mikudagur 3. desember 1980síða 7

SOSIALURIN Skitin bOltur — yvir til vinstra vong Hugleidingar aftanå eina demokratiska utrås Fram måti valinum hevði javnaðarflokkurin úr at gera við at vaska seg reinan fyri teirri fúlastu á- kæru sum tað ber til at seta móti einum flokki, so sum politiska lívið er avskepi- að í Føroyum seinastu tíðina: ákæra fyri »kommunismu«. Henda ákæra, sum í okkara Reagan-áratugi (80'ini) fer at vera eins grov og ákæra fyri facismu ella annað brotsmannavirksemi. Nú er tað eingin við skili fyri politikki, sum fer at leggja Feroya Javnaðar- flokk ella blað hansara undir at vera annað enn rímuligt er. Talan er um ein vanligan systurflokk hjá sosialdemokratum í Vestureuropa annars, hverki meir ella minni. Og eins væl og javnaðar- menn ikki av fólki til vinstru fyri teir vera mettir sum annað enn sosialdemokratar ann- ars, so áttu menn at veitt eðrum sama beinasemi, at mett onnur fyri tað tey um- boða av hugsjónum. Men tað ger javnaðar- flokkurin ikki. Borgar- liga álopið og ákærurnar frá hegru hava ávirkað hann so mikið, at hann ikki hugsar sakliga, men sendir bóltin frá hegru síðu víðari út í vinstru síðu. Tó — her skjýtur javnaðarflokkurin = við síðuna av og bólturin fer útav Kommunista- ræðslan, sum hevur ver- ið beind móti javnaðar- flokkinum hegrumeðin- frá, hana beinir javnað- arflokkurin móti eðrum — væl at merkja í sama vanskeplaða, óvitsku- kenda líki: grýlan er hin sama, hon skal bara finn- ast aðrastaðni, tí hon býr ikki hjá mær, reinsar javnaðarmaðurin seg Politisk greining ella sakligt tjak er neyvan talan um. Herrópini fyll- ast við stikni fyri teim »vinstrasosialistum« ella enntá »kommunistum« sum ikki hava umvent seg til javnaðarhugsan- ina. Bæði í blødum og á fundum hava javnaðar- menn framfert hetta stikni, sum ikki er fræg- ari enn stiknið hjá fólka- flokkinum mótvegis javnaðarflokkinum, og eins illa undirbygt. Var tað nakar sum nevndi tað fremmanda orðið »oppurtunisma«, ella tað føroyska -„letuvinning- ur<? Eins og i sunnu- dagsskúlanum hava hes- ir góðu menn roynt at frelsa tey nýklæktu ungu frá teim ræðuligu, sum standa til vinstru fyri javnaðarflokkin — haldið tykkum frá slíkum bussimonnum ! Vit eru demokratar rópa javnaðarmenn út. Hví er tað neyðugt at undirstrika tað? Mær vitandi ivast ongin um, at javnaðarflokkar alla- staðni ynskja eina demo- kratiska stýrisskipan So slappið bara av, kæru vinir. Men somu virðing eiga tit at veita aðrum Javnaðarflokkarnir hava ikki patent til demokra- ti, fólkaræði kratisk sosialisma« mót »Demo- vegis »vinstrasosial- ismu« og »kommun- ismu« — henda »logiska« heimsmynd javnaðar- manna er ein legin heimsmynd Javnaðarflokkurin gev- ur eftir ellum at dema ikki fólki til vinstru fyri nn sjaivan loyvi Ci at vera »demokratiskar sosialistar«. Tann demo- kratiski rætturin at vera demokratur veråur tikin frå t. d. vinstrasosialist- um. Er tad demokrat- iskt ? Nakað annað er, at uppfatanin av hvat ið demokrati og hvat ikki, kann vera ymisk. Fyri summi er tað fullkomna demokratiið eina og aleina at sleppa at seta ein kross fjórða hvert ár, og so lata tað heila sigla sín egna sjógv. Men er tað fullkomið demokrati bert at „kenna á sær« at tú hevur havt eina ávirk- an við eini atkvødu mill- um 25.000? Vit eru onn- ur, sum skilja orðið eitt sindur eðrvísi. Hvat við demokrati í øllum sam- felagnum, i gerandisdeg- num og alla tíðina ? Javnadarmenn royna at leggja sjógv millum seg og aðrar sosialistar Tað gera teir av letu- vinnings-orsekum í at- kvøduspekulation, nú ið veljarafjøldin fyri ein stóran part er hypnoti- serað av ymiskum guru- monnum. Og tað er mun- ur millum javnaðarmenn og aðrar sosialistar, tá ein hyggur eftir politisk- um hugmyndum. Javn- aðarmenn vilja ikki av- taka kapitalismuna, teir vilja stýra henni. Teir vilja ikki at fólkið skal eiga framleiðslutólini, teir vilja »med«-ognar rætt. Hetta seinna merk ir, at hver einstakur ar beiðari skal fáa loyvi at geva ein part av len síni til arbeiðsplássið, hann so av. Í henda sosialdemokrat- iska ØD (»Økonomisk demokrati«)-ætlan, sum javnadarflokkar ymsum londum hava lagt fram seinastu árini, sum nakað veruleikanum er »elgur« ein