leygardagur 8. apríl 2000síða 2

3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 70 - 8. apríl 2000 Vit á Kaupthing hava tikið støðu og eru klár at taka dystin upp. So nú kanst tú gjøgnum okkum senda tínar pengar út at vinna fyri teg. Og sum tú veitst, pengar sum arbeiða, vaksa ofta skjótari enn pengar, sum liggja stillir. Tú kanst lata pengarnar arbeiða fyri teg upp á ymsar mátar. Tú kanst lata okkum umsita tína ogn serstakt við okkara ognarrøkt, ella tú kanst keypa partar í einum av okkara íløgufeløgum. Ognarrøkt Við eini avtalu um ognarrøkt letur tú okkara serfrøðingar á altjóða fíggjarmarknaðinum arbeiða fyri at fáa so stóran vinning av tínum ognum, sum gjørligt. Áðrenn vit byrja, avgera vit í felag, hvussu íløgurnar skulu gerast, soleiðis at íløgurnar hóska til tín tørv. Hevur tú gjørt eina avtalu við okkum um ognarrøkt, fært tú við føstum millumbili eina frágreiðing um, hvussu gongst tínum ognum. Hevur tú internetsamband og hevur fingið brúkara- navn og loyniorð, kanst tú á okkara heima- síðu dagliga fylgja við, hvussu gongst tínum ognum. Íløgufeløg Eitt íløgufelag er eitt felag við limum, sum við størri og smærri upphæddum eru gingnir saman um at gera íløgur í partabrøv og láns- brøv á altjóða fíggjarmarknaðinum. Hetta merkir, at tann lítli innskjótarin í íløgufelag- num fær somu stórrakstrarfyrimunir, sum stórir íleggjarar. Í Kaupthing hava vit fleiri sløg av íløgufeløgum, sum okkara fólk við serkunnleika umsita. Sostætt ber altíð til at finna eitt íløgufelag í Kaupthing, sum hóskar júst til títt lindi. Vinningurin av íløgum í íløgu- feløgunum var í 1999 millum 8% og 36%. Um Kaupthing Kaupthing var stovnað í 1982 og tók leiðs- luna í globaliseringini av tí íslendska fíggjar- heiminum við handli av útlendskum parta- brøvum, stovnseting av útlendskum íløgu- feløgum, og stovnseting av deild í Luksem- burg. Nú hevur Kaupthing so latið upp deild í Føroyum og eisini í New York. Tað arbeiða yvir 200 fólk hjá Kaupthing, harav nú 3 í Føroyum. Hesi vælútbúnu fólk hava tilogna sær eina servitan innan so gott sum øll øki í fíggjarheiminum. Kaupthing umsitur yvir 20 milliardir DKK fyri síni viðskiftafólk ígjøgnum ognarrøkt og íløgufeløgini. Kundi tú hugsað tær at latið okkum røkt tínar ognir ella at gera íløgu í eitt íløgufelag, ella tú vilt vita meira, so ert tú vælkomin at seta teg í samband við okkum. Kaupthing Føroyar, Box 3090, 110 Tórshavn, Tel 351500, www.kaupthing.com S A N S I R T E L 3 5 5 3 5 5 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dánjal Højgaard Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakstein Høgni Mohr Ítróttur: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: Sosialurin Sosialurin Oddagrein Viðmerking: Torførar sam- ráðingar fyri stavn Viðmerking til løgmann Eg kann taka undir við løg- manni, tá hann sigur, at verkføll eru lemjandi fyri landið. Har eru vit øll samd. Tað er væl tí, at verkføll eru lutfallsliga sjáldsom í Føroyum. Men alt hevur so eina orsøk. Høvuðsorsøkin til lær- araverkfallið sær út til at vera, at løgtingið hevur samtykt eina lóg uttan at nøkur játtan fylgir við. Løgtingið er suverænt, tá umræður at lóggeva sátt- málar (konventiónir) í gildi. Vanliga fylgir ein kostnað- armeting við, men hetta er ikki altíð so og heldur ikki altíð neyðugt, tí útreiðslur- nar koma ikki fyrr enn lógin verður sett í gildi, men eitt »skot« uppá útreiðslustøðið átti altíð at verið lagt við frá umsitingini. Fyri at lógir skulu fáa gildi, skulu tær undirskriv- ast av løgmanni ella lands- stýrismanni og síðani lýsast í kunngerðarblaðnum. Tá ein lóg verður løgd fyri ein