mikudagur 1. apríl 1981síða 7

SOSIALURIN Síða 7 hvussu hann skal stjórna landi okkara. Hetta boðaði hann frá í Utvarpinum týskveldið tann 24. mars. Hevur tú Pauli E. hugt í spegilin og har sæð títt sanna andlit. Tað andlitið, ið tú av ellum alvi hevur roynt — og deilvíst hevur eydnast tær — at fjala fyri Feroya fólki. Jú, slíkt eru menn — sambands- menn! Soltin roynist tå. Hevur tvassa frå einum samråd- ingarborði til annað og ert nærmast bert komin aftur við vánaligum umberðing- um og skuldsetingum um, at hinir høvdu skuldina. Pakka teg Pauli E. og ger sum Jógvan Sundstein segði við teg: Far heim og leita í botn í trupulleik- unum og kom so aftur. Jallur Mentunargrunnur Føroya Løgtings Í reglugerð fyri omanfyri nevnda grunn er m. a. tilskilað, at For- oya løgting samtykti at seta »Mentunargrunn Føroya Løg- tings« å stovn tann 6. mai 1946, sum var 80 åra fødingardagur Jóannesar Paturssonar. Løgtingid jåttadi 200.000 kr. til stovnsfæ grunnsins og ann- ars 10.000 kr. årliga fyri at fåa grunnin upp i 300.000. Mær vitandi hevur legtingið øll hesi farnu ár játtað Mentun- argrunninum pening í figgjar- lógini, ikki so ovurhonds nógv kanska, men hon hevur so verið har, játtanin. Hesin lítli andsalvi í tí for- oyska mentunarheiminum kendi seg hóast alt tryggan í sínum lítla sessi, haðani honum í 35 ár varð loyvt at síggja, hvussu rættvísibýtið veg ein stóran tú ein litlan«, fór fram. Men kelivættið slapp íkki undan at kenna sviðan av tí óndu verð, tað var sett i; neyð- aradýrið, tveitt út í myrkrið og kuldan. Hjartarúmið gjørdist ov trongt. TO, tað er i myrkri, ljós byrtist. Sum kassameistari í Mentun- argrunni Føroya Løgting skal eg loyva mær at upplysa, at stovnsfæ grunnsins nú er 971.812,50 kr., og at grunnurin tey seinastu 10 árini hevur okt stovnsfæið soleiðis : Løgtingsjåttan ...295.000,- kr. Kursvinningur við obligatiónskeypi ..203.670,- kr. Tis. ...........-498.670, - kr. Keyp av obligationum hevur i fyrsta lagi økt munandi um stovnsfæid, og i ødrum lagi hevur hetta givið grunninum góðar rentuinntøkur, sum verða brúktar til grunnsins endamál, nevniliga at styðja starv fyri føroyskum máli, bókmentum, list, vísind og øðrum mentun- armálum. Um eg skilti málberingina beint hjá ti tingmanninum, sum leygarnáttina, tá ið orðaskifti um figgjarløgtingslogina 1981/82 fór fram, tosadi nógv um obligationskeypid hjå Men- tunargrunninum, so er keypið av virdispappirum hevuðsor- søkin til tað svæving, grunnin- um var fyri. Til hetta kann eg bert svara sancta simplicitas! Heri Mohr skattalog Broddurin i allari propa- gandu Ola Breckmanns móti sosialismu og kommunismu er at sáa misálit millum lentak- ararnar á alt sum ber á alment. Lentakarunum billar hann inn, at gjøgnum ta herðu skattingina gjalda teir til »almennu byro- kratisku pampararnar« fyri nakrar tænastur, sum hesir pamparar skapa tervin á fyri at tryggja sær sjálvum. Eitt demi um hetta eru orðini: »Javnadar- og pamparaskipanin varð sett rættiliga í system í seksti- og sjeytiárunum. Hon hevur verið til mest gagn hjá herskarunum av almennum byrokrat- um, sum hava bjargað sær sjálvum eitt livi- breyð úr at administrera henni... (Sitatið er úr eini svar- grein hjá Óla Breck- mann til eitt lesarabræv, »Higartil hevur høgra- råkid bert ført til aftur- stig«, sum eg hevði i Sosialinum fyri stuttum). Skattatrýstið er hegt. Men ikki bara tí, vit gjalda til eina almenna fyrisiting, sum skipar fyri teimum tænastum, sum fólkið hevur valt gjøgnum politisku umbod sini. — Tænastur, sum fólkaflokkurin uttan iva í nógvum førum hevur tikið undir vid! — Tænastur, sum