mikudagur 4. mars 1981síða 11

Síða 12 Framhald av síðu 4 læknar. Vit hava læknan við aðru liðina og sjúklingin við hina. Tað, at vera um ein sjúk- ling, mata hann og vaska honum, verður tíverri ikki prioriterað serliga hegt, og eru hesar uppgávur nógvastaðni latnar eðrum bólkum við stytri útbúgv- ing. Hetta er stórt spell, tí er tað ikki júst her, vit hava eina best meguleika fyri at observera — og uttan observation við sjúkraseingina ber ikki til at nekta individuella tørv sjúklingsins. Eftir mini metan kann sjúkrarektin bert gerast betri við at vera um sjúklingin. Ein av okkara uppgáv- um er at hjálpa læknan- um, og tað verður eisini gjørt, har tað er neyðugt. Men vit hava viðhvert lyndi til at halda, at tað er óneyðugt at vera til steð- ar, tá kanningar ella annað fer fram, og læknin ikki hevur beinleiðis hjálp fyri reydini. Hugsa vit soleiðis, gloyma vit ikki júst tá sjúklingin? Hann kann væl hava okkara stuðul fyri neyðini, um læknin ikki hevur tað. Av ellum starvsfólkabólkum eigur sjúkrasystirin at kenna sjúklingin best, og hon eigur at royna at seta seg sjálva í steðu hansara. Tit, ið nú eru lidnar, hugsið um hetta. Nakrar tykkara fara av landinum. Fleiri tykkara hava sekt um og fingið arbeiði her. Óvist er tó um allar fáa arbeiði. Í 70-árunum hevur ver- ið torført at fingið øll sjúkrasystrastervini sett, men nú tykist vend at vera komin í. Á teim fer- oysku sjúkrahúsunum er ikki lætt at fáa arbeiði, og Framhald av síðu 8 Áir eigur hann at verða býttur út kring landið at - verða fóðraður til smolt. Hann heldur, at vit eiga at brúka vetnini í hesum sambandi, tí tað er av- markað, hvat er til av feskvatni til aling. Um vetnini tola tílíkar alistødir, sigur Arne Kitt- elsen, at hetta hevur eisini verið umrett í Noregi, men í dag brúka teir nógv vetn til aling. Sjálvur heldur hann ikki, at aling í vetnum ber nakr- an skaða við sær. heldur tverturímóti. At tilfera lívinum í vetnunum feði er av stórum virði fyri vetn- ini. Fóður frá fiskaidnaðinum Vit spurdu nú Arna Kitt- elsen um ikki feroyingar sjálvir eiga at miðja ímóti at framleiða fóður til fiska- aling heldur enn at inn- flyta tað. Til tað sigur hann, at ein bólkur eigur at verða settur til at kanna, hvussu nógv burt- urkast er frå fiskiidnadin- um og, hver meguleiki er at brúka hetta sum fóður. Í hesum sambandi er vert at nevna, at tann al- menna royndarsteðin eigur eisini at fevna um eina alistød á sjónum, har m.a. fóðringsroyndir skulu vera ein av hevuðs- uppgávunum. — Men Arne Kittelsen, hesar mongu arbeiðsupp- gávurnar krevja jú út- búgvið fólk — og tað hava vit ikki í dag? — Tað er rætt, men her hava tit feroyingar tann meguleikan at fáa útbúgv- ing í Noregi. Tit kunnu ganga á skeiðum, sum taka eina viku ella koma á skúlar, sum undirvísa í fiskaaling í longri tíðar- skeið. Arne Kittelsen vísir á, at tað longu hava verið føroyingar í Noregi, og at åhugin millum føroyingar er stórur í letuni at fáa út- búgving í Noregi á hesum økinum. — Eg haldi sjålvur at tað hevur stóran skund og avgerandi týdning, at tit fyrst og fremst fáa út- búgvið fólk til at arbeiða á feskvatnssteðunum, tí hetta liðið í alingini er sera avgerandi fyri víðari gongdina. Sela og marknaður Arne Kittelsen vísir á, at tað, sum hevur kanska sterst týdning í samband við fiskaaling, er, at menn gera sær greitt, hvussu fiskurin skal seljast og til hvenn. — Vit gloymdu henda táttin í vinnuni í 60-un- um, og tí fingu vit stórar trupulleikar at dragast við, men hesi seinastu fimm árini hevur tann stóra framgongdin innan fiskaalingina verið eitt úr- slit av teimum selu- og marknaðarroyndum, sum eru gjerdar. — Tað hevur so ómeta- liga nógv at siga, at hesin tátturin í fiskaalivinnuni ikki liggur eftir. Vit í Noregi hava okkara egna selufelag, sum selur allan alifisk. Hetta meti eg tit