leygardagur 2. mai 1981síða 6

telf. 14720. 11820 box 76, 3800 Tórshavn p/f sosialurin Útgevari: Fyritaks- og blaðstjóri: Tórfinn Smith (ábyrgd) Hegni Djurhuus Jóhann Mortensen Jan Miiller Arne Thomsen Sosialurin Dimmalætting Blaðmenn: Lýsingar: Uppseting: Prent: Fyri vanbyti Í GJÁR VAR alheimsarbeiðaradag- urin, har verkafólk, og teirra sam- hugaði, savnast. Litið verður ein tílíkan dag aftur um bak og mett verður um útlitið fyri framman. TAÐ ER IKKI smávegis, ið broytt er arbeiðarastættini at bata hesi stívliga níti árini, síðani Sosialistiski Interna- tionali avgjørdi at halda hendan dagin sum dag arbeiðaranna burturav. MONG AV HESUM framstígum eru eisini nádd higar til landið. Serliga hesi seinastu árini. Eitt stórt framstig var dagpeningaskipanin, soleiðis, at eisini tey timaløntu vóru tryggjað løn undir sjúku. Arbeiðsvikan er stytt, og frítíðin longd úr trimum til fýra viku, og frá í gjár náttu vit tað framstigið, at kvinnur fingu eins løn fyri sama arbeiði, sum menn. HÓAST HESI framstig, mugu vit ásanna, at enn er ein stættur, sum ikki hevur vunnið javnbjóðis kor og rættindi javnmett vid aðrar samfelagsbólkar. Lønarliga eru verkamenn og verkakvinnur fyri stór- um vanbýti. Skal ein arbeiðarafamilja kunna liva undir mannsømuligum korum er neyðugt, at bæði maður og kona fara av húsi at vinna dagligu úrkomuna. TAÐ ER TÍ at vóna, at tað serliga verður hesin stættur, sum hesaferð kann fara aftur til verka væl nøgdur, eftir loknar lønarsamrådingar. Hesin stættur, sum umframt at skula virka undir teim ringastu arbeiðsum- støðunum, skal vera hin lægst lenti. Tað kann ikki vera beint. VIT VILJA UNNA øllum øðrum vinnugreinum allar góðar sømdir, men vilja kortini minna á, at langt er frá einari arbeiðsmanna- og arbeiðs- kvinnuinntøku og upp til lægstlønta handverkaran. UM NAKAD rættvisi er eftir i hesum landi, átti arbeiðsmaðurin og arbeiðs- kvinnan at fingið væl í sín part afturat, áðrenn nakar annar fekk eitt einasta oyra. SOSIALURIN Seyður og ferðsla Tað hevur verið nógv skrivað um seyð, sum ligg- ur yvirkoyrdur fram við føroysku landsvegunum. Og mikudagin 29. apríl tók Dagblaðið hendan tåttin uppaftur. Teir høvdu á baksíðuni hina við tíðini kendu myndina av teimum báðum, sum seinasta summar í fleiri dagar lógu norðan fyri Hundsarabotn. Jú, tað er ein syrgilig mynd. Men hví verður so nógvur seyður yvirkoyrdur ? Tað er neyvan nakar, sum fer at halda, at tey, sum koyra bil, hava nakra fragd av at koyra á ein seyð. Men ein kann altíð vera óheppin, og koyra ein seyð yvir. Tað hendir tíverri eisini alt ov ofta at fólk verður yvirkoyrt. Men aftur til fram við vegunum. Tann,sum koyrir nakað við bili, veit hver orsekin til allan tann yvirkoyrda seyðin er. Hon er rætt og slætt tann, at seyðurin verður aldur at vegnum av teimum, sum eiga hann. seyðin Norðalaga í Kollafirði og annars norður gjøgnum Sundalagið er reint galið. Menn fara við bili at geva kraftfóður. Krubburnar standa so tætt við vegin, at teir kunnu tveita fóðrið úr bil- inum niður í tær. Slíkur er tann hálovaði landbún- aðurin í Feroyum anno 1981. Eg veit um mann, sum var á veg norður í eysturoynna við veru- vogni av sama merki sum ávísur bóndi í Kollafirði hevði. Komin hagar, bónd- in var vanur at geva, varð hann umgyrdur av eini heilari gongu av seyði. Tá hann,fyri at sleppa víðari, royndi at styggja tær við floytuni, kom hann heilt í neyð. Tá komu enn fleiri rennandi og troðkaðu at fóðringarstaðnum. Serliga nógvur seyður fer fyri einki í Líðini í Kollafirði. Har er gjerdur vegur oman fyri bygdina. Hegnað er fram við vegn- um, so bilferarar kenna seg sum heild tryggar at koyra har um summarið, tá rikið er av bønum. Ella rættari sagt: ÅTTu at kent seg tryggar. Men har hevur seyðurin eftir øllum at døma rætt at liggja á benum alt árið. Hetta er tí ein áheitan á teg, sum eigur hendan seyð: Gott í teg royn og hav hann oman fyri hegnið um summarid, so hann ikki altíð liggur á vegnum. Ta tíðina tú ert til skips ella á annan hátt burtur, royn so og fá ein aktingarmann at hjálpa tær. So missir tú teir færri. Til seinast ein áheitan á allar bilførarar: Verið nú so fittir og ansið væl eftir seyðinum. Teir, sum eiga hann, gera tað jú ikki. Edvard í Skorðini Joensen Tórshavn Ryg hash og fut hjernen af Den overskrift sá jeg í tidsskriftet »Det ukendte« og der stod endvidere. »Man har længe