mikudagur 11. februar 1981síða 10

Síða 10 Talan ikki um 479 men kanska 150 milj. Endamálið er at festa talið í vitsku manna, hóast hetta er eitt kon- struerað tal Sostatt er hetta einans spæl fyri gallarínum fyri at fjala egna ómegd Pauli Ellefsen: Vil kortini ikki læna tær 479 milj. hann sigur tørvurin er Fyrispurningurin Undir máli um bygging av handilsskúla segði log- maður: »at lænast skulu hundraðir av mil- viðgerðini av jónum fyri at koma upp á 0 í landskassa- num«. Kann legmaður meira nágreiniliga upp- lýsa tinginum, hvussu nógvar 100 mió. skulu lænast t.d. komandi tvey árini? Og kann legmaður meira ná- greiniliga upplýsa tinginum, hvat hetta Svarið frá Paula Ellefsen Tad, sum eg leggi í hug- takið »O í landskassanum« er, at landskassin júst hevur greitt at gjalda tey gjald, sum eru fallin gjaldingar, uttan at hava »lænt« úr grunnum og utt- úr likvi- ditetsreservanum Í an at hava brúkt danska tjóðbankanum. Nýggja landsstýrið hev- ur ikki lagt Í rættis nakra lánætlan fyri næstu tvey árini. Landsstýrið er í ferð við at kanna fíggjar steðu landsins Frá gjaldstovuni hevur landsstýrið higartil fingið eina uppstilling yvir tær upphæddir, sum pr. 31. de- cember 1980 eru avsettar í grunnar, og tann partin av hesum peningi, sum lands kassin ikki hevur brúkt til onnur endamál, og tí tekur Eisini hevur landsstýrið biðið um og fingið eina likviditetsætlan frá umsit ingini fyri tíðarskeiðið til 31. juli 1981 er meginparturin av ti upphædd. sum landskass- Herumframt »O i landskassanum« er? Kann løgmadur upp- lysa tinginum, hvussu stórur partur — i pro- sentum — av lands- kassans grunnaogn veruliga stóð á bók 1. januar 1975, og hvussu nógv av hesum tá lá í landskassans likvidi- teti? Kann legmaður somuleiðis upplýsa tinginum, hvussu lut- fallið millum hesi tel var pr. 1. januar 1981? in hevur í likviditets- reserva, trektur í danska tjóðbankanum. Út frá omanfyri stand- andi tilfari kann upplýs- ast, at tað í tíðarskeiði- num inntil 31. juli 198i (t.v.s. næstu 6 mánaðar- nar) er neyðugt at læna 479 milj. kr. til landskass- an, um hesin pr. 31. juli 1981 skal gjalda tey gjeld, ið fallin eru til gjaldingar (276 milj. kr.) og gjalda aft- ur til grunnarnar tað, sum avsett er til ávís endamál (123 milj. kr.), og um likvi- ditetsreservin í danska tjóðbankanum skal gerast tekur aftur (80 milj. kr.). Legg til merkis, at tær 179 mili. kr. ikki fevna um landskassans lántekur og skyldur annars, sum ikki eru falnar til gjaldingar pr. Í. juli 1981. Tað er óneyðugt at siga á, at landsstýrið ikki veruliga ætlar at læna 479 milj. kr. teir fyrstkomandi 6 mánaðarnar. Hetta kann neyvan heldur lata seg £, gera. Viðvíkjandi spurningi 2 Út frá tí undir 1. spurningi nevndu uppstilling yvir grunnarnar framgongur, at samlaðu grunnarnar fevndu um 163 milj. kr. pr. 1. april 1975 og 382 milj. kr. pr. 31. december 1980. Av hesum hevði lands- kassin pr. 1. apríl 1975 »lænt« 51 milj. kr. og pr. 31. december 1980 123 milj. kr. Út frá teimum viðmerk- ingum, sum fyrrverandi løgmadur og tåverandi figgjarnevndarformaður í byrjanini av 1975 settu fram viðvíkjandi likvidi- tetssteðu landskassans, meti eg, at spurningurin í byrjanini av 1975 fyrst og fremst hevði formellan týdning, tá peningurin eft- ir ellum at dema var tekur. Tær 123 milj. kr., sum »læntar« eru pr. 31. de- cember 1980, eru ikki tek- ar Í prosentum var munur- in ikki stórur, nevniliga 31,3 móti 32,2. Hinvegin skal ein hava í huga, at tað er talið av miljónum krónum, og ikki talið av prosentum, sum hevur áhuga og sum nú gevur okkum trupulleikar. Viðmerkingar annars i viðmerkingum sínum minnir Atli Dam á harð- ligu agitatiónina móti teimum lántekum, sum framdar vórðu av legtingi og undanfarna landsstýri. Hertil er einaferð enn at siga, at »tann harðiiga agitatiónin< ikki hevði sikti móti låntøkunum sjålvum, men ti politikki, sum gjørdi låntøkurnar neydugar. Låntøkur eru ikki orsøkin, men haraft- urímóti avleiðingarnar av tí politikki, sum rikin var. Eisini spyr Atli Dam, um teir grannskoðaðu landskassaroknskapirnir seinastu 6 árini ikki eru