mikudagur 1. apríl 1981síða 4

Síða 4 SOSIALURIN Menningargrunnurin komin i vandamikla blindgøtu: Áhugin fyri samstarvi við vinnuna er eingin Nevnd grunnsins er vorðin sær sjálvum nokk, sigur ídnaðarráðgevin ;Vit mugu ásanna, at Menningargrunnurin í dag er komin í eina vandamikla blind- getu Nevnd grunnsins er vorðin sær sjálvum nokk og strembar eftir at verða tað enn meira. Ahugin fyri samstarvi við vinnuna er 0, hóast tað í álitinum til lógina, og eisini beinleiðis í viðtekum grunnsins verður vist á stóra tydningin av einum tílíkum samstarvi. Vit meta tó, at kósin kann rættast, og rættast má hon, ti føroyska vinnulívið hevur Menningargrunnin fyri neydini«. Soleiðis sigur ídnaðarráð- gevin, Tórmóður Dahl í sínum úrskurði í einum áliti til Idnadarfelagid, ið »Menningar- grunnur 7 år å baki«. Alitid varð lagt fram á einum limafundi i Idnadarfelagnum i sidstu viku. Í hesum áliti varð skotið upp at hækka talið av nevndarlimum í Menn- ingargrunninum við tveimum limum. Soljóðandi uppskot varð samtykt á fundinum: »Fundurin heimidlar nevndini at leggja fyri tingiå uppskot um at hækka talið á nevndar- limum grunsins við 2 — tveimum — og soleiðis at hesir báðir verða valdir av Feroya Ídnaðarfelag. Lógásetta kravið um at løgtingsvaldu limirnir skulu hava góðan kunn- leika til ídnað fellur sam- stundis burtur< Idnadarrådgevin hevur annars ymsar viðmerking- ar til virksemið hjá Menn- ingargrunninum, sum varð settur á stovn i 1973 Vit prenta her brot ur ålit- inum, sum varð lagt fram á fundinum: Hugmyndin aftanfyri Menningagrunnin Menningargrunnurin he- vur eftir okkara metan ikki virkað eftir teimum hugmyndum — ti »anda« — id var sjålvt grundar- lagið — pallarnir — undir løgtingsins einmæltu sam- tykt. I dag sigur nevnd Menn- ingargrunnsins, at atvold- in er ov litid av peningi. — Fyri bert einum góðum ári síðani segði táverandi nevndin, at teimum ikki tervaði meira pening heimild grunnsins at upp- taka lán kom tá yvirhevur ikki uppá tal. nevnist Her skal íkki nomið við tann útlánspoli- tikk, ið er atvoldin til, at grunnurin nu tørvar pening — at pendulurin nu hevur sveiggjad yvir i ytsta mark i hinum borð- inum. Harafturímóti skal verða nomið eitt sindur við, hví >„pendulurin sveiggjar«. Í tilmælinum til Menn- ingargrunnin varð dentur lagdur å, at nevndarlim- irnir skuldu hava »g6dan kunnleika til idnad«, og varð hetta eisini staðfest i lógunum. Hvat merkir so at hava »g6dan kunnleika til idnad«, tá talan er um menning — útvikling — av idnadi! (og tað er jú tað sum tað snýr seg um)? V erða Eisini hesum royndu vit eftir førimuni at geva eitt svar uppá í tilmælinum við at lýsa fremstu for- treytirnar fyri menning av ídnaðinum — ja, tað bleiv nærum beinleiðis sagt, hverjar »gåvur« nevndar- limir grunnsins skuldu hava! Tað skuldi vera skapandi menniskju tvs. menniskju, ið kundu vísa á, at tey sjálvsteðug høvdu avrikað nakað, ið heyði lívsins rætt — og ikki bert tað, men tað skuldi eisini vera nakað nýtt. At stovnseta flaka- virki nr. 7 kann nærum ein og hver gera — men ikki nr. 1!!! Tað hevur minni at siga, um pionerurin ikki megnaði at fullføra skap- araverkið 100% (hann hev- ur aloftast 90% av samfel- agnum ímóti sær!) bert hugmynd hansara varð veruleiki og gevur ávekst- ur. Men líka tydningar- mikið, sum tað er at ásanna hetta, líka týdn- ingarmikið er tað eisini at ásanna, at uttan so at hug- flogmenniskjað hevði haft tann gløgga praktikaran við hollari útbúgving undir liduni, so varð helst einki avrikað. Allar hesar »gåvur« eru tó fånytis um somu »Uut- valdu« ikki longur eru „mjúkir i hevdinium< (sum tikið varð til) soleiðis at skilja, at teir eru til- reiðar at góðtaka ta nýggja í eini tíð, ið broyt- ist at siga dag undan degi. Ídnaðarfelagið 2 limir í nevnd Menningargrunn- sins Okkara metan er, at í val- inum av nevndarlimur til Menningargrunnin hevur løgtingid ikki fylgt inten- siónunum i álitinum, og at valið av limunum meira er vorið ein spurningur um at býta út »bein« enn at finna fram á rettu limirnir til júst Menningargrunn- in. Við at skjóta upp, at løgtingid (løgtingsins idn- aðarnevnd) skuldi velja nevndarlimirnir, ásannaðu vit týdningin av, at okk- ara fólkavaldu skuldu hava møguleikar at fremja ein ávísan ídnaðarpoli- tikk. Men vit vóru eyðsæð ov bjartskygdir, tá vit sam- stundis kravdu, at somu limir skuldu hava hollan