leygardagur 25. oktober 1980síða 7

Jógvan Nolsøe, sum starvast hjá Landsverkfrøding- inum hevur í dag skrivað Sjónarmiðið um »feråslu og ferðsiutrygd. Hini sjónarmiðini í ræðini hava Olivur Næss, Oddva Nattestad, Jóhann Mortensen, Atli Jensen, Nicias Akraberg Pouisen, Rókur Daisgaard og Bjartur Daisgarð skrivað Jógvan Nolsge, verkfrøbingur Ovurnýtsla av skeltum minkar um virðingina fyri teimum Í orðaskiftinum um ferðslu i Føroyum verður tíðum tikið til, at vit hava met í ferðsluvan- lukkum, og tá einamest í tilikum, sum føra við sær, at fólk letur lív av vanlukkuni. Hóast tað kann fyrikoma heldur kalt og kensluleyst at viðgera mannalív hag- freðisliga, fari eg tó at samanbera talið á ferðs- luvanlukkum við deyðanum til fylgju við somu tel úr Danmark, Finlandi, Noregi og Sveríki, tí á henda hátt ber eina best til at fáa eina mynd av steðuna her á landi í mun til í nevndu londum. Vanligt er at sett verður upp, hvussu nógv fólk lata lív í ferðsluni um árið fyri hverjar 100.000 íbúgvar í landinum. Higartil í ár hava 9 fólk mist lívið í ferðsluni hjá okkum, og heldur henda syrgiliga gongdin fram árið út fara bleðini í januar at skriva, at í 1980 doyðu 11 fólk í ferðsluvanlukk- um; hetta svarar til 27 fyri hverji 100.000. Telini fyri hini londini eru: Danmark 16,5, Fin- land 13, Sveríki 12,5 og Noreg 10,6 (1978). Vit hava við eðrum orðum frá 1,6 til 2,6 ferðir so nógvar ferðsludeyðs-van- lukkur sum hini londini. Verri verður tað, tá vit hyggja at gongdini sein- astu 10 árini. Í 1970 lat eitt fólk lív í ferðsluni, og svarar hetta til 2,5 fyri hverjar 100.000 íbúgvar, meðan talið í Danmark og Finlandi lá um 24 og í Sveríki og Noregi um 15. Í hinum londunum er talið á deyðsvanlukkum í ferðsluni í steðugari minkan, meðan tað her hjá okkum gongur beint tann øvugta vegin. Hetta er tann óhugnaligi veruleikin, og tó standa vit mangan og undrast á, at ikki sterri skaði er hendur, tá vit síggja, hvussu illa bilarnir eru farnir av at hava verið uppi í ferðsluóhappi. Hví henda so alt ov nógv álvarslig ferðslu- óhapp her hjá okkum, og hvat kunnu vit gera til tess at beta um steðuna. Fara vit at kanna, hverjar orsakir eru til ferðsluóhapp, verður úr- slitið, at í minsta lagi 99% standast av bert tveimum orsekum, nevniliga menniskjalig- um og tekniskum, og av hesum er tekniska steðan hjá akferunum ósek í minsta lagi 90% Tey sleku 10%, sum standast av tekniskum orsekum, er lætt at gera nakað við. Eftir standa vit so við kanska meira enn 90% av øllum ferðs- luóhappum, sum vit sjálvi, sum eru í feråsl- uni, hava ábyrgdina av, og skal nakað munagott gerast ferðslutrygdini at bata er tað á hesum ekinum, arbeitt skal verða. Fer ein at hyggja nærri at óhappunum og meta um orsakirnar koma til hugs orð sum ósketni, ófantalig koyr- ing, ov nógv ferð t.v.s. beint ímóti ferðslulógini, har sagt verður í $ 23 „Vegfarandi skulu hava fyrilit og vera ansnir, so ikki eðrum gerst vandi, skaði ella ónáðir, og so ferðslan = verður ikki tarnað ella órógvað meira enn neyðugt er<. og í $ 30: >Akferðin skal alsamt laga seg eftir við- urskiftunum ---«. Um øll legdu sær hesi brot úr lógini í geyma og gjørdu samsvarandi var vunnið heilt langt ávegis móti málinum sum er at rudda út ósketni, ófanta- liga koyring og ov nógva ferð sum orsakir til ferðsluóhapp. Hetta krevur, at vit skapa eina ferðslumentan, sum tolir sammeting við ta ferðslu- mentan, onnur lond eiga Tað hevur verið sagt til 80 pst. av øllum bilførarunum koyra hévliga og hjá teimum er oneyðugt við »skeltiskOgum« I fyrr og skal verða endur- tikið her, at børnini ongantíð ov tíðliga verða lærd at bera seg í feråsl- uni, í heimum, barna- gerðum og skúlum. Tey eru tey veiku í ferðsluni, men noyðast at vera partur av henni, og tað eru tey, sum um nekur år verða bilferarar, mynda ferðsluna og sýna, hverja ferðslu- mentan, feroyingar hava — sum er, er hon út av lagi vánalig, so her má og skal broyting koma í. Nú, veturin nærkast koma til hugs óhappini, sum plagdu at henda orsakað av hálkuni-. Eftir míni meting er hetta sera skeiv málber- ing. Eg meini, at ikki eitt einasta óhapp er »orsak- að av hålkuni« men ti, at fólk ikki duga at koyra í hálku ella bilurin ikki er nóg væl skeddur ella kanska okkurt