mikudagur 5. november 1980síða 4

Síða 4 SOSIALURIN Mortan Johannesen , Skipari á Suðringi: Vóru eingi uttanlandslán — so var arbeiðsloysi Javnaðarflokkurin ført skilagóðan politik Sosialurin = hevur hitt skiparan á Suðringi, Mortan Johannesen og tosað við hann um gongdina innan fiskivinnuna og um útlitið hjá hesi vinnu. it spurdu fyrst Mortan, hvat hann heldur um feroysku uttanlandaskuldina. Til hetta sigur hann: Hvat er tá okkara uttan- landaskuld farin til! Jú, hon er í skipum og í ar- beiðsplássum á landi. — Miðskeiðis í 70-árunum uppdagaðu menn, at tað fór at verða meiri avmark- að at veiða alla aðrastaðni. — Fiskimarkini vórðu flutt út á 200 fjórðingar og kvotur vórðu ásettar. Tá var næstan allur okkara floti ætlaður at fiska á fjarleiðum. — Vit hevdu ein illa út- gjerdan flota, sum fiskaði rundan um Feroyar. Tá uppdagaðu menn, at tað vóru meguleikar at fiska undir Feroyum, og teir vildu royna at hesum leiðum. liva av Í 1974 vóru bert heilt fáir av teimum nýmótans trolarunum, sum nú fiska undir Førovum Menn tóku seg tá saman, skaff- aðu eginpening og keyptu sær skip ætlað til at fiska undir Feroyum. Á henda hátt blivu arbeiðsfólkini á flakavirkjunum verandi í vinnuni og manningarnar umborð á fiskiskipunum blivu verandi umborð. Nokk av arbeiði er til allar hendur — Í hesi fimm árini hava vit útbygt ein flota, sum næstan bert er grundaður á at fiska rundan um Fer- oyar, sum sjálvandi púra rætt er. Mortan sigur víðari: — Vit mugu gera okkum greitt nú eins og tá, at tað er eingin onnur leið. Tað eru kostnaðarmikil og nýggj skip keypt. Og til hetta krevst lán. Júst her hava vit ein part av okkara uttan- Johannsen landaskuld. Ein annar partur av uttanlandaskuldini er farin í tey flakavirki, sum eru bygd og gjørd nýmót- ans til at viðgera fiskin, sum skipini fiska rundan um Feroyar, við tí fyri eyga at skaffa arbeiði og at gerast sjálvbjargin. Hetta hevur kostað, leggur hann aftrat Noyðast at læna — Men hevur tað verið rætt at grunda útbygging- ina av samfelagnum á so stóra uttanlandskuld ? — Hetta eru avgjert skilagóðar iløgur, sum vit noyðast at taka uttan- landslán til. Hevdu hesar ílegur ikki verið gjørdar, so var heldur einki arbeiði í hesum landinum. — Tá sambandsmenn ráddu fyri borgum fyrst í 50-unum var lítil uttan- landaskuld. Hetta vísa teir ferð eftir ferð á. Men varð teirra politikkur frá teirri tíðini framvegis ferdur í dag, hvussu hevði tá sæð út í okkara sam- felag? Suðringur hevur fingið sitt gott kast av upsa. — Vit mugu troyta djúpa vatnið sigur Mortan Johannesen. — Ja so vóru færri skip, færri flakavirkir og so var hver einstaklingur verri fyri. Tað er jú eins og tá menn fara at byggja sær hús. Ein má taka lán, tí ein er ikki ferur at gjalda tað kontant. Og jú fleiri hús skulu byggjast, jú fleiri lán mugu takast. Mortan heldur annars fyri, at ein annar partur av okkara uttanlandaskuld liggur í teimum mongu bilunum, sum vit koyra dagliga. — So vit mugu ikki síggja so stór trell í hesi uttanlandsskuld, sum onkur vil gera tað til. Vit skulu gera okkum greitt, hvar hon er komin frá og til hvat hon er brúkt til. — Vit mugu minnast, at hetta er ein broytingartíð. Just somu stødu eru ís- lendingar í. Teir hava eis- ini eina stóra uttanlands- skuld. Og teir hava ein stóran nýmótans flota. Teir hava keypt stór og nýggj skip til at fiska innanfyri teirra 200 fjórð- inga fiskimark. — Einaferð verður okk- ara floti passaliga stórur og okkara flakavirkir passaliga stór til ta nøgd sum kann veidast innan- fyri okkara 200 fjórðinga fiskimark. Tá fer uttan landaskuldin sjálvsagt at ninka. — Vit síggja. hvussu tað gongst á fjarleiðum so vit mugu fyrr