mikudagur 22. oktober 1980síða 10

Síða 10 Eftir vali í 1974 gingu javnadarfl., tjóðveldisfl. og fólkaflokkurin í sam- gongu. Spátt varð beinanveg- in, at henda samgonga kundi ikki arbeiða sam- an, men allur spádómur varð gjørdur til skamm- anar, tí hesir tríggir flokkar fóru til verka. So dyggiliga og so skilagott varð arbeitt, at vit fingu slíkan framburð á øllum økjum, sum eingin hevði droymt um kundi bera til. Men valið í 1978 gjer- di, at fólkaflokkurin fekk politiskan fótakulda Dimmalætting. við sjálvum sambandshevd- inganum á odda, hevði tá í 4 år ført eina hatska kampanju móti sitandi landsstýri. brúkt aftur og aftur: so- sialisering og kommu- nisma. Tað hugaði ikki fólkaflokkinum Tá somu 3 flokkar gingu samanaftur í 78 Fólkaflokkurin politiskan fotakulda Richard Johansen valevni i Eysturoynni skuldi ein trúð, at sam- arbeiðið fór at vera eins gott og tað hevði verið, men so var ikki. Fóta- kuldin hjá fólkaflokkin- um var komin fyri at vera. Tá skip til uttanlanda- sigling skuldi keypast í fjør, mundi samgongan slitnað, ti fólkafl. vildi ikki vera við. Sundstein fekk tá í evstu letu yvir- talað partamenninar, so skipið varð keypt. Vert er at hava í huga, at Sundstein hevði havt orlov og tí kundi síggja tað skilagóða í keypin- um Nú í summar slitnaði so samgongan, tá vetrar- ferðaætlanin varð lýst Fólkafl. vildi hava skipið svínabundið. Eg ivist ikki i, at hevði Sundstein havt orlov í summar eisini, so hevði hann kunnað sæð. at tað einasta rætta, var tað, sum landsstýrið samtykti Í grundsjónarmiði Javn- aðarfloksins sæst, at Feroya Javnaðarflokkur stendur óheftur av øllum útlendskum politiskum flokkum, men í dyggastu samvinnu við og á grund- arlagi alheims 'sosialis- munnar. Flokkurin vil, at Feroyar skulu byggjast sum eitt sosialistiskt væl- ferðarsamfelag. Flokkurin ásannar, at Feroya land er Feroya fólks, tess íbúgvaogn. Hendan ogn umfatar eisini landgrunnin og und- irgrundina. Út frá hesari grund- steðu heldur flokkurin tað vera skyldu teirra, ið hava tað stjórnarligu ábyrgdina, at skipa fyri, at henda ogn fólksins verður at gera hina mestu framleiðslu og úrteku, ið allir landsins íbúgvar eiga javnrætt til. Alt samfelagsgagnligt virksemi má skipast út frá umsorgan fyri felags áhugamálum og fyri at fremja vælferð fólksins. Gl menninskju skulu hava somu rættindi at taka lut í arbeiðinum fram móti sterri vælferð og eisini ríkari lívi. Hetta kann bert fremjast i einum samfelag, har allar greinar av samfelagslivinum eru i væl skipadari samvinnu undir vilja og eftirliti fólksins. Øllum skal tryggjast tað, ið er grund- leggjandi fyri lívseydnu Ss Oheftur av menniskjans arbeiði, hvíld, mat, bústað, upp- aling og andlig menning. Øll stig á leiðini móti hesum samfelag skulu fremjast á fólkaræð- isligari grund, Fólkaræði skal umfata alt samfelags- lív ikki minst hitt fíggjar liga. Við forpliktandi sam- vinnu og planekonomisk ari leiðslu skal persónliga frælsið og innlega einstak- lingsins tryggjast og tryggleiki skapast fyri øll. Fyrst skal sláast fast, at Feroyski javnaðarflokk- urin er óheftur av sellum útlendskum politiskum flokkum. Feroyski javnaðarflokk- urin er ein sosialdemokrat- iskur flokkur, sum virkar å stødi alheims sosialism- unar. Í Føroyum eins og um allan heim stríðast sosial- demokratar fyri at vinna slitmannafjeldini mann- semandi livilíkindi. Tað var seint í tjúgu árunum, at slitmanna- fjøldin her i Føroyum tók seg saman og valdi tveir mans á ting. Javnaðar- flokkurin mentist í hverj- um og við valið í 1936 fekk tram javnaðarflokkurin = seks manns valdar. Tá hevdu teir báðir borgarligu flokkarnir sitið í 30 ár á tingi og togast um samband ella sjálv- stýri. Slitmannsfjøldin hevði frá hondini í munnin og knapt nokk tað. Arbeiðsgevarin fekk tað hann skuldi hava, og um nakað leyp av, fekk tað. Hetta åfram sær slitmaðurin lívsmynstrið helt 30 árini teir báðir flokkarnir all tey borgarligu hevdu alt at siga Hetta vsmynstrið hevði hildið áfram til dagin í dag, um ikki slit mannafjeldin tók seg saman um Feroya