kunnleika um — ikki bert hvussu ein miðvísur ídn- aðarpolitikkur eigur at vera framdur, men líka nógv ella meira: Hollan kunnleika um og kenslur fyri hverjar trupulleikar verandi virkir veruliga hava, og hvat, ið kann ger- ast fyri at beta um viður- skiftini. Hesa — okkara egnu feilmetan mugu vit taka avleiðingarnar av við at Skrivarin í Menningargrunninum og tveir av nevndarlimunum. Frá vinstru Martin Djurhuus, Ove Mikkelsen og Niclas Foldbo, sum allir luttóku á fiskialiframsýning í Brighton herfyri. Tórmóður Dahl, ídnaðarráðgevi heldur, at nokk hevði verið við einum umboði. heita á legtingið um at broyta lógir grunnsins so, at talið av nevndarlim- unum verður 5 í staðin fyri sum nú 3, og at 2 av lim- unum verða valdir a Føroya Idnadarfelag. Løgtingid skal ti sam- stundis ikki longur verda bundid av at velja limir vid »gådum kunnleika til idnad« sum lógin í dag krevur. Endurskoðan av lógum og vidtøkum grunnsins I >Idnaðarálitinum 1978« varð skotið upp at fremja ávísar broytingar í lógum og vidtøkum grunnsins. Hesar broytingar hava áður verið viðgjerdar og »samtyktar« (tikið til eftirtektar) av felagnum og skal tí ikki verða nomið við teir her. Harafturímóti er helst flestu limum felagsins ókunnugt, at eisini nevnd Menningargrunnsins fyri einum slekum ári síðani hevur skotið upp at broyta lógir og viðtekur grunnsins. Yvirhevur miðja hesi broytingaruppskot móti at styrkja um maktposi- tión grunnsins (nevndar- innar og skrivarans) í fer- oyska vinnulívinum. M. a. verður skotið upp, at tað — í lógarskapi — skal vera nevnd Menningargrunn- sins, ið skal fyrileggja fyri Føroya legting eina met- ing av tervinum á stuðli til føroyska vinnulívið. Hvat ídnaðurin sjálvur meinar ella ikki meinar her verður als ikki nevnt. Einastu ferð vinnan verður nevnd, er í samband við uppskot- inum um avtsku av lóg- ásetta promillu-gjald- inum. Har verður sagt, at øll virkir hava framt lógar- brot og tí koma undir bót (tí einki virki hevur goldið nevnda gjald). Hesum hava vit sjálv- andi mótmælt og víst á, at nevnd Menningargrunns- ins jú er sett fyri at umsita lógina um Menn- ingargrunnin og hevur hon tí eisini ábyrgdina av at ansa eftir, at lógin verð- ur fylgd. Skal Menningargrunnurin menna nevnd Menningar- grunnsins ! Í blødunum og annars millum manna hevur verið fílst á at, at siga øll nevndin við skrivara ger kostnaðarmikla ferð til Onglands at hoyra fyri- lestrar um nútímans aling, meðan t. d. Havbúnaðar- felagnum varð noktað stuðul til sama endamál. Sjálvandi eigur nevnd Menningargrunnsins at fylgja við í tí, ið fer fram innan aling, men líka sjálvandi er tað eisini, at tað hevði verið nokk við einum umboði á stevnuni, og at peningurin var betri farin, um t. d. grunnurin veitt í 4 alarum 50% í studningi til ferðina. — Tað ger ikki myndina ljós- ari at komnir á staðið av- gjørdi nevnd grunnsins ikki at luttaka á fyrilestr- unum. Onkur vil helst halda, at tað, ið her verður fert fram, er »bagatellir« — og tað er tað eisini. Men sum kunnugt lýsa ofta tær konkretu »bagatellirnar« nógv betri enn drúgvar út- greiningar, hverjir veru- ligu skeivleikarnir eru. — Og hóast tað kanska av onkrum verður mett eisini at vera ein bagatell, so kunnu vit ikki góðtaka, at skrivstovu- og fundarhøli grunnsins er i skrivarans privata sethusi. Slikt må ikki verda loyvt i einum landi, id skal eitast at vera framkomið. Áhugavert hevði tað eisini verið at vita, hverja áskoðan løgtingsins grannskodaranevnd hevur á tilik mål, endar Tórmóð- ur Dahl í álitinum. Løgtingslog um Menningargrunnin Endamål grunnsins er at veita hjålp til fremjan av atgerdum, ið kunnu skapa bata fyri ídnað, handverk og tænastufyritøkur, eitt nú: Í. veitan av uppbyggingarkreditti, 2. veitan av útflutningskreditti ella útflutn- veðhaldi, 3. veitan av rentustudningi, 4. veitan av studningi til upplæring, gransk- ing og verumenning, 5. veitan av hjálp til marknaðarkanningar, út- flutningsstudning o. I. 6. veitan av hjálp til mennan á serligum steðum, 7. veitan av lán og/ella studningi til ískoytis- ílegu, fíggjan og rakstur av nýstovnaðum virkjum og umskipan av verandi til broytt- an marknað o. t. Nevnd grunnsins telur 3 limir, sum verða valdir av legtinginum fyri 3 ár. Ein nevndarlimur gongur út hvert ár, fyrstu 2 árini við lutakasti. Nevndarlimirnir skulu hava góðan kunnleika til idnað. more TN