mikudagur 18. mars 1981síða 10

Í fyrra partinum av prátinum við Ólav Hátún sum var í Sosialinum seinasta leygardag nam hann við verandi viðurskiftini og vansar á musikkundirvisingarøkinum. Í hesum seinra partinum verður vist á at ábetur eru alneyðugar og lættar at fara undir. Spurningurin er bert um tilrættaleggjan, heldur Ólavur Hátún. Í fyrra partinum vísti Ólavur á, at tankar um ábetur hava verið frammi fyrr. T. d. í skrivi til landsstýri og býráð longu í 1971. Seinastu árini hevur åførur framburður verið innan musikkuppalingina flestum londum komnir eftir ti ómetaliga týdningi, ið hin rætta musiska og í fyrsta umfari musikalska skúlingin hevur fyri alla andliga menning, og musikkskúlar av ymsum slag hava fingið arbeidsumstødur sum ongantíð fyrr Hin beinleiðis fylgjan hevur eisini verið, at kórini orkestrini og eisini solistarnir í dag hava ein standard sum aldri áður í musikksøgun Men um enn áhugin fyri tónleiki eisini her heima hjá Menn eru okkum man vera vaksandi, mugu vit kortini ásanna at hesar nýggju hugsjónirnar enn ikki rættiliga hava rinið við her á landi. Ti hóast tað musikalska virkni, ið tey nogvu kúrini og orkestrini, tær nógvu konsertirnar og musikkstevnurnar kundu boða frá, so er tó sann eikin tann 3t Ss at siga ynk verður gjørt fyr at fåa Eisini var álit gjørt hesum viðvíkjandi. Tað var Rithøvundafelag Føroya, sum tók stig til tað. Her varð m. a. sagt: TA Få að verður mangan sagt og klagað um, at vit føroy ngar eiga ongar solistar, ongar veruligar sangarar pianistar, komponistar o. s. fr. Ja, samanbera vit tón stina í Føroyum við t. d. skaldskapin og málningar stina mA tad åsannast, at hon enn ikki rættiliga er yri seg. Neyvan er orsøkin tvørrandi gåvur, men heldur tað, at musikalska medvitið enn ikki rættiliga er vaknað i fólkinum, og so hetta, at lítið hevur verið gjørt til tess at vekja hugin hjá teimum gávuriku og at geva teimum eina veruliga holla undir- vísing, sum ger tey for fyri og elvir teimum til at halda fram á konservatoriistigi. Tað er tí av so avgerandi týdningi, at høvudsskulin i Tórshavn ger sær hetta til fremsta endamál At ein slíkur skúli krevur serkønar lærarar er eyðsæð, og vit verða helst fyrstu árini, ið hvussu er, noyddir til at leita uttanlands eftir teimum. Tað kann her verða nevnt, at íslendingar í síni tíð sera heppisliga fingu elvt útlendskum musikkmonnum at koma til landið, og at teir fyri stóran part hava hesum útlend ingum at takka fyri, at teirra musikkstandard er tað, hon er, í dag Tilikir musikkmenn áttu fyrst og fremst at virkað við landsins tónlistasetur, men eisini at ferðast um landið sum leiðbeinarar og kór / orkesturleiðarar komin f SOSIALURIN Åbøtur innan musikkundirvisingina lættar at fara undir Spurningurin er bert um tilrættaleggjan — Hvat er so at gera fyri at bøta um hesi vånaligu vidurskifti? — Nú havi eg verið i so nógv yvir í tí negativa borðinum. Men tað er eis- ini mangt positivt at taka fram t. d. tað, at okkara hornorkestur, sum nú mong hava fingið sær so heilt dugnaligar leiðarar, eru í stórari menning. Eisini tað at tað í onkrum bygdum verður gjørt nakað fyri at fáa skipað hesi viðurskifti — t. d. í Klaksvík — har