eiga at gera eisini. Tit eiga at seta eina neynd nú at kanna meguleikarnar at sleppa av við alifisk i framtidini. Arne Kittelsen sigur at enda, at hann er sannførd- ur um, at tað fer at løna seg hjå føroyingum at reka fiskaaling, um rætt verður yaatborid. Tann gongdin, sum hevur verið higartil — har tit eru byrj- aðir í smáum og spaku- liga, hevur verið tann rætta. tí mugu vit vera vakin og ansa eftir, at vit ikki av eðrum verða skúgvaðar burtur frá okkara arbeiðs- øki«, endaði Poula Poul- sen og ynskti nýggju sjúkrasystrunum góða eydnu í framtíðini. J.A. Serensen sjúkrahús- stjóri segði eisini nekur orð. Hann segði m.a.: „Í ár er tað nítjanda ferð, at næmingar við henda skúla fáa prógv. Av 16, sum byrjaðu, verða 15 liðug og er hetta væl klár- að. Av teimum 15 fáa 11 prógvið handa í dag. Skúlin hevur minning- arhald í ár. Í 1971 fluttu næmingar og lærarar í nýggj heli og var hetta ein stór hending. Ikki bert varð gólvvíddin víðkað umleið 7 ferðir, men rúm- ini vórðu eisini betri út- búnað, og fyri fyrstu ferð fekk skúlin heli, ið vóru innrættað til endamálið. Sjálvt um bert tíggju ár eru liðin mugu vit, orsak- að av at undirvísingin varð broytt í 1979, vita, at skúlanum tervar fleiri høli og vónandi kunnu vit koma í gongd við bygging- ini áðrenn langt um líður. Sum er, verður m.a. undir- víst í fundarhelum og matstovum. Til og við seinasta ár hava 279 næmingar fingið prógv eftir útbúgvingar- skipanini, ið kom í gildi í 1959. Tað ljóðar av so nógv- um í einum so lítlum sam- felag sum okkara, men havast má huga, at í 1960/ 61 vóru normerað 51 størv sum sjúkrasystrar á sjúkrahúsunum, meðan talið í 1980/81 var 212, ella ein hækking upp á 161. Harumframt vita vit, at fleiri ikki longur eru í ar- beiði og at fleiri arbeiða uttan fyri sjúkrahúsini. Eitt er vist, at vit hevdu verið ógvuliga illa fyri, um ikki skipaður varð ein skúli á sinni, og tað eiga tey, ið skipaðu fyri, eina stóra tekk fyri. Hevdu umsteðurnar verið til tess, kundu nógv fleiri fingið útbúgving. Tey seinastu árini hevur upptekan verið 22 næm- ingar á hverjum liði, men er hetta í meira lagi. Eru vit nú av álvara farin at útbúgva til útflutning ella arbeiðsloysi? Tann fyrri spurningurin hevur verið fyri fyrr, sum ein atfinn- ing av skúlanum, á sama hátt sum av Sjómans- og Maskinskúlanum. Har til er at siga, at útbúgvingin, umframt at miða ímóti ávísum stervum, eisini er eitt tilboð, og at heilsu- verkið stendur fyri eini út- bygging, ið krevur fleiri sjúkrasystrar. Seinasta ár sektu 80 um at sleppa inn á skúlan og læt meg gera tað heilt greitt, at ikki er stuttligt at skula vísa burtur nógv- ar skikkaðar umsekjarar. SOSIALURIN Hvi vilja so mong ger- ast sjúkrasystrar? Fyri tað fyrsta fáa næmingarnir eina góða út- búgving, ið kann brúkast í einum stórum parti av heiminum og fyri tað næsta er ikki nógv í at velja hjá konufólki, um tey vilja hava eina víðari útbúgving. Umframt sjúkrasystra- útbúgvingina er bert lær- araútbúgvingin, og har er somuleiðis ein gravgangur fyri at sleppa inn. Sum sagt er útbúgving- in broytt, og tit eru tað næstseinasta liðið eftir tí gomlu skipanini. Fyri tykkum kann tað ljóða keðiligt, at hava lokið prógv við eini útbúgving, ið soleiðis kann tykjast at vera avoldað. Til hetta er at siga, at talan er ikki um stórbroytingar, og har- næst vil eg mæla tykkum til, at halda útbúgvingina við líka, við at gera mest meguligt burtur úr eftir- útbúgvingini. Ein av tykkum skal um eina letu upp og fyri tykk- um takkum allar bera sjúkrasystraheitstreingið fram. Havið altíð lyftið í huga, gerið ongantíð mismun á fólki og gloymið ongantíð tykkara tegnar- skyldu, soleiðis at tey, tit skulu fara um, altíð kunnu fela seg tryggan, og sum eg segði í áðni, gloymið ongantíð eftirútbúgving- ina, tit verða stuðlaðar av sjúkrahúsunum til