mikudagur 10. desember 1980síða 4

Síða 4 SOSIALURIN Hanus í Miðstovuni, formaður í Búnaðarfelagnum-: Heldur sterk argument — enn skrál og róp — Vit bøndur eiga at vera ærligir og »uppriktigir« Í samband við at tíðindi ganga um, at prísurin á kraftfóðuri fer at hækka munandi í næstum, hava vit vent okkum til mannin í Búnaðarfelagn um, Hanus í Miðstovuni á Sandi og biðið um eina viðmerking Hanus í Miðstovuni sigur, at innflytararnir av kraftfóðuri eru ikki samd- ir um, hvussu stór prís- hækkingin verður, men hann heldur ikki, at hon fer at vera so stór, sum tey 30%, ið onkur hevur nevnt. — Eg má viðganga, at í mun til aðrar vinnur, er inntskan hjá teimum ungu bóndunum í dag ov lág. Tí mugu vit eisini royna allar teir utvegir, sum eru fyri at hækka um úrtekuna hjá teimum sum framleiða, sigur Hanus í Miðstovuni. — Men hverjir útvegir eru spurdu vit? — Eg dugi ikki heilt at definera, hvat skal gerast. Tað er helst ikki bert hetta eina. at prísirnir eru ov lágir. sum kann halta. Tað for- kunnu eisini verða onnur viðurskifti. Ov litið taltilfar Hver er tín persónliga meting um støduna hja feroyska jarðarbrúkinum ? Tað. sum er ringast hjá bæði Búnaðarfelagn- um og politikarunum at hava við at gera, er tanr sannroynd, at okkara jarð- arbrúk hevur ikki rokn- skaparskyldu. Av hesi somu orsek er einki tal- tilfar til, sum er álítandi. Tað eru nakrir bendur, sum siga, at teirra rokn- skapir eru rættir. Tað havi eg einki at siga til. Eg veit ikki um teir eru rættir. Men fyri tí kann eg ikki góðtaka, at ein einstakur roknskapur, sum er rættur, skal vere model fyri å blaka politikarunum og siga, at soleiðis er tað og tað. Roknskaparskylda hev- ur bert verið galdandi í eitt ár. Tað líkist tó ongum, hvussu bendurnir á teimum ymsu plåssurum eru viðfarnir av skattamyndugleik- unum. So vítt eg veit, hevur Líkningarráðið ikki tikið nakra fasta steðu til, hvussu tað og tað skal skiljast Mugu hava argu- mentir — Vil tú við eðrum orðum siga, at ikki fyrr enn rokn- skaparskyldan hevur verið galdandi í nekur ár, tástaðni kunnu vit gera okkum metingar um, hvussu landbúnaðurin skal stuðlast ? — Ikki fyrr enn tá hava fakfelegini haldgóð argu- ment. — Men kann tað ikki longu ver ov seint tá — at nógvir bøndur tá eru givn- ir? — Jú, tað er júst tað, sum tað kann. Serliga hjá teimum nýggjastu fjós- unum og teimum, sum hava ta nýggjastu útgerð- ina. Hon er vorðin so dýr Hesir menn standa við stórum lánum, so trupul- leikarnir gera tað meira vandamikið fyri teir nýggju. enn fyri teir bøndur, sum hava útgerð, ið er nakað eldri. — Tá tosað verður við bendur kring landið tykist, at nógvir av teimum hava lindi til at halda, at Bóndafelagið og Búnaðarfelagið hava gjert ov lítil fyri landbúnaðin. Er tað so, at t.d. Búnaðar- felagið hevur gjert ov litið? — Mær dámar undir ongum umsteðum at koma við krevum út villan heim uttan at hava haldgóð argument. Eg dugi tað ikki. Men tað tykist sum um, at tað eru so mong, sum duga júst hetta: at slongja krøv út, sum eru reinir påstandir. Tað er tað, sum hindrar felagnum í at hava gjørt nakað munandi i so máta Tað hevur tó verið gjørt nakað, og tað hevur eisini verið vístur vælvilji frá politikarunum tey seinnu Kappast við inn- flutta mjólk Hanus í Miðstovuni sigur víðari, at fer ein at kanna, hvussu kjøt- og mjólka- prísirnir hava verið í nekur fá ár, so vil ein koma til ta niðursteðu, at tað er ikki sum tað verður sagt, at einki er hækkað Tad er so bert tað, at tað er nú rættuliga long tíð síðani, at mjólkaprísirnir eru hækkaðir. — Men vit mugu tó eis- ini minnast til, leggur hann aftrat, at vit fáa kapping uttanífrá i mjólkaprísum. Teir liggja jú nógv lægri enn okkara, tí teir m.a. fáa studning frá EF. — Nógv bendir á, at kjøtvørurnar frå EF fara at hækka í næstu framtíð. Er hetta ikki grund til, at vit nú av álvara fara at menna landbúnaðin ? — Tað er so púra klárt. Tí vit koma fyrr ella seinni at standa í tí steðu, at vit fáa ikki handa bíliga matin uttanífrá. Tað er so reingiliga vist. Og verður so onkur blokada á megin- landinum verður uppaftur verri stætt. Skulu vit tá fara at byggja eitt jarðar- brúk upp! Nei tað kann ert gerast eftir 10 árum og ikki eftir einum til tveimum árum. Ov lítil til jarðar- grunnin — Men gera vit nóg mikið fyri at útbyggja landbún- aðin ? — Avgjert ikki. Serliga ikki hvat viðvíkur ílegun- um í jarðargrunnin, sum eru alt óv lágar. Tað hjálpti væl fyri fýra árum síðani, tá tað komu 3 mill. kr. í grunnin í staðin fyri 300.000 kr. Men hvat eru tær 3 mill. kr. verdar í dag í mun til tå! — Er steðan tann, at tað almenna má koma meira inn í myndina? — Ja, so avgjert, men spurningurin er so bert, hvat lið í framleiðsluni skal stuðlast. Tað kann ikki vera rætt bert at grýta um seg við studn- ingum, tí at einstakir ikki fáa tað at mæla runt. Tað er ikki vist, at tað eru har vansarnir eru. Sjálvur haldi eg, at studningurin til velting er ov lágur. Her átti tað almenna at latið sterri Hanus í formaður í felagnum: — Vit mugu hava taltil- far at arbeiða út fra studning, serliga til ný- dyrking á teimum almennu gerðunum. Tað er eisini ógvuliga umráð- andi, at rentan ikki fer upp á lánunum úr jarðar- grunninum, tí so verður heilt galið Hava fylgt við — Hver er so uppgávan hjá Búnaðarfelagnum ? — Tað hevur higartil í tílíkum viðurskiftum verið roynt at tosa við politikararnar. Hetta hevur eisini borið við sær, at broytingar hava verið gjørdar innan stutta tíð bæði í mjólkastudning- Miðstavuni, Búnaðar- inum og serliga í kjøtfram- leiðsluni. Tað hevur verið roynt at skipa hesar studningar so- leiðis, at teir hava uppvig- að munin millum tað bendurnir í EF fáa meira fyri sítt kjøt enn vit fáa orsakað av tí studningi!, sum hevur verið á inn- fluttum kjeti. Hetta hevur so verið hildið ajour í nekur ár. —So tú metir tað ikki vera rætt, tá menn siga, at Búnaðarfelagið einki hevur gjert ? Nei so avgjørt. Hatta er slutur. Tað verður bara slongt út, at tað verður einki gjørt, tí hildið verður at ov lítið er gjert. Og hatta er ikki veruleikin. Búnaðarfelagið hevur so sett tey viðurskifti í verk, sum hava kravt pengar hjá bendunum. Soleiðis eigur Búnaðarfelagið at kalla allan partapeningin í Greði og somuleiðis í mjólkavirkinum. Betur við einum felag — Var tað ikki betur við einum heldur enn tveimum felegum — Bún- aðarfelagnum og Bónda- felagnum ? — Tað er klárt, at tað átti ongantíð at verið komið nakað annað felag enn Búnaðarfelagið. Eitt felag kundi einsvæl røkt áhugamálini hjá bøndunum. Hitt verður oftani til at liggja og detta um føturnar á hverjum eðrum og skula gera júst tað sama. Tað eru eisini somu limir í báðum feløg- unum. Ikki studning á fóðurprísin — Fundur hevur verið í Eysturoynni um steðuna hjá mjólkaframleiðarum. Hvat hevur tú at siga til hetta? — Tað kann vera vanda- mikið, um menn tosa um at geva studning til fóður- prísin. Tí tá freistar man fólk til at brúka ov nógv av fóðri. Vit skulu heldur leggja studning til fram- leiðsluna, tí so fært tú ikki studning uttan tú fram- leiðir Eg meini heldur ikki, at studningurin eigur at vera latin í eitt hvert lið í fram- leiðsluni. Bendur eiga at vera ærligir og uppriktig ir. Teir eiga at ganga út frá argumentum og ikki frá skrálum og rópum. So er tað betri Ogjørt. Nogvir illa fyri — Kann tað hugsast, at ein nevnd við politikarum og bendum verður sett at viðgera aktuellu steðuna ? — Tað kann væl hugsast. — Men skal initiativið koma frá Búnaðarfelagn- um? — Tað kann tað væl saktans, men eg veit tað ikki enn. Fundur verður skjótt í Búnaðarfelagnum. og fara vit at viðgera støduna. Men vit mugu ikki bert gera okkurt fyri at gera nakað. — Men hvat við teimum, sum eru heilt illa fyri? — Gott nokk skal ein hjálpa har illa stendur til Men menn kunnu jú leggja sítt arbeiði so illa til rættis, at tað hjálpist ikki Tó vil eg sjálvur halda, at teir, sum hava tey nýggju fjósini, eru illa fyri. Studning til ný- dyrking Vit spurdu nú Hanus Miðstovuni, sum hevur verið bóndi alt sítt lív hvat mál vit eiga at seta okkum fyri landbúnaðin í 80-unum ? — Vit eiga í fyrsta um- fari at nekta tervin á drekkimjólk og øllum teimum súrverum, sum brúk er fyri. Vit mugu velta so nógv úr nýggjum, sum til ber. Tað er her, at studning- urin frá tí almenna eigur at fara. Tí tað verður ov dýrt hjá tí bóndanum, sum veltir úr nýggjum, at átaka sær hetta fyri egnu rokning. Seinni ættarlið fara at fáa nyttu av hesum, og tí eigur ny- dyrking at verða gjørd við munandi almennur studningi.