mikudagur 5. november 1980síða 5

SOSIALURIN Atli Dam, løgmaður: Javnaðarflokkar sleppa ikki at virka í kommunistiskum og fasistiskum londum Men í teimum londum, har javnaðarflokkar sleppa at virka, har hava fasistar og kommu- nistar ongan møguleika — Javnaðarflokkurin verður av summum — ser- liga teimum borgarligu flokkunum — skýrdur at vera kommunistiskur. Atli Dam, er tað so, at tit vilja hava kommunismu framda i Feroyum ? — Eg skrivaði greinarød um emma sosialismu nótvegis borgarligum politikki undir seinasta val. Har vísti eg á, hvat tann demokratiska lisman, sum javnaðar flokkar ganga inn fyri, stendur fyri sammett við tað, sum kommunistar falskliga kalla sosialismu. Hatta kjakið leggi eg ikki í at koma inn á enn einaferð. Men í stuttum skal sig- ast: Tað, sum sosialdemo- kratisku flokkarnir skilja við sosialismu er formuler að í tí praktiska politikki, sum hesir flokkar hava ført i ellum framkomnum londum. Tad er ein ikki valds- politikkur, tad er ein so- kallaður útviklingspoli- tikkur, har tann demo- kratiska atkveðan er av- gerandi. Tú kanst einki stig taka uttan, at fjøldin er við tær og hevur givið tær heimild gjøgnum at- kvøduna. Her liggur aðal- munurin millum kommu- nistaflokkar og javnaðar- flokkar. So tá borgarligir politik- arar sammeta okkum við kommunistiskar flokkar, so er hetta bert progv um tervandi politiska barlast, tá slíkt gerst neyðugt hjá borgarligum politikarum. Og Atli Dam heldur fram: — Tað er eingin loyna, at javnaðarflokkar sleppa ikki at virka í kommunist- iskum ella fasistiskum londum, og teir hava enn SOS1a- havt smáar meguleikar í teimum heilt tilaftur komnu londunum. Men í teimum londum, har javnaðarflokkar sleppa at virka, har hava kommu- nistiskir flokkar ongan meguleika. Ein er so demokratisk ur, at ein stendur og hyggur at, at vinstra vongurin sleppur at býta seg sjálvan upp í størri og sterri sektir, sum hver fyri seg heldur seg umboða tey fáu reinu av hjártanum við teimum rettu meining- unum. Men veruleikin verður, at tað verður tann stóra savnandi og fevnandi sosialdemokratiska hug- sjónin, sum kann fera út í lívið tann praktiska poli- tikkin, sum umboðar ynskini hjá tí vanliga fólk- inum — og sum forðar fyri at hesar sektirnar — harav kommunistarnir eru ein, vinstrasosialistarnir ein onnur osfr. — gera um seg. Vit hava eitt ógvuliga fekst demi í letuni um, hvat hesin politikkur hevur uppá seg. Hvat hevði verið meira nátúrligt enn, at eitt fólk sum letur seg forfera í 1933, nú eftur eftir at hoyra Strauss á valfundum í Týsklandi fer at marsjera. Men tað gjerdu tey ikki, tí verjan móti fasismuni og kommunismuni var tann hóvligi sosialdemo- kratiski politikkurin. So tá føroyskir borgar- ligir politikarar royna at sverta javnaðarflokkin at vera kommunistiskan, tá eru teir ógvuliga langt úti. Eg las í einum blað her- fyri, at Vesturtýskland var við at vaska rununa av sær aftaná eitt tað ljót- asta og fúlasta valstríð í seguni, har hegrapolitik arin Straus royndi at sammeta vesturtýska javnaðarflokkin kommunistaflokk. Fjeldin Vesturtýsk landi tók hetta ikki fyri fult og valdi at vraka Straus og velja Smith sum besta verjuspælara á liðnum móti kommunism við ein uni. Pauli Ellefsen hevur roynt júst somu argumen tation M»traus so sum tað er at vóna, at eisini í Feroyum gongur tað upp fyri fólki, at arnir á liðnum kommunismuni er at finna verjuspæl- moti