mikudagur 10. desember 1980síða 6

. sm telf. 14720. 11820 SOSíalur Nn box 76, 3800 Tórshavn Útgevari: p/f sosialurin Fyritaks- og blaðstjóri: Blaðmenn: Tórfinn Smith (ábyrgd) Hegni Djurhuus Jóhann Mortensen Jan Miiller Arne Thomsen Sosialurin Dimmalætting Lýsingar: Uppseting: Prent: Bóndi er bústólpi EYSTUROYAR bóndir hava vent sær til ting- ið og við góðari grund kært seg um teir høgu fóðurprísirnar. BRÚKARARNIR kæra seg dagliga somuleið- is við góðari grund um teir høgu prísirnar á búnaðarverum, serstakliga á mjólk. VIT DREKKA 4 milj. pottar av mjólk um árið í Føroyum. av hesum framleiða føroya bóndur tær 3 miljónirnar. Endamálið má í fyrstu syftu vera at skipa so fyri at øll mjólk, sum vit drekka í Føroyum, verður framleidd her i landinum. MEN SPURNINGURIN um mijólkafram- leiðsluna kann líka so lítið sum trupulleikar bónda við fóðurprísunum loysast fyri seg, men á loysast sum lid í einari heildarloysn fyri landbúnaðin. Tað sum okkum tørvar er, at vit læra at meta landbúnaðin sum eina heild og sum ein týðandi part av tí samlaða føroyska samfelagsbuskapinum. HOAST AT kalla øll landsstyri hava sagt seg vilja stuðla landbúnaðinum, er í roynd og veru alt ovlítið fingið av skafti. Hóast nógv føgur orð, hava okkara politikarar bart út ikki skilt, hvønn tydning tað hevur fyri samfel- agið at vera sjålvforsynandi við tær mest neyðturvuliga matvørurnar. Vit hava i javnadarflokkinum okkara part av åbyrgdini av hesum skeivleika. Vit hava, tå vit hava myndað landsstýrið, latið aðrar umsitið land- búnaðin og úrslitið hevur verið hareftir: snævurskygd bóndaáhugamál eru farin framum brúkaramál. TÍÐIN ER NÚ komin til at umhugsa ein heilt nýggjan landbúnaðarpolitikk. Hesin politikk- ur eigur eftir okkara tykki at byggja á tvey grundsjónarmið. Fyri tað fyrsta skal hann koma brúkaranum til góðar. T.v.s. hava til endamåls at skaffa føroyingum nógmikið av ódýrum matverum. Fyri tað næsta skulu brúkini stuðlast á tann hátt at stuðulin fyrst og fremst kemur teimum sum nýta jørdina til góðar. Hetta vil við ødrum orðum siga, at øll jarðarlóggávan má endurskoðast, og nýggj jarðarlóg gáva má skapast eftir teimum her nevndu prinsippum. Men hetta gerst ikki eftir einum degi, og tí eiga teir mest átroðkandi spurningarnir at vera loystir beinanvegin, soleiðis at tann framleiðslan sum er í gongd kann halda á og soleiðis at brúkararnir skulu kunna fáa landbúnaðar- verur — fyrst og fremst mjólk til ein yvir- komiligan pris. V.9.0. bæði bøndur og brúk- arar eiga í hesum umfari at fáa studning. Lýsið í sosíalinum SOSIALURIN Barnaútvar pið og vit vaksnu Nú eitt kveldið sat eg og lýddi á ævintýrið um lítla Tummul — eitt sera ókris- tiligt ævintýr, um eina móðir, ið sendir mannin út í skógin fyri at beina fyri tjak og meiningar Vit gera lesarar okkara varugar við, at treytin fyri at fáa lesarabrev upptikin undir hesum teiginum er, at blað- stjórnin veit, hver hev- ur skrivað brevini. øllum bernum sínum, ein syndarligur moralur Hetta, at seta bern út, sum tey gomlu róptu tað, var vanligur siður í heidn- ari tíð. Hetta var eitt tað besta og sjónskasta, ið kristna trúgvin royndi at fyribyrgja og broyta. Men mangan mundi vera so trongt hjá neyðar fólki, at bernini fóru kort- ini um tey ikki vóru útsett at doyggja. Tey doyðu í ómengd, men tíbetur vóru ikki mangar ravnameður, sum móður Lítlatummul — tær royndu heldur at svelta sjálvar, áðrenn barnið leið neyð. Tó, vánaligt mundi mangan vera í „teim góðu gomlu døgunum« tí barna- deyðin var ræðuligur, og tí var miðalaldurin so lágur Hetta, betri enn nakað annað vísir okkur hvat vælsignilsi tær lógir eru, ið forða hesi neyðini ið var, nú á okkara degum. Stavnamaðurin hjá Dagblaðnum, ið maður sum Hákun Djurhuus er so sera glaður um, háðar hesar lógir við at kasta eftir tí manni ið til eina og hverja tíð skal standa fyri hesum lógum sum minist- ara fyri neyð og elendig- heit. Men lýtir ein eitt sindur aftur í tíðina, so nýtist eingin at undrast, tí eingin stríddist meira ímóti hesum lógum enn júst Hákun Djurhuus, líka til at hann ikki tordi meir. Og gamla Dimmalætting, ið segði »huldskab og troskab« upp vid Kristian Djur huus, tå hann fér saman við Fólkaflokkinum, hon er sera fegin nú, ið sami flokkur er í ferð við at mynda stjórn saman við sambandinum. So tað kann av sonnum sigast við G. L. Samuel- sen, at hvokkin er hann Grímur á Skóg. Uppsalapætur VIT - ÞÓLLAND — VIT mm. 22; Pólskir arbeiðarar kunna — óivað uttan teirra egna ynski — ásanna, at teir eru heimsins nalvi. Hetta skyldast einamest tann kapitalistiska heimin, ið roynir