løgmann ella lands- stýrismann til undirskriv- ingar, skal avvarðandi stýr- isstjóri hava tryggjað, at lógin kann útinnast á fult lógligan hátt. Tað vil m.a. siga, at peningur er tøkur. Ger hesin ikki tað, so brýtur hann sína tænastuskyldu. Um ein lóg verður sett í gildi uttan at játtan til út- innan av henni fyriliggur, so er hetta brot á stýrisskip- anarlógina. Er hon haraft- urat sett í gildi ímóti tilráð- ing frá umsitingini orsaka av vantandi játta, so er eisini talan um brot á lóg um ábyrgd landsstýrismanna. Nú eri eg ikki lógarkønur, men hatta var tað, ið eg fekk at vita, tá ið vit viðgjørdu stýrisskipanarlógina fyri nøkrum árum síðani. Seinastu árini eru fleiri lógir samtytar og settar í gildi uttan at nøkur játtan hevur fylgt við. Tað er hent á samferðsluøkinum, á post- verksøkinum og nú til sein- ast hevur so fíggjarmálaráð- harrin sáttmálabundið landskassan fyri eitt ótal av milliónum, sum hann al- ment hevur sagt, at hann ikki ætlar at játta fult út. Ei undur í, at alt er við at koyra fast. Tann nevndin, ið skuldi vera samfelagsins, »etiski« vaktarhundurin, landsstýr- ismálanevndin, virkar yvir- høvur ikki sum tilætlað. Høvuðsuppgávan hjá nevndini skuldi vera at ansa eftir, at etiska støðið í um- sitingini var í lagi, og at mannagongdir vórðu fylgd- ar og betraðar, har tær ikki vóru góðar nokk. Tá ein so forsiktigur og reiðiligur maður sum Signar á Brúnni má fara til hús vegna brot á stýrisskipan- arlógina, so er ikki í lagi við systeminum, tað dugi eg at rokna út. Og síðan er noktað ein kanning – tað kann bara vera føroyskur politikkur, tá ið hann er ljótastur. Sjálv- sagt eigur ein kanning av mannagongdum at verða gjørd, soleiðis at ongin ann- ar heiðursmaður seinni kemur í hatta »feittifatið«. Eitt annað dømi um ó- ruddiligheit og tilvildarlig- heit hjá okkara útinnandi valdi er málið við Jákupi Mørkøre. Har var eitt dømi um ein leiðara, sum vildi halda sína játtan og ikki bróta stýrisskipanarlógina. Tá ið løgmaður hoyrdi um konsekvensirnar í fjølmiðl- unum, reisti hann ugga- fjaðrarnar og Helena slakt- aði ein stjóra, akkurát sum indiánararnir í Suður- amerika gera, tá ið teir vilja blíðka gudarnar. Og so var friður í tí framkomna rættar- samfelagnum Føroyar anno 2000. Um tað var bakari ella smiður, ið misti høvdið hjá okkum spurdi eingin um. Har skuldu bara lík á borð- ið, so var gott. Tað skuldi verið so upp- lagt at gjørt eina tænastu- mannakanning av leiðsluni í almanna- og heilsustýr- inum, ella alternativt sent Helenu til hús, tí hon eftir mínari fatan hevur roynt at trýst ein stovnsleiðara at bróta stýrisskipanarlógina. Samanumtikið má eg siga við Anfinn Kallsberg, sum eg í nógvar mátar havi stóra virðing fyri, at tað er ófor- svarliga óruddiligt umsit- ingarliga rundan um hann. Konsekvensirnir av hesum eru m.a. læraraverkfallið og tað at týðandi samfelags- funktiónir brenna saman. Vit mugu minnast til, at endaliga ábyrgdin av útinn- andi valdinum hevur løg- maður einsamallur og hetta óskilið við at landsstýris- fólkini sleppa at slakta seg burtur úr teimum rasshøft- um, tey eru komin í, má halda uppat. Virðingarmest Thomas Arabo Grønlendsk vitjan Grønlendski landsstýris- maðurin, Simon Olsen, verður á almennari vitjan í Føroyum í døgunum frá 11. til 14. apríl. Hann skal vitja starvs- bróður sín, Jørgin Niclasen, og í grønlendska fylginum eru eisini kona landsstýris- Lærararáðið stúrir fyri avleiðingum Lærararáðið á Føroya Læraraskúla heitir á partarnar í Læraraverkfallinum um at taka samráðingarnar upp- aftur sum skjótast. Lærararáðið sigur seg í eini yvirlýsing stúra fyri avleiðingunum av