gera, at tað er liviligari her á klettunum hjá teimum flestu ! — Tænastur, sum eru fyritreytirnar fyri einum virknum og dynamisk- um vinnulívi ! Hevdu vit ikki hesar tænastur — tað veri seg til útbúgving, vegleiðing frá ídnaðarráðgevara, heilsurekt, samferðslu 0. s. fr. — hevði løntak- arin óivað havt fleiri pengar at stappa í lumman í fyrstu syftu. Men skuldi lentakarin sjálvur goldið fyri hesar tænastur í hverjum ein- støkum feri, hevði lítið verið á kistubotninum. Tað skuldi verið óneyðugt at endurtikið, at tá hevði lentakarin aftur upplivað sam- felagið, har tað var teimum fáu beskorið sjálvi at velja og skapa sær eina framtíð og til- veru undir manssemilig- um korum. — Men tað vísir seg vera neyðugt at endurtaka hetta oftari og oftari, nú høgrapoli- tikkurin skal roynast í býi og í landi. Fjalir veruleikan við órættvísu skattalógini Men nú kunnu vit spyrja, hví brúkar Óli Breckmann teir »byro- kratisku pampararnar« sum skálkaskjól í polit- isku propagandu sini. Ju, hendan skrivingin hevur til endamåls at fjala ut yvir, at skatta- lógirnar eru so grund- leggjandi órættvísar, at tær bart út eru ódemo- kratiskar. Óli Breckmann roynir at fjala út yvir, at tað bert er ein lítil partur av fólkinum, sum annars ikki kennir hugtakið lág- innteka inn at egnum kroppi, sum hevur »råd« til hesar skattligu fyri- munirnar. — Hevur ráð til vegleiðing frá grann- skoðaravirkjum, sak- førarum og eðrum. Kom ein sterri partur av hesi úrtekuni, og ein partur av tí samfelags- skapta vinninginum, sum einki arbeiði liggur aftan fyri, til skattingar, var lentakarin ikki skattaður inn at skinn- inum ! Men sambært fólka- floks-hugsjónini, skal ein ílega ikki bert fera til eina vanliga úrteku. Nei, tað skal loysa seg at in- vestera — m. a. við góðum avskrivingar- møguleikum og frá- dráttum. Hendan hugs- anin avdúkar, sum í øllum ødrum førum, eitt lítið samfelagsgagnligt sinnalag hjå hesum flokki ! Nei, slíka skipan hava vit ikki ráð til! Í somu svargrein skýrir Oli Breckmann okkum javnaðarfólk fyri >...at droyma um eina samfel- agsskipan, ið er grundað á tann tanka, at tey best tryggjaðu eru tey, ið fáa almenna len fyri í allar ævir at »hjålpa« teimum láglentu. Tey láglentu hava hverki hug ella ráð til eina slíka skipan...< Eg kundi bara sagt, at hetta var nakað >non- sens«, og latið vísdóms- orðini farið afturvið borðinum. Men tá tað veruliga eru fólk — upp- lýst var eg líka við at siga — sum rátt svelgja hesa skrivingina hjá stu- dentaskúlalæraranum, løgtingsmanninum og blaðsjóranum, fari eg kortini at sláa fast, at javnaðarflokkurin droy- mir ikki um eitt slíkt armóðssam felag. Javnaðarflokkurin vir- kar afturímóti fyri eini samfelagsskipan, har tað er óneyðugt at brúka orðið »hjålp« í ti háðandi týdningi, Óli Breckmann brúkar tað. Somuleiðis virkar javnaðarflokkurin fyri einum samfelag, har hugtakið láglent ikki finst. Javnaðarflokkurin virkar fyri frælsi og demokratii Nærum í hverjum Dag- blaðið setir Óli Breck- mann javnaðarflokkin í samband við kommu- nismu, Sovjet, Póland, Cuba o. s. fr. So seint sum fríggjadagin í síðstu viku segði hann —hóast hann hevur eina samfelagsliga útbúgving — at javnaðarflokkurin virkar fyri at seta í verk somu sosialistisku sam- felagsskipan, sum Leck Walesa stríðist í móti í Pélandi!!! Tad er til fånytis at fortelja Ola Breckmann, men kanska onnur av Dagblaðslesarunum les- ur hesa grein, at javn- aðarflokkurin virkar ikki fyri eini totaliterari sam- felagsskipan. — Men afturímóti virkar javnaðarflokkurin fyri eini samfelagsskip- an, har fólkið virkar frælst ! — Eini