at skava sær ágóða, serstakliga ideologist, av tí kreppusteðu Pólland er komið í. Propagandatólini — blød og útvarp — ýla og rópa um, at sosialisman er drepandi og oyðandi fyri arbeiðarastættina. Ynski- ligt er eisini, at arbeiðarar skulu halda, at fyrsta stig inn í himmiríki, er tann kapitalistiska skipanin, við sínum »frælsi«, at tonkja og skriva. Men hvat hendir verun- liga í Póllandi ? Eins og í Póllandi, finn- ast eisini glottar her hjá okkum. Sendingin í sjón- varpinum, sunnukveldið (29/11), ber prågv um at so er. Her fingu vit eina nokkso góða mynd av, hvussu umsteðurnar eru í Póllandi. Ein fekk varhug- an her, at steðan hjá ar- beiðarastættini í Póllandi (eins og í øllum Eystur- Europa), minna sera nógv um steðuna hjá arbeiðara- stættini í teimum kapita- listisku londunum. Her skulu nekur demir nevnast. Í byrjanini av sending- ini segdu nakrir arbeiðar- ar, at pólska stjórnin hevði ført og førdi ein óer- ligan politikk. Hon boðaði frá, at tann búskaparliga steðan var góð, so onki var at óttast fyri. Men hvat hendi(r) aftan fyri kulissirnar ? Uttanlandsskuldin veks- ur, len arbeiðaranna verð- ur sett til tilverunnar lægsta mark...alt, bert fyri at vald og ágóði skal verða á teimum somu hondunum. Verður eygað snarað hendan vegin, síggja vit akkurát tað sama. Reallenin minkar, skatturin veksur, arbeiðs- loysi...alt, bert fyri at vald og ágóði skal verða á teimum somu hondunum. Tann brennandi spurp- ingurin, sum allarhelst flestu síggjarar ynsktu, varð eisini spurdur og svaraður: Hver er tykkara steða til sosialismuna? Vit hava onki mótir sosia- lismuni. Okkara ynskið er eina menniskjaliga sosia- lismu. Og Lech Walesa, leiðarin hjá tí fría fakfel- agnum, setti prikkin yvir iið: »Undir øllum skip- anum verða arbeiðara út- píndir“. Hann bað allar arbeiðarar vestanfyri gera eins og teir, og um hjálp skuldi til, var bert at kalla. Orðini hjå Walesa skelka meguliga mong ar- beiðsfólk, men tað sum ein má hava í huganum er, at arbeiðararnir í Póllandi ikki kunna peika á nakra stýris-skipan — i. núver- andi steðu — ið er til gagns fyri teirra egnu stætt. Men hóast tað, so er teimum greitt, á hvenn hátt útpíning av arbeið- arastættini skal stedgast: Arbeidarastættin må vaksa um sitt medvit, so hon er greið yvir stødu sina. Krøvini veråa bert vunnin við samanhaldi og solidariteti. Nettup hetta síðsta kunnu arbeiðarar her á okkara leiðum læra nakað av, og mugu niðurbróta tann vánaliga borgarliga (herundir tann falska arbeiðarapolitikk »arbeiå- araflokkarnir« føra) moral- in: Bara eg standi meg. Allir arbeidarar kring knøttin eru fyri somu lagnu, so åhugamålini skuldu sjálvandi verið eins ! Jastrau Vælferðarsamfelag fyri brekað??? Hettar er ein donsk grein um donsk viður- skifti — men i Føroyum er so gott sum øll vernd fyrt brekad å donskum hondum ffiggjarliga), so greinin vísir eisini tey føroysku viðurskiftini. Skal vælferðarsam- felagið verða gald- andi fyri ell? Ég lovaði einaferð einum manni — undir einum orðaskifti — ein góðan degurða, um hann kundi nevna mær tvær avísyvir- skriftir, sum vóru frá tveimum døgum síðani. Tað kundi hann ikki, og tað visti eg sjálvandi. Tað kundi eg heldur íkki sjálvur. Tað vísir okkum, hvussu vit lesa avísir. Tað seinastu tíðina hevur nógv staðið í avís- unum um eitt serligt evni, sum helst ikki skuldi verið gloymt. Tí skrivið eg hesa líttlu grein í tí vón, at endurteka nyttar, serliga yvirfyri myndugleikunum og øllum í tí stýrandi part- inum av samfelag okkara. Tað snýr seg um ein bólk av fólki, sum eftir eina 3-ára útbúgving fara í holt við tað mest kvalifi- seraða arbeiði, ið kann latast upp í hendurnar á fólki — nevniliga at fáast við og menna tey fólkini í samfelagnum, sum ikki sjálvi klára seg — tí lagnan hevur verið teimum so vond, at tey verða ksild frá tí normala lívinum, familju og nógv- um eðrum. Tey evnaveiku. Nú nevna vit tey við einum fínari orði — tey andaligu brekaðu. Í hesum landi er helst ikki ein borgari, sum ikki vil siga, at tey skula vit vera góð við. Hettar: at vera góð við kann ikki bert verða at geva mat, tak yvir høvdid, klæðir og eina jólagávu, tá jólalag er yvir fólki. Sjálvandi skula vit eisini vera góð við tey, men útyvir tað er tað mest týdningarmikla, at tey hava somu rættindi sum aðrir borgarar í samfelag okkara — at mennast. . Svikir samfelagiå hesum viðvíkjandi? Tað fari eg at biðja tygum, góði lesari, sjálvan døma, tá greinin er lisin. Tí eru tvey ting ógvu- liga týdningarmikil: Fyrst — at man kann seta fólk til viðgerð og upplæring, sum við teirru Framhald á síðu 15