hetta«, endaði J.A. Sørensen og ynskti sjukrasystrunum tillukku. søkja: Fuglafjardar kommunu: Klaksvikar kommunu: Kunoyar kommunu: Nes kommunu: Runavikar kommunu: Styri Fyri Sandoyar Meginskula: Styrid fyri Felags- skulan å Oyrarbakka: Sjóvar kommunu: Skála kommunu: Sunda kommunu: Tórshavnar kommunu: Tórshavnar Uttan- biggjar kommunu: Vágs kommunu: Vestmanna kommunu: Lærarastørv í folkaskulanum Við skúlaverkini í niðan fyri nevndu umráðum eru hesi lærarastørv leys at Tvey størv sum lærari og eitt, meguliga tvey størv sum tímalærari. Fimm sterv sum lærari og eitt, meguliga upp til fýra størv sum timalærari. Tað verður løgd skylda við einum ella fleiri av hesum størvum at undirvisa í Arnafirði. Umsekjarar, ið eru ferir fyri at undirvísa í týskum, enskum, donskum, alis-/evnafrødi og í sangi/tónleiki, hava fyrimun. Eitt starv sum einalærari við fyribils tænastu í Kunoy- ar skúla Eitt starv sum lærari og eitt starv sum tímalærari. Eitt starv sum lærari og eitt, meguliga tvey sterv sum timalærari. Umsøkjarar, ið eru ferir fyri at undirvisa í jarnsmíði, motorlæru, dreingjaítrótti og sangi/tónleiki hava fyrimun. Tvey størv sum lærari og meguliga eitt starv sum tímalærari. Eitt starv sum tímalærari. Umsekjarar, ið eru ferir fyri at undirvísa í smíði og samtíðarkunning, hava fyrimun. Eitt starv sum lærari og tvey størv sum timalærari. Umsekjarar, ið eru ferir fyri at undirvísa í enskum og týskum, hava fyrimun. Eitt starv sum lærari. Eitt starv sum lærari. Try størv sum lærari og eitt, møguliga upp til fýra sterv sum tímlærari. Umsekjarar, ið eru ferir fyri at undirvísa í týskum, enskum og gentuítrótti, hava fyri- mun. Trý sterv sum lærari og eitt, meguliga upp til trý sterv sum tímalærari við fyribils tænastu í Argja skúla. Um- sekjarar, ið eru ferir fyri at undirvísa í enskum og týsk- um, hava fyrimun. Tvey sterv sum lærari og meguliga upp til tvey sterv sum tímalærari. Eitt starv sum lærari og meguliga eitt starv sum tíma- lærari. Umsekjarar, ið eru ferir fyri at undirvísa í týsk- um, sangi/tónleiki og gentuítrótti, hava fyrimun. Stervini verða lent í 13/21/23 lenarrammu sambært avtalu, dagfest 18. sep- tember 1973, millum Feroya Lærarafelag og Feroya Landsstýri. Tað skylduga undirvísingartímatalið er fest sambært avtalu, dagfest 24. ok- tober 1979, millum Feroya Lærarafelag og Feroya Landsstýri. Teir lærarar, ið settir verða, hava skyldu til annaðhvert heilt ella lutvíst at virka við teir skúlar, har bern frá avvarðandi kommunu/kommunum sambært galdandi skúlaætlan ganga í skúla. Um so skuldi verið, at eingir næmingar verða við skúlaverkið í onkrari av oman fyri nevndu kommunum, og skúlagongdin tískil steðgar, so eigur viðkom- andi lærari eftir nærri samráðing við Landsskúlafyrisitingina at tola at verða fluttur í annað lærarastarv í fólkaskúlanum. Umsóknir til tey leysu stervini verða at senda til Landsskúlafyrisitingina skjótast til ber, og soleiðis at tær eru skúlafyrisitingini í hendi í seinasta lagi 23. mars 1981. Læraraskúlanæmingar, ið hava vónir um at standa lærarapróvteku í summar, kunnu sekja stervini. Við umsóknini eigur at verða legd frásegn frá leiðara læraraskúlans um higartil fingin úrslit og um næmingsins dugnaskap og feri annars, meðan avrit av próvtekuprógvi verður sent Landsskúlafyri- sitinini beinanvegin, próvtekan er liðug. Umsóknin verður skrivað á útfyllingarblað, ið fæst frá skúlaleiðaranum ella frá Landsskúlafyrisitingini. Meguligir umsekjarar uttan fyri Feroyar kunnu brúka útfyllingarblað fyri danska fólkaskúlan. Um einki annað er tilskilað, verður ein umsókn til eina kommunu roknað sum galdandi fyri eitthvert av teim leysu størvunum í kommununi. Umsekjarar, ið sekja fleiri av teimum leysu størvunum, mugu senda ser- staka umsókn til hverja einstaka kommunu. LANDSSKULAFYRISITINGIN, 2. mars 1981 |