hitt sak leysa barnið. Hesin tíðinda fluttningur økir ikki um ábyrgdakensluna hjá bilfør arum og var tí ofta betur óframborin. Ferðslutryggjandi = tiltek so sum gongugøtur, parker ingsskipanir o.a. hava heldur ikki fingið bestu viferð í blødunum, (eisini Sos.) og tað er hugstoytt, at blødini framhaldandi hýsa lágtríðandi = lesarabrovum um lúrandi parkeringsverð ar og annað tvæti. Her áttu blødini í trygdarinnar tæn- astu at víst størri med ábyrgd fyri tí samfelag. tey átaka sær at umboða. Sjálvandi kann ein og hver okkara koma í ta stødu ikki at kunna fyri- byrgja eina feråsluvanlukku men um vit geil strembaðu eftir at fara bilin og bera okkum í ferðsluni, so sum vit einaferð hava lært tað, í samljóð við lógir og fyri- skipanir. — tá vóru hesar vanlukkur ikki tættar Eisini hava flestu okkara eina alt ov umberandi áskoðan á óflýggjaligar bil- førarar. Í Noregi hava hesir ikki annað navn enn »rå- kjørere«, í Danmark »mo- torbøller« o.s.fr! Her hjá okkum verður sagt: „Hann er stakfittur drongur, men kanska eitt sindur villur tá hann kemur i bil« Elia »Honum dámar ; Tað var onkur sum nevndi, hvussu hentur bilur in er, tá vit í dag skulu vitja hver annan. So skuldi eisini verið, men við okkara ser føroyska gestablídni enda hesar vitjanir ofta í skans anum — um íkki okkurt verri stað Oddvá vísti á at vit vaksnu eiga at vera børnun um gott fyridømi og tað er so satt, sum tað er sagt. T eigur heimið, har barnið *KSUr og Dunast MSINI ner at kenna sína ábyrgd. Tað er løgiåd, fyri ikki at siga ófatuligt, at foreldur. ið vilji barni sinum væl sttan himpr, handa ti iyklarnar til bilin, mong ár áðrenn tað hevur aldur ella loyvi til tess. Og ikki um at tala, at barnið sjálvandi skal hava pruti sum gåvu mong ár ov tidliga. At hesi, tá tey vaksa til, kanska ogna sær eina legna og skeiva áskoðan á lógir og reglugerðir er væli ikki so legið Vit eiga á ferðslugkinum at stremba fram í móti eini mentalitetsbroyting, eini nýggjari sidvenjing í fólki okkara. og her liggur størsta avbjóðing hjá øllum okkum, stovnum so væl sum einstaklingum, ið hava við ferðsiuna at gera. Tað veri seg løgreglan, dóms valdið, koyriskúlarnir, RFF tryggingin, bileftirlitid, skúl ar, barnagarðar o.s.fr. Eisini eiga tey, sum í frítíðini tak ast við barna- eila ungdóms arbeiði, »versligt« so væli sum n»andaligt«, at hava hetta í huga. Men ein nyggi sidvenjing verður ikki framd eftir einum sjóvarfalli, — kemur kanska at bera åvøkst til komandi attarlið. Nú er útvarpið aftur farið undir nýggja og spennandi vetrarskrá, men enn einaferð tykist tað, sum menn, í tí góða og rúgvus mikía tilfarinum hava gloymt ein so týðandi tátt sum ferðslutryggleikan Hatta Man vera av misgav im ! itvarpsstjórin er sjálvur ? maður eisini ein sera kend útvarps rødd, so her skuldu umsteð urnar verið tær allarbestu. Gott i tykkum, gevið ferðslutrygdini innivist, åjavnt við aðrar fastar tættir sum t.d. orðabókina, kvøding og dans landa strok, popp. hendingar í okkara øld o.s.fr. (ítróttin tori eg ikki at nevnaj. Hetta eru alt góðar sendingar men vit kunnu liva tær fyri sttan. Fáa vit ikki haraftur móti bæði skjótt og brátt sina br vtta arð lumentar tá vera tað alt fleiri okkara ð ikki koma at liva neðan er so tað gleði iga hent, at ein ferðslu sending hevur verið Væl verið tykkum fyri tað haldið á fram Fyri stuttum kundu vit fegnast um, at vit fingu »kkara egna skúlaverk, ið verður umsitið av samsvar andi tali av umsitingarser frødingum. Atti ikki her at verið rúm fyri einum ráð geva i feråslufrålæru Hvussu lágt hetta ålvarsmål verður mett, síggja vit eisini av, at til ferðslulæru eru bert ráð til 5—6 tímar um árið í allari skúlatíðini hjá barninum Olivar setti > við