verkfallinum. – Vit heita á avvarandi myndugleikar at bera so í bandi, at ætlaninar í skúlalóg og kunngerð kunnu fremj- ast í verki, sigur Lærararáðið á Læraraskúlanum. ek Tøkk Hjartaliga takka vit fyri sýnda samkenslu, tá okkara kæra mamma, vermamma, omma, langomma og olduromma Ella Rasmussen doyði og varð jarðað. Takk til øll tykkum mongu, sum fylgdu henni til gravar, takk fyri blómur og kransar, og takk til tykkum øll, sum hjálptu til á ymiskan hátt. Eisini takka vit fyri peningagávur til Elim. Familjunnar vegna Inga, Ragnhild, Sámal og Óluva mannin og tvey embætis- fólk. Simon Olsen skal hava politiskar samrøður við landsstýrið, hann skal vitja virki og stovar, og onkur útferð verður eisini gjørd. ek Duetoft formaður í Føroyanevndini JOHN JOHANNESSEN Peter Duetoft, úr Centrums- demokratunum skal eftir øllum at døma verða for- maður í serligu fólkatings- nevndini, sum skal fylgja samráðingunum millum stjórnina og landsstýrið. Hetta visti danska TV2 at siga fyrrakvøldið. Fólkatingið samtykti eftir aðalorðaskiftið hósdagim, at ein 21 manna nevnd skal setast at fylgja samráðing- unum. Velja nýggjan formann JOHN JOHANNESSEN Seinnapartin í dag hevur Tjóðveldisflokkurin eyka- floksting á Hotel Hafnia í Havn. Á skránni er umskipan av leiðslubygnaði floksins, og veljast skal ein politiskur og umsitingarleiðari. Sum er, hevur flokkurin eina tvístreingjaða leiðslu, men nú skal talan verða um eina leiðslu. Roknað verður við, at nýggi formaðurin verður Høgni Hoydal Føroyar hava álvara verið í brennidepli- num í danska høvuðsstaðnum seinastu dagarnar. Mikudagin helt landsstýrið kunnandi fund fyri fólkatingslimum og danskari og útlendskari pressu um full- veldisætlanina hjá landsstýrinum. Og hósdagin var spurnarorðaskifti um sam- ráðingarnar millum stjórnina og lands- stýrið um framtíðarstøðu Føroya. Tað er synd at siga, at landsstýrið kom væl frá tí kunningarátakinum. Bara nakrir fáir - undir 10 - fólkatingslimir møttu upp, og hvørki stjórnin ella andstøðan hava broytt hugsan um framtíðarstøðu Føroya. Hetta fingu vit prógv um hósdagin, tá 93 fólkatingslimir tóku undir við samráðing- arkósini hjá stjórnini. Við øðrum orðum miseydnaðist lobby- átakið. Neyvan nakar broytti áskoðan, og tað er ivingarsamt, um landsstýrið fekk greitt donsku fjølmiðlunum frá, at lands- stýrið og samráðingarútkastið vórðu mis- skild á samráðingarfundinum tann 17. desember. Kunningarátakið skuldi ongantíð verið hildið. Og skuldu vit kunna fólkating og fjølmiðlar, so skuldi føroyska andstøðan sjálvandi verið við. Víst hevur landsstýrið ábyrgdina í Føroyum, og landsstýrið hev- ur stungið fullveldiskósina út í kortið, men vit eiga eisini hava í huga, at helmingurin av føroyingunum siga nei til fullveldi! Tað komiska í øllum er kortini, at sam- stund-is sum stjórnin boðar frá, at hon kann ganga við til víttgangandi sjálvstýri, og sostatt tekur við føroysku andstøðuni meira ella minni, so sigur landsstýrið seg vera samt við donsku stjórnini. Hetta verður gjørt í viðmerkingum á full- veldis-heimasíðuni á internetinum til røð- una hjá Poul Nyrup Rasmussen, for- sætismálaráðharra. Hon er pettað upp í 9 brot, og eftir hvørt brot, hevur lands- stýrið sínar viðmerkingar til røðuna. Í flest øllum førum er landsstýrið samt við stjórnini. Einasta veruliga undantak er 3 til 4 ára-skiftistíðin. Ein niðurstøðan hjá fullveldisredaktiónini er, at nú fáa vit „virðiligari samráðingar“. Hetta er beint øvugt av tí, sum bæði eyg- leiðarar og vanlig fólk halda. Tí eftir spurn- arorðaskifti kann niðurstøðan ikki vera annað enn, at samráðingarnar verða tor- førar, ella harðar.