Javnað- arflokk og valdi síni egnu umboð inn á ting. Í 1940 kom seinri heims- bardagi. Vit máttu tá klára okkum uttan samband við Danmark, sum var herðsett av týsk- inum. Javnaðarflokkurin kom við í leiðslu her á landi. Eftir heimsbardagan fingu vit heimastýrislóg- ina, og hevur Javnaðar- flokkurin staðið við róðrið á tí føroysku skútuni stersta partin av tíðini, síðani vit fingu heimastýri. Tað eru hesi árini gjørd óteljandi framstig á øllum ekjum, og mangar av teimum hugsjónum, ynskjum og dreymum, sum slitmannafjeldin hevði tá tey tóku seg saman í ein flokk, eru nú gingnar í uppfyllilsi. Men tað, sum er vunnið, má verjast og stríðið ma takast upp við tær avbjóð- ingar, sum nú eru frammi. Agangurin móti Javnaðarflokkinum verð- ur alt meiri beiskur og SOSIALURIN CT erne Niklas Mikkelsen valevni i Eysturoynni primitivur. Tå tad ikki gongur vid sakligum argumentum, verða ell kneb nýtt fyri at gera javnaðarflokkin til nakað annað einn hann er — ein sosialdemokratisk- ur Feroyskur Javnaðar- flokkur, sum stendur óheftur av øllum útlendsk- um flokkum. Tann primitivasti á- gangurin gongur út uppá at gera tann Feroyska Javnaðarflokkin til næst- an tað sama sum ein kommunistaflokk i londum eystanfyri. Sum øllum kunnugt roynir kommunisman at tína kristindómin. So hver skal siga, hvat kunnu vit vænta okkum av javnaðarflokkinum. Tað verður sera torfert fyri ikki at siga ógjerligt, hjá javnaðarflokkinum at samarbeiða við ein flokk, sum livur av slíkari fram- ferð. Í dag er nógv frammi um alheim sosialismu og kFøroyska sosialismu framda av Javnadarflokk- inum, men meir um tað seinri. Ikki ein ferðaætlan — men folkaflokkurin orsøkin Ernst Hansen valevni í Suðurstreymoy AA) Tå samgongan millum javnaðarflokkin, fólka- flokkin og tjóðveldisflokk- in sá dagsins ljós varð eg ikki sert bilsin yvir at júst hetta, at hesir flokkar kundu semjast um ein arbeiðssetning sum kundi halda í einum stjórnar- samarbeiði. Hesir flokkar hava so ymisk steði til nærum øll mál. Tjóðveldisflokkurin sig- ur, at á tjóðskaparekinum eru Feroyar ein ófræls tjóð, undir oki og trælkan danaveldsins Fólkaflokkurin sigur á sama eki, stig fyri stig, sjálvt um hesin á sinni bæði kravdi fullveldi og loysing. Hinvegin sigur javnað- arflokkurin, at við heima- stýrislógini frá 1948 eru eingi tjóðskaparlig trætumál við Danmark. Henda lóg heimilar, í samstarvi við danir at út- byggja land okkara á øllum ekjum. Eisini loyvir henda lóg, at um vit ynskja fleiri og fleiri oki yvirtikin, so kunnu vit tað, og at enda um fólkið ynskir loysing, so kann hon eisini koma. Men ein eigur at leggja til merkis Vit eiga ikki einsamallir henda rættin — loysing — danir kunnu krevja hetta av okkum. Hoast so ymiskir á máli, so hava hesir flokkar myndað stjórn nú í 1 1/2 valskeið. Kann tað so hava verið ein onnur orsek til hetta samarbeiðið ? Hesi seinastu árini hevur ein lagt til merkis royndir innan fólkaflokkin at gera henda til ein cent- rumsflokk. Hvussu hetta kann lata seg gera — at fáa ein høgraflokk til ein centrumsflokk og uttan, at hetta fær avleiðingar skal vera teirra sek. Hetta letur seg bara ikki gera. Ég vil tí meta, at hetta er orsekin til, at vit fáa val i urtid, og ikki nøkur ferða- ætlan. Roynd fólkafloks- ins at gerast cent-ums- flokkur er miseydnað, og at tær hegrakreftir, sum hesin flokkur altíð hevur haft, hava vunnið, tá hesir hava sæð at teirra áhuga- mál eru gingin ov nær Eisini skal viðmerkjast, at i øllum samarbeidis- skeidinum hevur Dagblað- ið ført seg fram sum i gamlar dagar. Sosial fram- stig gjørd til låturs, fak- feløg, sum royna at virka fyri limum sínum til betran av teirra korum, verða gjerd til sosialist- iska trælkan, almennir stovnar til akademisk og kommunista reiður og almenn starvsfólk til letingar. Øll vita vit, at í einum samstarvi mugu øll sam- starva, og um partar ella bólkar gera sáttmálar ella samgonguskjal fyri at halda slíkt samstarv gangandi, so má hetta haldast, tí í einum sam- starvi kann eingin vera Benjamin. Her mugu allir partar vera við.