ella seinni klára okkum inni á okkara egna eki. Har meini eg, at javnaðarflokkurin ført ein rættan við at hava verið við til hevur politikk stuðla hesa gongdina Pa Djupt vatn — Hvat kundi tu hugsad tær var eðrvísi i fiski- vinnupolitikkinum sum førdur verdur? — Eitt, sum vit kanska eru nog so seinir vid, er at fiska å djupum vatni. Men til tad er at siga, at tad eru fleiri nu vid at koma eftir — Tað vísir seg, at tað er meira javnt fiskari á djúpun atni, og teir stóru bátarnir eru minni Jundnir av, hvussu veðrið er. Ein stórur isfiskabåtur um 10. hvenn dag, og vit fransar fiska stórar negdir rundan um Feroyar. Tað er ta veiðuna, sum vit Mortan Johannesen, skipari á brúnni á Suðringi líka mikið fyri fólkið, sum arbeiðir uppi á landi, um tað sker ein tosk ella ein kongafisk osfr — Hvussu stórar ætlan- ir eiga vit at leggja fyri veiðuna á djúpum vatni rundan um Feroyar? — Vit skulu hava nógv stór skip, men hvussu nógv skulu aftrat er torfert at siga. — Vit hava enn bert litl- ar royndir við hesi veið- uni. Tað eru bert tvey til trý ár síðani, at vit byrj- aðu at fiska á djúpum vatni. — Tað liggur eitt fiski- rikidømi rundanum um Føroyar, sum meira ella minni ókent. Vit vita, at aðrar tjóðir fáa nógvan fisk. Tey skipini hava klárað seg, og tað eru skip, sum eru nógv sterri enn tey flestu av okkara ís- fiskaskipum — Men har kemur eitt inn í myndina, sum eg meini fiskifrødingar skuldu tikid sær av. Tad er at ansa eftir stovnunum å djúpum vatni nógv ov illa v: Hvat heldur tú um avgerðina Tad er tí teir verða ardir hja vågamonnum at keypa ein »risatrolara« til at fiska undir Feroyum ? gerðina nja vagamonnum gjeart av- at keypa ein franskan stóran trolara til at veiða á djúpum vatni, og eg haldi, at vit gott kundu havt í hvussu so er 10 tílíkar bátar. — Hetta er ein broyting- artíð sum ongantíð áður hevur verið í Feroya segu. þ 1 Vit skulu umleggja okkara fiskiveiðumynst ur, og hetta fer at krevja enn nekur uttanlandalán. men vit mugu minnast at sum hetta er skapar peningurin arbeidsplåss á borð á Tey fáa halda lív í teimum mongu Hvenn annan politik enn tann førda heldur tú, at núverandi andsteðan á legtingið kundi fert ? — Eg dugi ikki at nakran annan politik Mortan Johannsen sigur víðari: — Vit eru 4000 sjómenn av eini tjóð uppá 44.00( íbúgvar. Hesi 4000 sjófólk ini føda oll hini 40.000 við fiski undan Feroyum og aðrastaðni. Men tá vit ikki sleppa at fiska aðrastaðir so noyðast vit at fáa okkum ein flota, sum fisk ar mest undir Feroyum. Hesin floti er neyðugur fyri, at arbeiði kann vera á flakavirkjunum á landi. — Tað vísir seg, at vi fáa ikki meira burtur úr ti grunna vatninum, og tå so er, mugu vit fara longur út. Eg meini avgjert, at javnaðarflokkurin hevur ført ein skilagóðan fiski vinnupolitik við at stuðla tey skip, sum eru komin flotan. So tosa menn um, at skip fara á heysin. Ja ski eru farin á heysin bæði ringum og góðum tíðum tað vil blíva við at vera sí — Tað hevur verið ræt at hildi við tær kvotur vit hava fingið aðrarstaðir men eitt mugu vit varugir við: ikki at lata sí nógv av Feroyagrunnu um, at teir ikki tola het tvs. í býti við útlendingar fyri, at vit kunnu fiska aðrarstaðir. Tað skulu ansa væl eftir. — Nogv hevur verið ført fram ímóti avtaluni við russar í Barentshavinum Heldur tú, at vit ikki attu at gjert hesa avtaluna. — Er tað nakað, sum vit kunnu selja fyri tosk, so er tað svartkjaftur — lat bara russar fara við 60.000 tonsum a svartkjaft antin tað fer til matna ella ídnað — tað ger nverki frá ella til. — So at siga handa russ- vera avst arasáttmálan upp eri eg sterkt og hart ímóti. Ur slitið av tí verður. at r sambandsmonnum, skilj eg ikki