avnaðarflokkinum Eins og tyskarar vrakaðu Straus vraka fer yingar Ellefsen og vit vóna, at eins Smith, so iðarflokkin og ter vaidu velja javn | | | | | | i | upp tvey mål. Tað eru tær skuldset- ingar, sum verða settar fram ímóti javnaðarflokkinum, at kommunistiskur og so um uttan- landaskuldina. | | | | Í hesum »pråti við løgmann« taka vit hann er Vit góðtaka ikki … Framhald av síðu I tey kreppufyribyrgjandi tiltekini. Tað er í hesum valstríði oftani nevnt, hverji hesi tiltøk eru, so eg skal ikki endurtaka tey. Lat meg bert siga, at vit góðtaka ikki arbeiðsloysi sum ein regulerandi faktor, og vit góðtaka ikki, at kreppan skal loysast við sosialum niðurskurðum. Lán og niðurskurðir — Hví draga teir borgar- ligu flokkarnir gjaldsjavn- ahallið og uttanlanda- skuldina fram í hesum val- stríði, tá ið teir samstund- is bert kunnu ávísa spar- ingar hjá vanligum fólki sum loysn. Tey sum hava lisið kriminalromanir vita, hvat tað vil siga, at skapa sær eitt alibi. Og tá ið ein frammanundan roynir at skapa sær eitt alibi uttan at vita, at ein skuldi fingið brúk fyri tí, so er tað væl tí, at ein ikki hevur heilt reint mjøl i posanum við- víkjandi framtíðar ætlanum sínum. So tá ið so nógv verður talað um kestin, sum skal skumpast, um upptakið aftaná valið, so er tað væl ti, at hesir flokkar royna at skapa sær eitt alibi fyri at siga, >Jamen vit segdu hetta frammanundan«, tå id teir fara at leggja tung- ar byrðar á fólkið. Ti, skal ikki uttanlands, so bert vid niðurskurðum á øllum økjum, tí sosiala økinum, ti lønarliga økinum, ti vinnuliga osfr lænast gerst tað Tá kenna vit úrslitið minni arbeiði — størri arbeiðsloysi So veljarin eigur at hugsa seg væl um, áðrenn tey velja teir flokkar, sum góðtaka ardeidsloysi sum ein regulator Javnaðarflokkurin góð- tekur ikki arbeiðsloysi men hann góðtekur eina rímiliga uttanlandsskuid So leingi sum aðrir hava álit á hesum landinum og vilja læna okkum og hava álit á, at vit greiða við arbeiði at stríða okkum burtur ur hesum. Samstundis settu vit sjálvsagt í verk øll tey til tek, vit ávístu í uppskoti javnaðarfloksins um loysn Tiltekini hava hjálpt — Tey uppskotini, sum framd vórðu í januar-febr- uar i ár, hava tey hjálpt ? Tey tiltekini, sum vit gjøgnumførdu í januar- februar í år, voru ein kompromiloysn og vóru ti ikki í einum og ellum so góð, sum tey áttu at verið og kanska ikki fult og heilt so sosialt avvigað, sum tey áttu at verið Kortini hava vit fast hildið at við at leggja sxattin á tær hægri inn- tekurnar og við at lata tær lægri inntøkurnar rinda sin part gjøgnum tollin og gjøgnum prístalsgering ina, só vóru byrðurnar rættuliga væl avvigaðar kortini. Øll síggja, at hava hjálp betri og bert higartil í ár r itflutt fyri meira enn mill kr meira n seinasta år, meðan tey inn flutningstálmandi tiltøk tiilekini Hjólini ini hava havt eina ávísa ávirkan So vit skuldu verið á rættari leið verður g eg ivist í at avnaðarflokkinum arbeiða V øllum teimum nýggju in: tiativum og loyvt: at nýta almenna orku uppá at út vega nýggj arbeiðspláss og seta nýggjar gongd, so verður ikki leingi fyrr enn vit síggja tað, sum hendi aftaná tíð- ovvt: at idari vid vinnur arskeiðið 1959—62, har vit læntu fyri at virka okkum burtur úr eini kreppu. fer at endurtaka seg aftur nú Tað vóru jú ógvuliga få ár aftaná, at hesar 190 mill. kr rðu læntar. at ini stødu, har vit høvdu gjaldsjavna- yvirskot