tey hava fingið musikkskúla í orðsins rætta týdningi. At tað í nógvum skúlum verður spælt so dúgliga sum ongantíð fyrr o. s. fr. Men alt er enn ov tilvild- arligt. Oyggjar sum Sand- oyggin og Vágoyggin og stórar bygdir sum t. d. Vágur hava mær vitandi so gott sum onga musikk- undirvísing Flestu foreldur her sum aðra- staðni vita onki um teir meguleikar, sum áttu at staðið teirra bernum í boði, meðan summu varn- ast ella kenna henda sakn, men fáa onki gjert við tað. Tað er ikki mín sek at siga, hvat, ið onnur skulu gera, ein sjálvur eins og tey flestu hevur nóg mikið at sópa fyri egnum durum Harumframt er nú okkurt vænti bæði á lands- og býarplani. Men eg havi sum nevnt verið inni á hesum fyrr og kann taka okkurt uppaftur. Tað er av stersta týdn- ingi, at vit í hevuðsstaðn- um umframt at fáa sam- skipað tað væl, sum kann fara fram í skúlunum, eisini fáa í lag musikk- undirvísing á hægri stigi, eitt musikksentur, um tú vilt, sum ikki bert skal taka sær av ungdómi í Havn, men eisini øllum evnagóðum foroyskum ungdómi, ið ynskir at fara undir framhaldandi professionella útbúgving uttanlands. Hetta kann ikki væntast at fáa í lag so beinanvegin, og tí mugu vit fáa skipað fyri fram- haldandi skeiðum eisini við teimum mongu evna- góðu, sum nú hava eina undirvísing í hondum. Skeiðvirksemi sum munar — Heldur tú, at tað munar nakað við slíkum skeið- virksemi við tilkomnum fólki? — Tað ræður sjálvandi um at byrja so tíðliga, sum til ber hjá honum/henni, sum ætlar at koma langt sum musi- kari, men hin vegin er tað ongantíð ov seint at kunna fáa væl burturúr. Eg kann bert nevna meg sjálvan. Mítt instrument- ala spæl hevur ongantíð verið tað stóra, men á skeiðunum hjá Finn Viderø fekk eg loyst upp fyri mongum, sum hevur veirð at stridast við, og eisini á hesum stuttu skeiðunum hjá Schuster, professara, fekk eg inspi- rerandi vegleiðing, so at eg nú meira enn framman- undan kann hugna mær bæði við klaverið og á Arni Hansen saman við nekrum av næmingum sínum Viggo saman við einum av sínum mongu næmingum orgulbeinkinum. Kann eisini nevna kvinnu av bygd, sum í mong ár hevur undirvíst í klaver- spæli, og sum tók lut í skeiðinum hjá Videre í heyst — hon ikki bara fekk væl burturúr til egið brúk, men fekk eisini váttað, at hennara arbeiði lá í rættari legu. So við góðum vilja bæði frá tí almenna og frá tí einstaka ber til at fáa munandi bata so rættiliga skjótt. Og ikki mugu vit gloyma tey smærru pláss- ini. Tað má helst ikki vera so, at børn, sum ikki búgva í onkrari stórbygd, sita við sviðið soð av tí, við tí ferðarsambandi, sum nú er millum oyggjar og bygdir, ber væl til at fáa skipað fyri einari heild- arloysn við m. a. ferðandi musikklærarum, og tað er eisini tað, sum musikk- menn nú bera upp á mál um. Figgjar- spurningurin — Hvaðani fáa vit so pedagogarnar, og hvussu loysa vit fíggjarliga spurningin ? — Tað verður leingi, áðrenn vit fáa okkara egna fult útbúnað fólk. Tey fáu, sum kanska eru á veg, fara lítið at muna, tá ið tervurin rættiliga er vaknaður. Vit mugu sostatt leita eftir fólki uttanlands, og har vita vit, at tað ikki fer at standa á at fáa útvalt fólk til oll instrument, soleiðis, å 2 3 Se BEER