koyrifrå læruna. Um hetta er at siga, at kovrilærarar okkara, eftir umstødum og førimuni, gera eitt gott arbeiði, og flestu teirra hava mong ár á baki í fakinum. At krevini hjá okkum til at gerast koyrilærari eru sera låg, er ikki teirra skuld. Harafturat hava teir vánaligar møgu- leikar til eftirútbúgving o.t!. Hvussu lágt myndugleikar okkara meta henda týðandi par: av feråslutryggleikanum, kann vísast við einum »litlum« demi. ! Noreg, sum kanska er tað av norðanlondum, ið longst er komið á hesum oki, krevst at ein hevur gingið eitt ár á Statens Tra fikklærerskole fyri at gerast kOvrilærer Mia JKKUM jers etta eftir ættiliga turtar 5 At e væ bugvin koyrilærar hin mest týðandi táttur í tí at fremja eina betur ferðslu mentan, er óneyðugt at leggja afturat Tryggingin veitir í mun fíggjarligan stuðul til feråslutrygdarlig tiltøk men tað mest munagóða teir kundu gjørt. var at borið so í band, at teir, ið nærum lagliga bílar. ikki alt ov lætt fingu Ýggjan hverja ferð storan smildra Býarplanleggjarar og veg erfrødingar eiga eisini her kenna sína ábyrgd. Tá ggir rpartar og nyggir ættis, verður aimikið gjørt fyri at gera tað »behagiligt« fyri bilarnar neðan ýtt hava lyndi til at gloyma tey veiku feråsluni« Hesir vegir. sum t.d. tann nýggja R. C. Effersøesgøta áttu sjálvandi at verið út gjørdir við vardum súklu breytum, vardum gongu geilum (tunnil undir getuni) ).s.fr Kemur tú á tal við eir byarplanieggjara um hvat er gjørt fyri bernini, so verður svarað, at spæliplåss eru løgd her eila har. Men skal barnið ferðast eftir hesum vandamiklu vegum fyri at sleppa út at spæla, tá var kanska betur. um sink spæliplåss var. Torført er eisini at skilja, at t.d. lands vegir. ið eru gjørðir til lógva og skjóta ferðslu, verða lagdir tætt inn trappusteinin hjá fólki Hetta hevur í vissum førum ført við sær, at t.d. gomul fólk illa tora at ferðast í tí umhvørvi, hvar tey kanska hava liva meginpartin av lívi sinum. Nú skal eg íkki bert klikkja til hegru og vinstru og »rættvisur« gloyma egnan leiklut í hesum verki Hesin mín leiklutur hevur óivað eins nógv brek og utur teirra evndir eru Men sagt skal tað vera, at bert við at sita í einum bili aftjr sanr:fering neta um, nær ein persónur sjálvum sær ikki neyðturvil iga ferðslutrygd Hetta ljóðar kanska legið. men sin, ið leingi hevur sygleitt hesa gongd kann bert koma til ta nidurstødu, at tey ð til koyriroyndina syna hin fagrasta atburå ættiliga ofta eru tey somu sum seinri eru atvoldin til størstu feråsluvanlukkurn ar. Meðan ein sjáldan frætt nakað ódámiigt frá teið A} im, ið hava trupulleikar við ndina V er etta kk krivad fyr 3 ja egnar hendur ner ert fyri at vísa á. at tað kulu aðrir kostir til, um YGGIGIK n SKA Ok:;:ast munandi Sum áður er nortið við kemur eink: av tí, ið her er evnt, at era skjótan ávokstur Jg medan heldur óskilið fram, fleiri vanmiukkur henda >q aft ! her må og eiri missa liv skai koma broyting Ég eri á ongan hátt fyri, at andið skali vera skipað sum sin »politistatur«, men so eingi, sum einki annað ger nun, megu vit frá legregi uni fáa eina munandi hollar jagliga eftiransan í ferðsi ani Ei heldur meti eg, at nakar verður betur nenniskja av vera settur skansan. Men. tað er rættiliga stórur munur á hvussu »lint« ferðslusynd arar verða dømdir »nnur, ið koma skeivt fyri mun til samfelagnum. Hetta átti at givið bæði dómsvaldi og lógarsmiðum ípolitikarum) okkurt at hugsa um. Í dagsins kjaki hoyra vit javnan orðini mannarættur og mannarættindi, og vit megu geil taka lógvatak saman, soleiðis at tað at tora at sleppa barni sínum ut fyri dyr framhaldandi kann vera mannarættur Ein ivast sm tað yvir hevur kann skapast /eGIs eir > V n Né hevd « kapt 5 lívinum Síða 7