leygardagur 4. apríl 1981síða 6

telf. 147 20. 11820 box 76, 3800 Tórshavn Útgevari: p/f sosialurin Fyritaks- og blaðstjóri: Blaðmenn: Tórfinn Smith (ábyrgd) Hegni Djurhuus Jóhann Mortensen Jan Miiller Arne Thomsen Sosialurin Dimmalætting Lýsingar: Uppseting: Prent: Landsfundurin Í DAG OG Í MORGIN heldur Javn- aðarflokkurin landsfund í Klaksvík. Landsfundurin er floksins hægsti myndugleiki, og tað er har, at týðandi avgerðir verða tiknar og floksins fyri- skipan og politiska kós verður løgd. Vanligt er, at fjøld av fólki, úr øllum landinum møtir å landsfundi, og hetta metir flokkurin at vera av al- stórum týdningi. Tad er her høvi bydst øllum limum, at koma vid sinum hugsanum soleidis at vit fåa breidast møguligt grundarlag til at seta floksins kós framyvir. EITT AV TEIMUM týdningarmestu málunum, sum koma til viðgerðar á landsfundi er formansfrágreiðingin og tað orðaskifti sum aftaná kemur. Hesa formansfrágreiðing hava vit hesi nógvu seinastu árini eins væl kunna kallað løgmansfrågreidingina og hevur orðaskifti tí eisini snúði seg um tann politikk, sum førdur hevur verið í Tinganesi við Javnaðarflokk- inum á odda. Í ár verður henda frágreiðing bert partvís »løgmansfrågreiding« við tað at Javnaðarflokkurin ikki longur myndar landsins stýri. Orðaskifti verður ivaleyst eisini merkt av hesi nýggju støðu floksins sum andstødu- flokkur, men verður neyvan minni áhugavert av teirri orsøk. TAÐ SKAL VERA okkara vón, at hesin landsfundur javnaðarfloksins kemur at leggja skránna fyri komandi politisku kós floksins, tí ikki bert við landsins politiska stýri er Javnaðarflokkurin åbyrgdarflokkur, men kennur eisini sína ábyrgd í and- stóðu. Tid floksins í andstøðu verður tó vónandi ikki ov long. Tað skal tí eisini vera okkara vón, at skjótt aftur fáa ein løgmann, sum mótvegis hesum »dugir at yvirskoða problem- ini«. Svartskygni og uppgåvulyndi hava vit ikki ráð til. SOSIALURIN Opið bræv til Justines Olsen, djóralækna, Heilsufrødisligu Starvsstovuni Í viðtalu við Dagblaðið 27. marts greiðir J. Olsen soleiðis frá: „Hvat viðvíkur góðsk- uni á føroysku mjólkini vil eg siga, at hon er vánalig, hvat viðvíkur reinleika og køling m. a.« Brúkarafelagið hevur higartil eftir ferimuni roynt at stuðla feroysku framleiðsluni av mjólk. Vit vita væl, at feroyska mjólkin, i reinleika, ikki kann sammetast við t. d. donsku mjólkira, men vit hava tó mett, at hon, tá hon er vidgjørd, er av eini slíkari góðsku, at hon er at taka framum ta donsku mjólkina, ið verður seld her. Tá vit samstundis hava fingið at vita, at til- tek eru sett í verk fyri at betra mjólkina, hava vit hildið tað verið rætt at stuðla fólki til at keypa foroyska mjólk. Tá ein nú fær at vita, at mjólkin er ivasom, hvat viðvíkur reinleika, er spurningurin, um ikki er rættari at ráða brúkaran- um til at keypa donsku mjólkina. Ti hvat gagn fær ein av at eta ella drekka eina veru, ið er av tí besta, hvat viðvíkur foðsluvirði, um ein sam- stundis gerst sjúkur av eitran, tí veran er dálkað. Brúkarafelagið fer tí at biðja Justines Olsen greiða frá, hvat tað er fyri dálking, talan er um, og, um henda dálking er heilsuskaðilig. Vinarliga svara í ollum blødunum. Brúkarafelagið Nevndin Javnaðarflokkurin tænt verka- og fiskimannastættini Politiska mál javnaðar- floksins hevur, síðan hesin flokkur sá dagsins ljós og til dagin í dag verið, at skipa samfelagið okkara so, at føroyska fiski- og verkamannastættin fekk tann part av samfelags- åg6danum sum henni av røttum tilkemur, og hon fekk tad vald i samfelagn- um, sum hon hevur krav uppå. Javnadarflokkurin veit væl, at hetta ikki er meguligt undir núverandi kapitalistisku samfelags- skipanini, men hon hevur mett, at tað hevur tænt foroysku verka og fiski- mannastættini, at hann hevur verið partur av landstýrinum. Sjálvt um vit ikki hava havt megu- leika til at ført tann poli- tikk sum vit halda vera tann besta. Aftaná valið í 1962 kom Javnaðarflokkurin ikki aftur í landstýrið. Hetta valskeiðið var