tann størsta politiska tåta sum ein kann hugsa sær. Fólk skulu so ganga við ein- um it um litlum kapitalisti bukin g »kenna å sær« at tey hava »med« ávirkan. (Orðið »med« frammanfyri eitt orð merkir í veruleikanum eina ábyrgdarleysa ræðslu fyri hvussu orðið hevði sæð út uttan »med«). Sosialistar til vinstru fyri javnadarflokkin eru ikki nøgdir vid endamåli- num »kapitalisma við menniskjansligum alum gekkaskorti« ella okkum øll sum smáar kapitalistar við »med«- kenslu í hjartanum. Í po- litisku stevnuni hjá vinstrasosialistum finst ein broyting av samfel- ags-búskapar-skipanini, ein broyting burtur frá pengavaldinum. Haraft- urímóti eigur at skapast meira og meira umfat- andi demokrati í einum samfelagi, har peninga- valdið ikki setur treytir fyri demokratinum, men har valdið á øllum økjum SOSI- er i hondunum á fólki- num øllum. Slíkt er ov mikið at slúka fyri javnaðar- menn. Teir eru skaptir í, og vilja virka innanfyri eina borgarliga, kapital- istiska skipan. Tí er ikki pláss fyri vinstrasosial- istum javnadarflokki- num. Tí er neyðugt hjá javnaðarmonnum at fylla fólk við soSlalistiskar ygn um kreftir royna javnað- armenn at billa fólki inn at teir hava patent sdemokratiska sosial smu«! Tá javnaðarmenn við- gera politikk londum, eðrum so gloyma teir aldri at undirstrika, at avnaðarflokk- sterkir kommunistar seg< og nevnd sum har sum arnir eru koma aldri fyri demi norðanlond verða mótvegis londunum suðureuropa Nú er hetta tó minni enn ein hålvur sannleik! Eitt er tey nevn, flokkar- nir hava Men kannar tú veruliga politiska virkið n ein nnur Komm istaflokkarnir eru ymisk ir, ikki minst í viður- skiftum teirra mótvegis Sovjettisku skipanini Ítalski kommunista- flokkurin til demis. Eg vil biðja javnaðarmenn, næstu ferð teir skipa fyri fyrilestrum um kratiska sosialismu« mótvegis spøkilsum, at kanna virðið hjá italska kommunistaflokkinum. »demo- bædi å kommunalum plani og landsplani Hvat teir hava gjert m. a verksmiðjuekju- num í Norðuritalia, hó- ast teir alla tíðina hava sitið í stjórnarandsteðu Eitt slíkt demokratiskt arbeiði á øllum samfel agsekjum, ikki minst ti sosiala, er neyvan sæð útint av sosialdemokrat um her norðanfyri — hó- ast teir hava sitið stjórn tað mesta av tíð- ini eftir seinna heimsbar daga. Í dag er politikkur hjá sosialdemokratiskum stjórnum norðanlond- um merktur av royndum at fáa fólk at »svølgja pillaran«. Munurin mill- im sosialdemokratiskan kreppu-politikk og ein borgarligan er fyri tað mesta likur ti, um sukur er uttanå pillaranum ella ikki. Tað er tíverri satt. at fólkið til vinstru fyri sosialdemokratarnar er spjatt fleiri smærri enn at Skeita Lili g taka avgerðir sum tæna arbeiðsmanni num. Tí eins og í Fero im ræðast menn aðrastaðni at sam- arbeiða vid eðrum sosial istum: er tað vegna ringa samvitsku mót egis ipprunaligu SOSlai1StISKU nugsion Í Í valstriånum hava bæði borgarligir og javn- aðarmenn brúkt Sveríki sum eitt »mynstur- dømi« uppå gott og ilt fyri javnadarpolitikk yn rhevur Alt Sveríki og tað >vælferð- gott im arsamftelag« sum har er bygt upp, men veru letkanum er Svøriki eitt beinhart kapitalistiskt samfelag, har kapitalur in ótarnaður ger tað sum tænir hansara profitt-endamáli best, uttan at javnaðarmenni nar ettir. Og sum fyrr hevur heldur ikki áhuga avnaðar manna at broyta eila um skipa samfelagið og taka valdið frá stórkapitali- virkar inter Javnaðar menn vilja einans stoppa hosur, kleiggj)a utyvir og beta buksur num, sum nationalt. Ikki tí ábótarpoli- tikkur er góður >her og nú<. Men uttan at hava eitt fast sosialistiskt per spektiv ábótar politikkurin til eitt mál sjálvum sær, og veru- leikin verður merktur av so gerst letupolitikki heldur enn prinsipiellari stevnu m javnaðarflokkurin nugsar sær álvara at reinsa teroyskan poll- IKK fyr skepling ax a, alt tað, sum ! t lii at teir vinna framá so eigur avnaðarflokkurin at rja við at sópa fyri framman egnu dyr - - in ílokkur lførir In poluitikk moti vi um IKK!I er Oiikur ti poll IKKI nøgraagangurin sjálvum. Og at enda: tað er IKKI alK' eðu a ð SUIT avger im ein per SK stevna røtt iia »sken tta er bæði gaidand r negra okk avnaðarflokkar E OIK stra Kari Petersen