samfelagsskip- an, har meguleiki hjá einum menniskja at út- nytta eitt annað ikki finst! — Eini samfelagsskip- an, har lentakarin fær sterri lut í tí virðisskip- an, hann fremur. — Við eðrum orðum virkar javnaðarflokkurin fyri einum samfelag, har fólkið ikki er bundið at Hart skattatrýst skálka- skjól fyri órættvisari Jóhann Mortensen, blaðmaður og knógvað av kapital- istiskum valdi, hvers demokratiska hugsanar- hátt vit kenna alt ov væl. Men hetta kapitalist- iska valdið skýrir Oli Breckmann fyri >demo- krati« og pyntar tað við fjarðunum »frisinni«! Ferð eftir ferð reypar Dagblaðið sær av at umboða ein frísinnaðan politikk í týdninginum ein liberalan búskapar- politikk. Sambært Dag- blaðnum er fólkaflokk- urin sinnaður fyri einum so liberalum politikki — so leysur av almennari uppílegging og tilrættis- legging — at vit koma í eina samfelagsliga steðu, har vinnulív og vinnulivsmenn hava so leysar teymar, at tey demokratisku rættindini hjá fólkinum av sær sjálvum hverva! Og vi uppliva samfelagið, har pengarnir fólkið flyta ! Vit hava demi um slík samfeleg. Tey eru annað- hvert stýrd av hernaðar- ligum juntaum ella harð- rendum hegrastjórnum. Lond, har fólkið livir undir kapitalistiska okinum. Men hetta eru lond, sum verða tikin fram sum fyrimyndir í Dagblaðnum um ein skilagóðan búskapar- politikk!!! Dagblaðið ikki víst nakað frísinni Men eftir javnaðarfólks- ins tykki er »frisinni« meira enn ein búskapar- politikkur. Frísinni er eisini at vera andaliga opin. At kunna luttaka í, móttaka og objektivt meta um tær rerslur og hugsjónir, sum steðugt taka seg upp. At vera demokratiskur í orðsins víðasta týdningi. Og ikki at vera sinnaður fyri eini einsrættan,. sum Dagblaðið mangan hevur skýrt javnaðar- flokkin fyri at vera. Tverturímóti hevur Dagblaðið ikki víst nakað frísinni. Men eitt trongskygni, sum er merkt av eini andstygd móti ellum eðrvísi hugs- andi. Og móti tí, at hitt vanliga fólkið hevur tíð og umsteður at virka skapandi og skapa sær eina tilveru. Hvussu lítið frísinnað Dagblaðið er, vísa tær mongu greinirnar móti flest ellum nýskapandi mentanartiltøkum sein- astu árini. Og seinasta demi um frísinni Dagblaðsins eru lesarbrevini — orsaka at eg insinueri, men eftir skrivingarlagnum eru tey skrivað á blaðstjórn Dagblaðsins — sum upp í saman hava júkað, at nú roynir Sosialurin at gera Rikard Long og meiningsmettaða Janus Djurhuus til sosialistar. Dagblaðið tolererar ikki, at Sosialurin leggur dent á eina breiða ment- anarliga skriving, har ikki verður soldað millum politiskt tilknýti, men afturímóti leggur dent á tað mentanarliga avrikid! Vinnuskapandi — men i andgletti — fyri sosialum rætt- visi Javnadarflokkurin hev- ur ikki bert roynt at javna ut uttan at skapa fyritreytirnar fyri hesi utjavnan, sum Óli Breckmann ferð eftir ferð pástendur. Frá byrjan hevur javn- aðarflokkurin verið ein vinnuskapandi flokkur. Hann hevur roynt at slóða fyri nýggjum vinnuleiðum á sjógvi og á landi. Men samstundis hevur flokkurin altíð staðið í andglettinum í stríðnum fyri sosia- lum rættvísi. Eins og flokkurin hevur verið verndarvirki móti anti- demokratiskum kreftum og hegra-ágangi, sum altíð ger vart við seg í krepputíðum. Ella sagt við orðunum hjá einum fyrrverandi donskum, konservativ- um politikkara, sum nú er vaknaður politiskt og hevur innlimað seg í danska javnadarflokkin : »For mig er social- demokratiet et parti, der kæmper for større lig- hed, uden at det skal knuses af et uproduktivt bureaukrati, et parti, der på kroppen af sindet ved, hvat humanisme er, tolerance, demokrati og frisind«.