merkt av, at steðgur kom í á so at siga ellum ekjum. Tá 60 mill. grunnurin var troytt- ur til seinasta oyra, hendi ikki meira. Menn sam- tyktu, at stovna ein 40 Mentunargrunnur og Trøllanes I greinini um at lands- stýrissamgongan setti eitt stórt 0 á fíggjarlóg- ina fyri Mentunargrunn- in, ístaðin sum fyrr 80.000 kr., greiðir blaðið frá, at hetta skuldi vera ein statuering, tí Men- tunargrunnurin = hevur sett stóran part a stovnsfænum í útlendsk- ar, danskar obligasjónir, virdisbrøv Hetta er fyri so vítt rætt, at landsstýrissam- vildi straffa henda hátt men blaðið gloymdi at mill. grunn og tosaðu um lán til 0 pst. í rentu, men fingu ikki eitt einasta oyra til vega. Fremsta endamál teirra var annars, at fremja meira sjálvstýri, at yvirtaka og fremja broyt- ingar í heimastýrislógini, men eisini her royndist teir eitt stórt 0. Úrslitið av hesum fýra ára skeiði var, at skipaflot- in aftur tók at minka, at teku peningar landskass- ans gjørdist nærum ongin og nærum øll útbygging helt uppat. Javnaðarflokkurin kom aftur í landsstýrið aftaná valið 1966. Tá kom gongd á aftur á ollum. Endurnýgging skipa- flotans helt áfram við sterri ferð enn nakrantíð áður. Somuleidis øll út- bygging uppi á landi. Inn- tekur fólksins eru vaksnar meira enn nakar hevði droymt um. Tað sama er at siga um framleiðslu og útflutningsvirðið. Øll vita, at tá talan er um tey so- nevndu sjálvstýrismálini - um broytingar í stjórn- arlagnum og um yvirtekur av felagsmálum, so er leggja aftrat, at tann peningur, sum settur er í útlendskar obligasjónir, beinleiðis er settur í virð- isbrev hjá Fiskaríbank- anum og Danmarks Kre- ditforening. Hetta eru báðir stovnar sum í stóran mun lata og hava latið pening til foroyskar iløgur. Fiskaríbankin til uppbygging av okkara fiskiflota og kredit- felagið til kommunalar og aðrar íløgur í føroyska samfelagnum Ein kann so sjálvandi spyrja seg sjálvan hví heldur onki framt á hesum eki, uttan tað, sum Javn- aðarflokkurin hevur verið við til at framt. Ongantíð í Feroya segu er so nógv hent á ellum økjum samfelagsins, sum tey år Javnadarflokkurin hevur sitið i landsstyrin- um. Hesi ár — valskeiðið, 1958—62. Valskeiðið 1966—70 og valskeiðið 1970—80. Gunnar Staksá Ein sega, ið var lygn Hóast ikki javnaðarmaður lesi eg regluliga >Sosial- in«, og fremsta orsøkin er tann, at tað er vorðið eitt gott tíðindablað. Fyrr í tíðini var Sosialurin eins og øll hini føroysku bleðini politiskt blað burturav, og tíðindini vórðu vidgjørd sum „Second hand« tilfar, annað klassas. Hetta hevur tíðin broytt, lesararnir krevja bart út annað enn einans partapolitiskt ífyll, og nýggja ættarliðið av blað- monnum tykist eisini at liva upp til hesi krev. Og tað skulu teir eiga tekk fyri. Tað harmaði meg tí stór- liga, tá ið Sosialurin 1. apríl kom við einari »søgu«, ið skuldi látast at vera autentisk — tað var tíðindastubbin >Njósnari tikin í Havn« yvir triggjar teigar og við mynd av snjósnaranum<, andlitið tó fjalt (kanska blaðmað- urin sjálvur, ið skrivaði greinina ?). Sagt varð gjella frá hesum njósnara, og at tveir danskir politimenn vóru komnir eftir honum ! Og so var segan úr enda Framhald á síðu 11 við- merkingar henda nýggja sam- gongan hevur hevnt seg inn á Mentunargrunnin, sum annars ikki á nakr- an hátt kann vera ein hóttan móti samgongu- lívinum, tí samlívi ella sindri av slíkum, ið har er, men ikki heldur letur øksina falla, har hon munar meira. Heldur má hetta skilj- ast sum illvilji móti at veitt verður føroyskum royndum at menna og styrkja bókaútgávu, stiðja list og vísind. Tað er jú Sambandið, sum nú situr við stavnamann- inum bæði í Tinganesi og í figgjarnevndini. Og sjálvstýris- flokkurin, sum aftur nú situr har afturi í rongini, nikkar hverja ferð Pauli gloppar munnin. At Fólkaflokkurin bara vil hava alt at ganga, sóu vit í atkvødugreidsluni; tá til stykkis kom var eingin samgongumaður sum atkveddi fyri tunn- ilsgerðini til Trellanesar ikki ein tann einasti. J.L. HERE RSS LOSS UR LL