disku- teret, om hash-rygning er farligere end almindelig tobaks-rygning det måske eller om endda er mindre farligt. Det aktive og euforiserende stof i hash er en kemisk for- bindelse ved navn ftetra- hydrocannabinol (THC), som man indtil for ganske nylig regnede for at være forholdsvis uskadeligt. I tidsskriftet »Biological Psychiatry« omtaler den amerikanske forsker, dr. Robert Heath, imidlertid nogle foruroligende for- søgsresultater, der nok ber mane hash-rygere til eftertanke. Over perioder på seks til otte måneder udsatte dr. Heath et hold rhesus-aber for hash-røg i doser, der nogenlunde svarede til, hvad en almindelig mellemflittig hashryger inhalerer. Det viste sig herefter, at hjernevæv var abernes blevet ændret under rygningen. Afstanden mellem nerve- enderne (synapsen) var blevet øget med helt op til 35 prosent ! Hjernecellerne holder sig i kontakt med hinan- den ved at udveksle kemi- kalier over synapsen, der normalt kun er 2 million- tendedele af en millimeter bred. Og det siger sig selv, at enhver påvirkning af dette følsomme kontakt- led mellem cellerne kan føre til drastiske ændring- er af hjernens formåen. Dr. Heath mener selv, at man kan risikere en mærk- bar svækkelse af hukom- melsen og følelseslivet, ligesom adfærden vil blive påvirket i synlig grad. Det er dog endnu uvist, om hash-rygningen med- fører varige ændringer i hjernens struktur, eller om den glider tilbage til normal synapseafstand, nár THC-pávirkningen op- hører«. Jan Ehlers Likaløn — ein stórsigur Hvat hugsar ein havna- kona um |. mei. Ju fyrst av øllum um Andreu Arting. Eg kenni tad sum skyldu mina at takka A.Å. og ti nevnd sum hon var formaður í, fyri tann sigur tær vunnu feroysku ar- beiðskvinnuni við likaløn. Stríðið hevur verið hart og drúgt, tí tað eru mong ár síðan Havnar Arbeiðs- kvinnufelag setti sær sum mál at vinna arbeiðs- kvinnuni hendan sjålv- sagda rættin. Tað er at undrast yvir, at Andrea ikki hevur givið skarvin yvir á leiðini, tí tað kann ikki sigast, at føroyska arbeiðskvinnan altíð hevur víst áhuga fyri tí arbeiði, felegini hava gjørt. Tað, at lenirnar eru hækkaðar so við og við til vit nú hava líkalen, eru kvinnurnar ikki komnar sovandi til, hóast mangar hava hildið tað vera sjálv- sagt, at lenin hækkaði 1. mei. Tað liggur eitt stórt arbeiði aftanfyri, og manganátt man A. Á hava sitiðog tingast til frama fyri arbeiðskvinn- urnar, eisini tær heldur líkasælu. Nevndin í Havnar Ar- beidskvinnufelag, við A.á. sum formanni, hevur prógvað, at róp og esing ikki gagnar nekrum, men at hóvlig og fólkalig framferð harafturímóti gagnar øllum. Vit mugu ikki gloyma, at samanhald styrkir, og at hendan styrkin kom okkum til góðar, tí onnur arbeiðara- felog stuðlaðu tá ið á stóð. Rom var ikki bygt eftir einum degi, og kom líka- lønin heldur ikki í lag eftir einum ári. Hettar hava nakrar kvinnur funnist at, men tað er so lætt at koma við atfinningum. Vit ið tokka hava til arbeiðara- rersluna fegnast. Tað gleðir meg, at A. Á. sum nú er komin væl uppí árini, fekk at síggja eitt av aðalmálum sínum fert út í lívið. Havnakona Sparing Havn frættist, at íalt 5 manns eru farnir ein mánalangan túr til Danmarkar fyri at hyggja at, hvussu tey ymisku datatól virka. Tað ljédar, at býráðið skal moderniserast alt sum tad er, fyri fleiri mill. krónur Tá verður bert at trýsta á teir ymisku knapparnar, so er tað heila fikst og liðugt. Tað imponerar eis- Ur Býráðnum i og ini okkum skattaborgarar. stakkals Hesir 5 manns, sum nu i løtuni = reika Danmark runt, eru okkum heldur ikki bíligir. Umframt teir fáa alt frítt, reisir, kost og hotel, fáa teir harumframt dupultan dagpening. So uttan iva loypir hetta seg til 1.000,00 um dagin Í staðin, teir sendu ein ella tveir teknikkarar, sum verundliga høvdu skil á slíkum dýrum tólum, og lótu hesar gera sær kann- ingar um slíkt. Heimaftur- komnir kundu hesir so seta býráðslimirnar inn í tingini. Tá fyrst kundu hesir menn tosa um sparing. Men nei. Tá teir sjálvur skulu hava part í pylsuni, er ongin sparing. At Peter F. er upphavs- maður til alla hesa dýru finessu, undrar ongan. Men at hála heila fýra menn við sær, halda vit > vera ovboðið. Skattaborgari E. S. Býráðsformaðurin biður í bløðunum um upp- skot til fond teirra brek- aðu. Her er eitt: í staðin fyri fleiri ferðingar hjá býráðs- limum í ár, lat peningin til tey brekaðu. | pl É