eftirfarandi. Hetta man vera ein vána roynd at skúgva sær undan egnu ábyrgd. Landskassaroknskapirnir eru ein partur av tí tilfari, sum vit aðrir bygdu okk- ara sakligu og vælgrund- aðu politisku atfinningar á, og alt týðir uppá, at hes- ir eru eftirfarandi. Annars skal eg við- merkja, at umsitingin hevði bert stutta tíð til at gera omanfyri nevnda til- far. Tá hetta er fyrsta ferð, SOSIALURIN tilik likviditetsætlan verð- ur — gjørd viðvíkjandi landskassanum, kann talan vera um smærri vill- ur. Føroya landsstyri 4. februar 1981 Pauli Ellefsen løgmadur Viåmerkingar Atla Dam's Veit ikki, um eg skal takka fyri svarið ella ikki, tí sum væntað var tað hverki sakligt ella serliga upplýsandi. Jú, lat meg kortini takka fyri, at eg fekk svar, tí harvið er nakað av tí, eg setti mær fyri at prógva, gingið út. Hetta var fyri tað fyrsta, at avdúka tey full- komuliga ábyrgdarleysu og villleiðandi úttalilsini, nýggi legmaðurin bar fram í samband við eitt hesum lítið viðkomandi mál, nevniliga bygging av handilsskúla, sum státurin kemur at rinda. Úttalilsi framborin fyri at fáa tey endurgivin í út- varpi og bleðum fyri at heingja eitt ábyrgdarloys- isskelti á fráfarna lands- stýri. Svarið sýnir hetta týðuliga, tí verður gingið afturumaftur, so er bert ein fjødur efturi av teim mongu naknu hønunum. Fyri tad næsta at visa å, at Pauli Ellefsen aftur her royndi sina ofta nyttu framferð, at skapa eina segu, blæsa nakrar ferðir í hana so hon veksur til »sensationina«, fyri so síð- an at gerast hin raski og gleggi, ið setur fingurin á eitt eymt stað. Hetta var eina roynd vert, tí menn, ið hava álvarslig mál at takast við, ofta lata slíkt fara aftur við borðinum, og tí kundi tað eydnast. »Går den, sá går den«, men hesa ferð gekk tað so ikki. Fyri tað triðja vildi eg ávara Paula Ellefsen ímóti framhaldandi at sleingja slíkar >hárreisandi< segur út, tí tær undirgrava okkara kredittvirði uttan- landa. Hesi ávaring tók hann ikki við, tí longu hevur hann latið hendan nýbakaða politikkaran, sum er vorðin fíggjarmála- ráðharri, vaða enn djúpri við einum seguligum skjali — Eykaviðmerking til fíggjarlógina — sum kemur at standa sum ein skammarstútta yvir teir fyrstu 30 orku- og evna- leysu dagarnar av einum nýggjum borgarligum landsstýrisskeiði. Men kanska fer hendan viðgerð at fáa menn at sinna seg og hugsa áðrenn tala framyvir. Fyri tað fjórða ætlaði eg at avdúka enn nekur eyð- kenni í arbeiðslagi og politiska lyndi Ellefsens. Hetta at royna at gera aðrar sekar, kasta skuld á aðrar við: sgóða mamma tað var ikki eg«, fyri sjálv- ur at kunna spæla fríspæl. Hetta gongur bert ikki longur, tí nú skal Pauli Ellefsen taka ábyrgd og medvirka til at finna loysnir, eisini ópopulerar. Men kann ein nýta hitt gamla >triksið< at skapa sær undanferslu ella alibi frammanundan so er nakað vunnið, Men hann, id roynir at skapa sær alibi frammanundan hevur sjáldan nakað gott i kvitt- an. Verður ein so avdúk- aður i hesi roynd, gerst ilt verri, tí tá eigur ein í dupult mát ábyrgdina av tí, ein noyðist at fremja, ja, tað veri seg ekt skatt- ing og tolling ella låntøkur, sum ein frammanundan lastadi i sand og øsku. Nei tå ber ikki til at kasta skuldina á aðrar. Enn stendur tann avskeplandi og dimensiónsvreingjandi lastanin av uttanlanda skuld ov fesk í minni. Fyri tað fimta var eitt av endamálunum at seta tað rongu hugmyndina uppá pláss, sum flestu máttu fáa av úttalilsum løgmanns, at hundraðir av milliónum eru nýttar í heimildarloysi. Hesi hava aftaná „sensatiónina<É< gingið og bíða eftir nær teir fráfarnu fara í geglið. Fyri tað sætta var ætl- anin at royna um ikki Pauli Ellefsen, tå hann sá, »at den gik ikke«, fór at burturforklåra og siga at hann segði nakað annað enn tað hann segði. Og hvat hendi? Jú, idag talar hann um likviditetstrot og um at fáa likviditetsjavn- vág — og er hetta nullið í landskassanum — og einki orð um tær milliónirnar og tað ólógliga brúkið av teim, hann hin dagin vildi hava festar í vitsku manna. Aftur hesa ferð royndi hann at reingja síni egnu orð tá hann skuldi standa til svars fyri tey. or SAR