annað. Kynstrið at duga at koyra í hálku kann lær- ast. Tað verður alt meira vanligt í løndunum rund- an um okkum, at krav er um eitt åvist tal av venj- ingartínum á hálku- breyt áðrenn koyrikort verður givið. Hetta sigst at minka munandi um óhapp í hálku og tí átti hálkubreyt at verði bygd her hjá okkum soleiðis, at venjiakstur kann fara fram á tryggan hátt. Sum sagt hava ikki minni enn 90% av øllum ferðsluóhappum menn- iskjaligar orsakir, og á hesum økinum eigur ti fann stersti parturin av arbeiðinum fyri ferðslu- trygdini at fara fram. Atburður bilferara verður ávirkaður av ymiskum fyribrigdum, og í hesum tekur vegurin og hansara útgerð ein týðandi lut. Er vegurin ov smalur og knortlutur í mun til ta ferðslu, hann skal avgreiða ella er hann ov illa merktur, verða fólk erg, ótolin, móð o.s.fr., og hetta kann fáa ávirkan á tey sum bilferarar og harvið á ferðslutrygdina. Jú betri vegurin er gjørdur lagdur í lendið, merktur 0.s.fr., jú tryggari skuldi hann verið at ferðast á Av og á hoyrir tú, at teir nýggju góðu vegirnir eru meira vandamiklir enn teir gomlu, tí her verður koyrt við ov nógvari ferð, og at tí eiga at verða sett upp skelti sum avmarka ferðina Hertil er at siga, at eitt skelti í sjálvum sær av markar onga ferð. Vanligt er at rokna við, at 80% av bilferar- unum koyra hóvliga og fylgja lógum og reglum, so fyri hesar eru skeltini óneyðug, og hini 20% koyra uttan fyrilit óansæð um skelti eru uppi ella ikki, so hesar hjálpa skeltini ikki uppá. At koma til tað niður- stødu, at skelti skulu ikki setast upp, er at gera málið ov einfalt. Skelti og aðrar merkingar mugu vera til tess at stýra og leiðbeina ferðsluna, ávara um vandar og geva boð um staðbundnar regulering- ar, sum ikki eru lógar- festar. Øll merking må verða nýtt við skili og má vera reglubundin og einsháttað, og arbeitt eigur at verða ímóti, at eitt neyðugt minstatal av skeltum verður sett upp, tí tað er ein royndur lutur, at ovurnýtsla av skeltum minkar um virð- ingina fyri teimum. Nortið er eitt sindur við nakrar av faktorun- um, sum hava ávirkan á ferðslutrygdina, og at tað ber til tekniskt at gera tiltek, sum bera á tað rætta borðið, men skal nakað munagott spyrjast burtur úr er tað neyðugt, at vit gil, sum eru partur av ferðsluni ogna okkum ta rettu erðslumentanina starv. Men gert tú tær medogn í arbeiðsplássin- tilokkum øll. P litikk ] ] fl 1 tann ómak at hyggja eftir um, soleiðis at teirra soli- Og fyri at skera tað út í (0) 1 1 ur sam an fe] oksins samfelagsins funktionum dariska ábyrgd kann pappi fyri Pauli: Hetta abe . : - 4 : skriving? n} sam LE undi ver! jert ein onga. 1.v.s. at VeruieiKkan sæst. at tað er ikki hetta verða lent við eini rímulig- kann bert gerast við at IA0SKIVINEIN 8 a að KUNGI Vero El aen BME i . … . 1 , bandsmonnum er vaksin o- skllabetri hatt 1IY vuja ter Graga landxX slagi av størvum tað eru —arilønar-åtjavning desentralisera og ES metaugt nu upp undir va Og hettar er eisini kjarnin eftir hæl flest av. Afturímóti eru Tað fría intiativið skal teimum, sum bera byrðar- Og táar nógv sagt sambandspelitíkkinum. San etter er þektikkur tað fólkini, sum sita í ikki vera eitt reiðskap hjá arnar, ávirkan, Kannar tú eftir. hvat har bandspolitikkurin er í veru- sambandsfloksins, og hesum hesum størvunum, sum einum fåtali í maktpositi- medábyrgð og vinning! verður skrivað, sært tú, a eikanum ikki nakar alterna- politikk avnaðarflokkur eru mest treytað av ónum, men skapa arbeiðs- har bert eru innantóm orð ivur politikkur n arbeiða ímóti, so at vit fáa dugnasemi og trúskap gleði og rættvísa úrteku Sjófari Orð oman á orð, uttan nakra ta hvat hav: t sunt samfelag vnar hjá fiski-, arbeiðs- og veruliga meining men vit vita ikki hvat tað or framgongd Tis sermerkt fyri sarr t fåa«. Hettar er h F Ti V 3] tann R starvsmonnunum. . al = ermerk am- áa a evuðs Dry á va Á Tað er tí ikki meira enn endsflokkin, at hann alki gla ambandspolitikk aber og kross . túrli p skal verða ímóti; teir skulu Soleiðis a te ava ista ( Javnaðarflokkin rímuligt og nátúrugt, at havast at øllum — alt er ringt kkum at tøva í sama stað hesi mongu ti verða aftur- sum hini gera ttan at meðan nnur lan um 8) lent við medåvirkan og eir tó ku vísa á. hvussu okkum en avner: fra