leygardagur 2. mai 1981síða 11

SOSIALURIN Bøurin å Hoyviksgardi å Vatnaskørdum er helst størsti samanhangandi bøurin i Før- oyum. Hann kemur at geva 25 kúfóður. Við sunnara endan á bønum hóma vit gardin — fjós, brunnar og sethús vit eitt felags selu- og inn- flutningslið, sum fyrst sel- di okkara egnu verur, og síðani innflutti tað, sum vit ikki kláraðu, var nógv vunnið. — Viðvíkjandi mjólkini hava vit eitt felags selulið. Men okkum manglar, at Mj6lkavirki Búnaðar- manna fær innflutningin av mjólkaverum í hendi. Hetta skuldi sjálvandi verið undir brúkara-eftir- líti, soleiðis at brúkarin fær fulla trygd fyri, at monopol-steðan ikki verður misbrúkt. Mangla slåturvirki — Fara vit í kjøtid, mangl- ar okkum kjetvirki bún- aðarmanna, sum kundi tikið sær av slátri av Síða 11 Venda vit okkum norðureftir, er víddin, sum kann uppdyrkast stór. Hanus Vang. bóndi, metir, at bert rundan um garðin á Vatnaskørdum kunnu í alt uppdyrkast eini 85 kúfóður okkara egnu framleiðslu og innflutningi av tí neyð- uga kjetinum og kjetúr- dráttinum. Hetta virkið skuldi ligið desentralt — á bygd — og skuldi tikið sær bæði av seyði og neytum. — Sum nú er selja vit seyðin t. d. til einar 130 kundar. Neytakjetið skulu vit sum frægast avseta til vinir, frændir og handlar. Hendan steðan hjá bóndum her á leið er ann- ars rættuliga nýggj, at teir sjálvir taka sær av ollum slakti og sølu. Bert fyri fáum árum síðani vóru heilar gongur sendar til slaktarar í Havn, og bóndin fekk eina skjóta avrokning, men hetta er dottið niðurfyri. Moguleikin at fara frá familjubrúki til felagsbrúk má umhugsast — Tað er nátúrligt, at vit verja og stimbra tað landbrúk, sum er í dag. — Síðan kunnu vit koma fram til eitt veruligt virkandi søluli6. — Kanska kunnu vit eisini koma fram til eina nýggja jarðarlóg- gávu, tí núverandi er umleið 45 ára gomul. — Og fáa vit eina nýggja jarðarlóggávu, má hon vera soleiðis skipað, at almenn jørð ikki kann gerast ogn. Vit áttu heldur at vent gongdini, so ognarjørð við eigaraskifti gerst almenn jørð Vit hava í dag eina festi- skipan. Á hverjum garði situr ein bóndi. Vit hava familjubrúk. Men Hanus Vang setir spurnartekin við, um vit ikki eisini skuldi roynt at komið inn á felagsbrúk. — Ein komandi, nýggj jarðarlóggáva má í hvussu so er ikki forða fyri hesum, sigur Hanus. — Hvussu kann eitt fel- agsbrúk skipast ? — Tað kann gerast á nógvum stigum. Taka vit hendan garðin, og taka rót í tí sum er, kundi hann breyðfett tvær familjur, um hann varð rikin sum felagsbrúk. — Og tað er ikki órealis- tiskt, flennur Hanus. Tá hesin garðurin kundi breyðfeða 20—30 fólkum fyri einum hundrað árum síðan, kundi hann breyð- fott tveimum familjum í dag, sjálvt um tíðirnar sjálvandi eru heilt ødrvisi… — Meguleikarnir eru ótemandi. Bæði í hesum garðinum og innan fer- oyskt landbrúk sum heild. Vit kundu fingið land- brúkið upp, soleiðis at vit kláraðu okkum sjálvar, uttan at tikið ognarjerð- ina við. Vit kundu klára okkum við almennu jerð- ini. Dyrkaðu vit meira av hesum haganum upp — inn móti Sundsá — kundu vit saktans klára 200 mjólkikýr. Ikki tí, eg eri ikki sinnaður fyri so stór- um ídnaðarlandbrúkum. Brúkini = skuldu — ligid spjadd kring landið. Men meguleikin er har Fólk mugu fáa hev- ið at dyrka epli — Hvat skulu vit gera, um vit koma í ta steðu, at inn- flutningurin av búnaðar- verum steðgar ? — Politiski endamåls- setningurin við landbrúks- politikkinum má vera, at vit sum frægast mugu klára eina kreppu. — Vit kunnu ikki dúva upp á, at politikarin loysir hendan spurningin av sær sjálvum. Tí er klókast av hverjum einstøkum at tryggja seg og síni við at velta epli, grenmeti og retur til húsbrúk. — Og fyri at læra fólk at velta og kenna gleðina av at síggja mat grógva, áttu skúlarnir at fyriskipa velt- ing við børnunum, eins og kommunan kundi gjert tað fyri teimum vaksnu. — Nógv eki liggja, sum eru egnað til velting. Í dag er jarðarlóggávan kanska ein kleppur fyri slíkum til- tøkum. Men tá ein nýggj jarðarlóggáva kemur, átti at verðið hugsað um hend- an spurningin. innflutnings- Almenna jerðin má ikki fyrst fara Um eina nýggja jarðarlóg- gávu sigur Hanus, at hon Ein fiskakassi við slógvi. Hanus gevur vanliga mjólkkýrnum niðursúrgað slógv sum ískoyti fyri at spara kraftfóður. Hanus sigur, at kýrnar trívast væl, ja, betur um tær bert fáa súrhoyggj og kraftfóður má fyribyrgja, at almenn jørd altíð fyrst verður brúkt til bygging og onnur endamál. — Hetta sæst týðuliga á teimum nýggju býarskip- anunum, sum gjerdir eru, sigur Hanus. — Vit áttu heidur at vent gongdini, soleiðis at ognarjerðin undir eigara- skifti verður almenn jerð. Hetta kann gerast á ymiskan hátt. Eisini so- leiðis at ongin fær stór- vegis tykni av hesum. Varð hetta gjert, vistu vit, at landbrúksvinna kundi farið fram á allari jerð í Feroyum um ikki so langt áramál. — Nevnast kann, at í londum, sum ikki liggja so fjart frá okkum — Íslandi og Onglandi — eru skip- anir, har grundekini ikki eru ogn, men almenn jerð, sigur Hanus at enda. Í Feroyum er um helvt av jerðini almenn og ognarjerð. Men av innan- garðsjerðini er bert umleið ein fimtingur almenn jerð. Tað er á hesum fimting- inum, at nær um øll mjólk- arframleiðslan finst ————"A —.„. BB ————————